Tientallen klanten van Funcaps zijn overleden, mogelijk door de designerdrugs en medicatie die zij op die webshop hebben besteld. Een van hen is de 19-jarige Luca. Zijn vader Marijn Bom trof hem op een juli-ochtend dood aan in zijn bed.
is onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Niets aan de witte envelop met bubbeltjesplastic verraadt iets over de fatale inhoud ervan. Marijn Bom legt de post, geadresseerd aan zijn 19-jarige zoon Luca, netjes klaar bij de trap. Dan zal die de zending op zijn naam meteen vinden, als hij straks uit zijn werk komt.
Die avond laten de Rotterdamse vader en zoon sushi thuisbezorgen – Luca heeft vandaag een ‘cheatday’ van zijn veganistische dieet. Daarna kijken ze samen een aflevering van de serie Severance en vervolgens verdwijnt Luca naar boven. Vlak voor middernacht klopt Bom nog even aan de slaapkamerdeur van zijn zoon, er moet nog iets worden aangepast aan de vliegtickets van hun aanstaande zomervakantie. ‘Luca zei: kan dat niet morgen? En ik antwoordde: dat kan, maar waarom doen we het niet snel even nu?’ In een paar klikken is het geregeld. Ze wensen elkaar welterusten en Bom gaat naar bed. Niets op deze bloedhete zomeravond doet nog vermoeden wat er te gebeuren staat.
De volgende ochtend is Luca om tien uur nog steeds niet beneden verschenen. Dat is gek, want hij staat altijd uiterlijk om negen uur op. Zijn vader klopt aan de slaapkamerdeur. Geen reactie. Voorzichtig sluipt Bom naar binnen. Hij ziet een vreemde speekselbel bij de neus en mond van Luca. ‘En het gekke is, ik heb eerst de gordijnen en een raam opengedaan, omdat het zo warm was. Toen pas keek ik weer naar hem, en toen zag ik het. Ik voelde aan zijn schouders en zijn hele lijf bewoog mee. Hij was helemaal stijf.’
Paniek, 112, hulpverleners aan de deur, de brandweer en de politie. Het huis verandert in een plaats delict: Bom moet buiten wachten. Wanhopig zit hij in de voortuin als Luca’s moeder arriveert, net als zijn huidige vrouw en hun andere kinderen. Buren slepen stoelen aan en stukken watermeloen. Een agent deelt flesjes water uit. Na drie lange uren worden Luca’s ouders apart genomen door de politie. ‘De forensisch arts kwam tot de conclusie dat zijn overlijden het gevolg is geweest van een combinatie van drugs, zijn astmamedicatie, en de warmte.’
Dat Luca geregeld drugs gebruikte, wist Marijn Bom niet. Pas na zijn dood ontdekte zijn vader dat de witte envelop die hij die julimiddag zelf in zijn handen had gehad, een bestelling bevatte van Funcaps.nl. Het Limburgse bedrijf handelde in medicijnen en designerdrugs en wist jarenlang uit handen te blijven van justitie, door op slinkse wijze de wetgeving te omzeilen: door kleine chemische wijzigingen aan te brengen aan de samenstelling van bekende drugs of geneesmiddelen, konden ze legaal online worden aangeboden. Maar mede dankzij een aanscherping van de wet afgelopen zomer kon er alsnog worden ingegrepen. Een paar weken na Luca’s overlijden werd de webshop door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) platgelegd en zijn drie verdachten gearresteerd. De twee eigenaren van het bedrijf, Limburgers van 30 en 31 jaar oud, zitten nog altijd vast. Maandag beslist de rechtbank Zwolle of dat voorlopig zo blijft.
Nadat de zaak in augustus in het nieuws kwam, heeft Bom zich als getuige bij de NVWA gemeld. ‘Toen ik ze het verhaal had verteld, zeiden ze tegen ons: ‘Jullie zijn nummer negentien. En we zijn nog lang niet klaar.’’ Inmiddels is duidelijk dat het Openbaar Ministerie tientallen sterfgevallen linkt aan aankopen bij Funcaps, en volgens een woordvoerder is dat vermoedelijk nog maar ‘het topje van de ijsberg’.
Luca had, zo blijkt volgens zijn vader uit zijn mailgeschiedenis, sinds begin dit jaar negen bestellingen gedaan bij Funcaps. Dat ging vooral om bestellingen van ketamine, een pijnstiller met hallucinerende effecten. Het middel mag in principe alleen op doktersrecept worden verstrekt en dus niet worden aangeboden in een webshop. Door een kleine aanpassing te doen aan de samenstelling en het 2F-ketamine of 2FDCK te noemen, kan het wel legaal worden verkocht. Van die maas in de regelgeving maakte Funcaps jarenlang gebruik, net als talloze andere webshops die hun middelen verkopen als ‘research chemicals’ voor ‘onderzoeksdoeleinden’. Tegelijkertijd schreeuwt alles op dergelijke websites, van de gebruikersreviews tot websitenamen als ABCparty, dat de middelen niet bepaald worden ingezet voor proefjes in een scheikundelab.
In de laatste bestelling die Luca bij Funcaps had gedaan zat onder meer het middel O-DSMT. Dat is een opiaat dat lijkt op de pijnstiller tramadol, maar veel sterkere effecten heeft. Het voorlopige vermoeden is dat de combinatie van O-DSMT en Luca’s astmamedicatie tot ademhalingsproblemen heeft geleid, maar het Nederlands Forensisch Instituut heeft de zaak nog in onderzoek.
De hamvraag in de rechtszaak zal zijn of er een direct verband kan worden aangetoond tussen de tientallen sterfgevallen en de inname van de op Funcaps bestelde middelen. In een ander overlijdensgeval dat dit weekend via het AD in de publiciteit kwam, draait het bijvoorbeeld om een 26-jarige man die werd doodgereden door een auto toen hij in 2021 onder invloed van op Funcaps bestelde benzodiazepinen de snelweg op wandelde. Volgens het OM bestond het grootste deel van de in augustus in beslag genomen middelen uit ‘designer benzo’s’, varianten van een groep kalmerende geneesmiddelen die ook wel bekendstaan als ‘pammetjes’ en worden voorgeschreven bij angst- of slaapklachten. Dat maakt duidelijk dat de klandizie van Funcaps dus niet per se uit partygangers bestond, maar vooral ook uit mensen die op zoek waren naar rust in het hoofd.
Dat geldt in zekere zin ook voor Luca, als je vader Marijn hoort vertellen over zijn leven. Geboren als meisje en gediagnosticeerd met autisme, trad hij op zijn 14de naar buiten met de overtuiging dat hij in het verkeerde lichaam ter wereld was gekomen. ‘Het kwam voor ons als een volkomen verrassing en in eerste instantie dachten we dat het een bevlieging was’, zegt Bom. ‘Totdat ik Luca een keer voorstelde aan een kennis als mijn dochter en hij heel boos werd en vertelde hoeveel verdriet hij daarvan had. Vanaf dat moment heb ik me voorgenomen hem zo goed mogelijk te ondersteunen.’
Er volgde een doorverwijzing naar de genderpoli van de VU in Amsterdam. ‘Maar er was een lange wachtlijst, van bijna drie jaar.’ Een periode waarin het leven voor Luca een zware opgave was. Hij raakte depressief. Zijn excentrieke uiterlijk, met dan weer een groene hanekam, dan weer een halsband met metalen punten om zijn nek, lokte soms nare reacties uit op straat. ‘Daar leed hij onder’, zegt zijn vader. ‘Als je zijn dagboeken leest, gaat het steeds weer over afwijzing.’ Hij sneed zichzelf om zijn pijn niet te voelen en worstelde met suïcidale gedachten. ‘We hebben lang de angst gehad om hem kwijt te raken.’
Maar wonderwel was Luca de afgelopen jaren juist helemaal opgeleefd. Nadat zijn behandeling met testosteron was begonnen, zat hij steeds beter in zijn vel. Hij bracht een vooropleiding van de kunstacademie in Utrecht tot een goed einde. Toen hij een jaar geleden eindelijk kon worden geopereerd en zijn borsten waren afgezet, kon hij zijn geluk niet op.
Hij had een eerste baan als koerier voor een apotheek en zat vol ideeën voor de toekomst. ‘Zijn laatste plan was om te beginnen aan een kappersopleiding. De dag na zijn overlijden werd er nog een set scharen thuisbezorgd. Hij had zoveel talenten. Je kon geweldige discussies met hem voeren. Hij las de werken van Karl Marx en gaf mij lessen over socialisme. Hij was altijd geïnteresseerd in andere mensen die afweken van de norm. Hij kwam geregeld enthousiast thuis met weer een nieuwe vriend of vriendin die hij dan in de metro had opgedaan. Zo iemand had dan bijvoorbeeld ook blauw haar, dan sprak Luca diegene aan.’
Voor zijn gevoel heeft Luca met zijn drugsgebruik langs de rand van de afgrond gelopen. ‘Zonder zich daar heel erg van bewust te zijn. Hij gebruikte zo nu en dan drugs omdat hem dat een lekker gevoel gaf. Niet iedere dag helemaal stoned, maar af en toe, en geen bizarre hoeveelheden.’
Bom deelt het verhaal van zijn zoon omdat hij anderen wil waarschuwen voor de gevaren van designerdrugs, die zo gemakkelijk verkrijgbaar zijn: voor vier uur besteld, de volgende dag in huis. ‘Er is sociaal bijna geen drempel en er is financieel geen drempel. Met als effect dat honderdduizenden mensen deze shit gebruiken.’
Hij legt de kaartjes op tafel die hij achteraf aantrof bij Luca’s bestellingen van Funcaps: een promotiecode voor paddodruppels en de belofte van korting voor het plaatsen van een review. ‘Dit is toch wel heel cynisch allemaal. De eigenaren hoeven van mij niet aan de hoogste boom te hangen. Maar ik hoop wel dat andere mensen dit allemaal niet hoeven meemaken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant