Ook Sint en Piet willen stijlvol voor de dag komen. Jan Valken maakt in Het Atelier van Sinterklaas al ruim twintig jaar kostuums voor de kindervrienden. ‘Dat barokkerige is er een beetje af, de mode is nu wat rustiger.’
is redacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over voedsel en cultuur.
Als Jan Valken (47) naar de intocht van Sinterklaas op televisie kijkt, ziet hij geregeld een van zijn eigen creaties voorbijkomen. Een pietenpak met een mouwinzet van goudbrokaat bijvoorbeeld, een panterprintje of een Delfts blauw-dessin. Meestal met een pofmouw, want daar houdt hij van, een elegant pofmouwtje.
‘De mensen zeggen weleens: Jan, jij hebt een eigen stijl. Die heb ik wel, maar ik kan hem niet precies omschrijven’, zegt Valken nadenkend, ‘die ontstaat gewoon vanzelf.’ De sint-en-piet-couture is gevoelig voor trends, weet hij. ‘Dat barokkerige is er een beetje af, de mode is nu wat rustiger.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Het Atelier van Sinterklaas in Emmeloord, opgericht in 2006, met één werknemer en een omzet van 80.702 euro in 2024.
Vanuit Het Atelier van Sinterklaas in Emmeloord heeft Jan Valken de afgelopen twee decennia duizenden pieten en klazen gekleed, en daarmee een bescheiden stempeltje gedrukt op een feest dat binnenkort zijn rentree maakt op de lijst van Nederlands immaterieel erfgoed. Valken kleedt particulieren, hij doet intochten, gemeentes en verenigingen. ‘Zo’n gemeente bestelt dan bijvoorbeeld vijftien pietenpakken in één keer.’
Kost wat, zo’n handgemaakt kostuum, maar Valken gebruikt eersteklasmaterialen, het matglanzende Niedieckfluweel bijvoorbeeld. Je komt er als goedheiligman of knecht stijlvol mee voor de dag en je kunt jaren vooruit.
Hoe word je couturier van Sinterklaas? Je rolt erin, zegt hij. ‘Zo rond de eeuwwisseling zat mijn moeder in de schuldsanering en ik wilde wat doen zodat ze een zakcentje kon verdienen. Voor een paar tientjes kocht ik twee pietenpakken en pruiken. Zo zijn we naar de mensen thuis gegaan, in Amsterdam, waar we toen woonden. Het eerste jaar verdienden we 1.200 euro. Kon ze lekker kalkoen eten met de Kerst.
‘We zijn ermee doorgegaan, en als je in de sinterklaaswereld zit, wil je er mooi uitzien - je wilt als piet ook weleens een andere outfit. De kwaliteit van de pakken in de feestwinkel liet te wensen over. Toen ben ik zelf maar naailes gaan nemen. Zo is het balletje gaan rollen.’
Een steady carrière in de sinterklaascouture kwam er aanvankelijk niet uit voort. ‘Ik heb er af en toe de klad ingegooid, waarom weet ik niet precies meer, misschien omdat ik hou van het avontuur. Ik heb in een hotel gewerkt, als kamermeisje zeg maar, en heb me opgewerkt tot degene die de boel daar opstart ’s ochtends.’ Daarnaast werkt Valken als behanger. Jan Valken Behangservice doet alle soorten patroon-, vinyl- en glasvezelbehang.
Dat het zelfs in de sinterklaasbusiness niet altijd koek en ei is, weet hij als geen ander. Hij had een afneembare witte kraag met knoopjes bedacht en een los manchetje voor het sintkostuum met leuk stuk kant eraan dat onder de mouw van de mantel uit piept. Een innovatie. ‘Dan kan zo’n Sint die dingen ’s avonds los in de wasmand gooien zonder meteen de hele onderjurk te hoeven wassen. Zijn ze ’s ochtends weer lekker fris. Wat denk je? De concurrentie laat ze namaken in China en brengt ze op de markt tegen een prijs waar ik niet tegenop kan werken.’
Valken zag Sinterklaas en diens personeel veranderen in de loop der jaren. Piets oorbellen gingen af, de rode lippenstift verdween, het zwart ook. ‘Een jaar of dertien, veertien geleden was ik met mijn moeder in ons ouwe buurtje aan het werk als Piet, de Jan Evertsen in Amsterdam. We moesten onder politiebegeleiding, omdat we zwart waren geschminkt.’
Soms zegt Valken nog per ongeluk Zwarte Piet als hij Piet bedoelt, puur uit gewoonte, dat krijg je er niet zo maar uit. Maar met racisme heeft dat helemaal niets te maken. ‘Natuurlijk niet, ik heb een bruine Sinterklaas uit Amsterdam gekleed, een Surinaamse man die wit geschminkt was. Hij is helaas overleden. We waren bevriend geraakt. We hebben hem gecremeerd in de sinterklaasmantel die hij bij mij had gekocht. Speciaal voor op de kist heb ik toen nog een mijter gemaakt.’
Het Vaticaan heeft hem nooit gebeld. Op één onderjurk na voor een bisschop heeft hij aan de clerus geen klandizie gehad. Valken is een sint-en-piet-man, hij heeft weleens een kerstmannetje gekleed, maar je hoeft bij hem niet aan te kloppen voor een trouwjurk. Kan ook niet, want daar zijn z’n naaipatronen niet geschikt voor. ‘Ik ben geen coupeur, daar moet ik eerlijk in zijn.’ Dat zei hij ook tegen de vrouw die een sinterklaasoutfit bij hem kwam bestellen: ‘Die rondingen zitten niet in m’n patronen. Geeft niks, zei ze, dan plak ik ze wel vast op m’n rug.’
Valken is onlangs gestopt met zijn hotelwerk, zodat hij zich meer kan richten op het sintgebeuren. Hij heeft een neefje in de leer genomen. Zijn atelier zit tijdelijk in een bedrijfsruimte in Marknesse. In zijn woonplaats Emmeloord wordt intussen gebouwd aan een huis met een atelier. ‘Heel fijn. Ik heb jaren thuis op zolder gewerkt, maar dan zit je altijd in je privé.’
Je bent er het jaar rond mee bezig, met Sinterklaas, zegt Valken. De grootste vakbeurs met sint-en-pietenkostuums is in juni. ‘Als de mensen in de zomer aan het strand liggen, zit Jan al mijtertjes te maken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant