Theater De Bosnisch-Nederlandse proftennisser Viktor Radenovic staat onder druk. Door een nieuw conflict in de Balkan verwacht iedereen dat hij zich positioneert. In zijn solovoorstelling laat Vanja Rukavina zien wat er gebeurt wanneer een atleet niet moet strijden tegen een tegenstander, maar tegen zichzelf en de meningen van anderen?
Pressure Point. Concept, spel en tekst: Vanja Rukavina. Regie: Silke van Kamp. Gezien: 15 nov. Theater aan het Spui, Den Haag. Tournee t/m 28 februari 2026. Inf: vanjarukavina.nl
Break point. De score, 40-40: pressure point. Één punt kan het spel kantelen en de set beslissen.
De proftennisser Viktor Radenovic staat onder druk. In de fictieve tenniswereld is hij goed voor vijfentwintig grandslamtitels en regeert hij al vierhonderd weken als nummer één van de wereld. Maar als hij frustratie uit, halen Nederlandse media zijn ‘Bosnische temperament’ erbij. Wint hij een toernooi, dan is hij ineens Nederlands’ trots. ,,Het is maar net wat jullie willen zien”, verzucht hij.
In 2027 laait een nieuw conflict op in de Balkan. Radenovic wordt een speelbal van deze politieke spanningen. Als kind vluchtte hij met zijn familie uit het verscheurde Joegoslavië naar Nederland, waar hij uitgroeide tot tennisfenomeen. Met een Bosnische moeder, Servische vader en de Nederlandse nationaliteit dwingen Bosnië en het Westen hem om zich te positioneren. Bosniërs bestempelen hem als verrader omdat hij voor het Westen speelt. Ze eisen dat hij zich identificeert als een van hun bevolkingsgroepen: Bosniak, Kroatisch of Servisch. Tegelijk verwacht Nederland dat hij het geweld in de Balkan veroordeelt en zich hierover in de media uitspreekt.
Pressure Point vormt het slotstuk van Vanja Rukavina’s theaterreeks over identiteit, na Language, over taal als culturele brug, en Superposition, waar wiskundigen zoeken naar een formule om cultuurverschillen te begrijpen. Nu is de tennisbaan het decor en kruipt Rukavina in de rol van een atleet die net als hem de Bosnisch-Nederlandse identiteit draagt en moet bepalen wie hij is.
Zwijgen en focussen op de sport, zoals Radenovic voorheen deed, is geen optie meer: the pressure is on. Onder welke vlag moet hij spelen? Moet hij überhaupt wel het veld op? Dit leidt tot een punt waarop hij breekt.
Pressure Point krijgt kracht doordat Rukavina, vanuit zijn eigen achtergrond, zijn kennis van Bosnië en de taal samenbrengt met zijn liefde voor tennis. Dat doet hij door tussen minstens vier talen te schakelen: Bosnisch, Japans, Nederlands en Engels (en een beetje Spaans), met ondertiteling op schermen. Ondertussen biedt hij context, van een geschiedenisles over Joegoslavië tot uitleg over de spelregels van tennis. Dat gebeurt op slimme wijze, door persconferenties en kindervragenuurtjes te ensceneren met audio-opnames. Zo oogt het alsof Rukavina nooit helemaal alleen op het podium staat.
Het verhaal doet denken aan de positie van de Servische toptennisser Novak Djokovic, die als nationale held en controversieel symbool tegelijkertijd wordt gezien, waarbij zijn politieke uitspraken onder een vergrootglas liggen.
Wel voelt de voorstelling met zo’n honderd minuten speeltijd te lang. Er worden allerlei zijpaden ingeslagen: een therapiesessie, een anekdote over de Winterspelen van 1984 of een sprong naar de Olympische Spelen van Los Angeles in 2028. Ze leiden af van de sterke kern, die overigens al vroeg duidelijk is en vaak wordt herhaald: Wat gebeurt er met een profatleet wanneer hij niet moet strijden tegen een tegenstander, maar tegen zichzelf en de meningen van anderen?
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC