Maandagochtend vroeg met het blote oog te zien als het weer meezit: de vallende sterren van de meteorenzwerm Leoniden.
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Op het hoogtepunt, maandag rond 6 uur ’s ochtends, zijn er naar verwachting tussen de vier en negen vallende sterren per uur te zien van de Leoniden. Het is een van de bekendste meteorenzwermen, met name doordat hij in het verleden zorgde voor spectaculair nachtelijk vuurwerk.
Beroemd is de Leonidenstorm van november 1833 in Noord-Amerika, toen inwoners de hemel zagen veranderen in een lichtshow, met volgens de overlevering tienduizenden vallende sterren per uur. Omdat er in die tijd nog relatief weinig bekend was over het fenomeen, plaatste een hoogleraar aan Yale University een oproep in de krant: of burgers met betrouwbare waarnemingen zich bij hem wilden melden.
Deze onderzoeker, Denison Olmsted, startte zo een vorm van burgerwetenschap die vandaag de dag vaker wordt toegepast, bijvoorbeeld door het publiek op te roepen om vogelsoorten te tellen of luchtvervuiling te meten.
Meteoren worden in de volksmond vaak vallende sterren genoemd. In werkelijkheid zijn het stukjes ruimtepuin die hoog in de atmosfeer verdampen. De lichtflits ontstaat door opgloeiende lucht rond het steentje dat in het geval van de Leoniden met zo’n 70 kilometer per seconde door het heelal schiet. Dat is ruim 250 duizend kilometer per uur.
Het ruimtegruis van de Leoniden is afkomstig van de komeet Tempel-Tuttle. De komeet sjeest door het zonnestelsel, waarbij hij een spoor achterlaat van stof en ijs. Elk jaar rond half november beweegt de aarde door dat spoor, met als gevolg een dosis vallende sterren uit de richting van het sterrenbeeld Leeuw – Leo, vandaar de naam.
Wie er tegenop ziet om maandagochtend vroeg bij zo’n 5 graden Celsius in een tuinstoel naar boven te turen, kan ook in bed blijven liggen en 13 augustus markeren in de agenda. Rond die datum scheert de jaarlijkse zomerse meteorenzwerm van de Perseïden weer langs de aarde. Bij goede weersomstandigheden – en vanaf een plek met weinig lichtvervuiling – zijn dan soms wel tientallen vallende sterren per uur te zien.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant