Amerikaanse politiek Trump wacht dinsdag een Huis-stemming die de rest van zijn termijn kan bepalen. Durven genoeg Republikeinen tegen de president op te staan en vrijgave van het Epstein-dossier te eisen? Of helpen ze hem de kwestie in de doofpot stoppen – met alle electorale risico’s van dien?
Een kunstwerk van een hand-in-hand dansende Trump en Epstein dook al op meerdere plekken in Washington op.
De aanhoudende vragen over zijn decennialange kameraadschap met Jeffrey Epstein leiden bij de Amerikaanse president Donald Trump tot groeiende paniek. De affaire rond de in 2019 overleden zedendelinquent en jetsetfiguur is in alle hevigheid opgelaaid, nadat het Congres woensdag weer aan de slag kon na een zes weken lange shutdown.
Sinds Washington weer openging, zijn niet alleen duizenden e-mails van Epstein vrijgekomen, die nieuwe vragen oproepen over wat Trump wanneer wist van diens stelselmatige misbruik van minderjarigen. Ook kan het Huis van Afgevaardigden dinsdag alsnog stemmen over een wetsvoorstel dat het ministerie van Justitie zou verplichten zo veel mogelijk van het Epstein-strafdossier vrij te geven.
Hoewel het nog zeer de vraag is of de voorgestelde Epstein Files Transparency Act daadwerkelijk wet zal worden, heeft het opvlammen van de Epstein-affaire het Witte Huis in een crisissfeer gestort. Vrijdagochtend vertrok Trump vervroegd naar zijn privélandgoed Mar-a-Lago in Florida. De president, die doorgaans meerdere persgesprekjes op een dag voert, spoedde zich naar zijn helikopter en negeerde vragen over Epstein die journalisten hem toeriepen. Twee dagen eerder voltrok zich in het Oval Office al een soortgelijk tafereel.
Eenmaal in Florida aangekomen, trok Trump via zijn platform Truth Social zijn politieke steun in aan de bekende Republikeinse afgevaardigde Marjorie Taylor Greene. De radicale trumpista en complotdenkster was jarenlang een van zijn trouwste volgelingen, maar is nu bij de president uit de gratie, omdat ze het waagde voor behandeling van het Epstein-wetsvoorstel te stemmen.
In september sprak Marjorie Taylor Greene al steun uit voor het wetsvoorstel dat Justitie zou verplichten tot de vrijgave van zoveel mogelijk stukken uit het Epstein-strafdossier.
Trump probeerde ook twee andere vrouwelijke Republikeinse afgevaardigden die vóór behandeling stemden, dit eerder in de week nog krachtig uit het hoofd te praten. Een van de dissidente vrouwen werd daartoe apart genomen in de Situation Room van het Witte Huis. Dit is de ruimte voor topvertrouwelijke crisisoverleg waar geen mobiele telefoons zijn toegestaan en Trumps smeekbede dus niet heimelijk opgenomen zou kunnen worden.
In opdracht van Trump deed het Republikeinse partijleiderschap er de afgelopen maanden alles aan om behandeling van het Epstein-wetsvoorstel te voorkomen. In de zomer stuurde Huis-voorzitter Mike Johnson zijn Kamer met extra lang reces, toen ook zijn eigen fractie begon te muiten tegen die blokkade. Ook de overheidssluiting die Washington anderhalve maand stillegde, lijkt ten minste deels bedoeld te zijn geweest om het niet over Epstein te hoeven hebben.
Juist Republikeinse kiezers verwachten echter meer transparantie, nadat Trump en andere kopstukken van zijn Make America Great Again-beweging tijdens de presidentsrace van 2024 eindeloos complotverhalen verspreidden over Epstein. Trumps campagne gaf zo voeding aan de oudere rechtse samenzweringstheorie dat de Clintons en andere top-Democraten een geheim genootschap van satanistische pedofielen vormen. Ook Epsteins officiële doodsoorzaak – zelfmoord in een New Yorkse cel – moest daarom in twijfel worden getrokken: hij zou vermoord zijn in opdracht van zijn hooggeplaatste connecties.
Eenmaal weer president, beloofde Trump op campagne, zou hij dit allemaal laten ophelderen. Ook na zijn stembuszege en terugkeer in het Witte Huis bleef hij die belofte aanvankelijk trouw. Hij benoemde twee MAGA-influencers die jarenlang in Epstein-theorieën handelden aan het hoofd van de federale recherche FBI. Na ,,diepgravend onderzoek” moesten zij, samen met Trumps minister van Justitie, in juli echter concluderen dat er geen aanleiding was om het Epstein-dossier te heropenen of andere mensen te vervolgen.
Hierover brak binnen MAGA-kringen meteen een revolte uit, die Trump sindsdien alleen tijdelijk uit het nieuws wist te duwen, maar nooit kon sussen. Zeker omdat dankzij journalistiek graafwerk en via de Toezicht-commissie van het Huis druppelsgewijs bewijsstukken naar buiten kwamen over Trumps eigen lange en hechte band met Epstein. Zo publiceerde de zakenkrant The Wall Street Journal de pikante bijdrage die Trump leverde aan een verjaardagsboek voor Epstein.
Het stelt Republikeinse volksvertegenwoordigers nu voor een enorm dilemma. Enerzijds is het binnen hun fracties goeddeels onmogelijk geworden op te staan tegen de president: Trump kan hun loopbaan dan beëindigen door in Republikeinse voorverkiezingen rivalen te steunen. Anderzijds zal een stem tegen openbaarmaking van het dossier hen door kiezers zwaar worden aangerekend: helpen ze de president soms om de kwestie in de doofpot te stoppen?
Naar verwachting zal het Huis het voorstel dinsdag aannemen. De vraag is vooral hoeveel Republikeinen durven mee te stemmen met de Democratische minderheid. Zeker als dit er tientallen zijn, zal dit de druk verhogen op Republikeinen in de Senaat om het voorstel ook te steunen. In dat geval zou het op Trumps bureau belanden, waarna hij het kan vetoën. Een blokkade die het Congres alleen met een twee derde meerderheid zou kunnen omzeilen.
Maar ook een presidentieel veto zou de kwestie allesbehalve doen luwen. Media en de Democraten zullen blijven graven in documenten waar ze wél de hand op weten te leggen. En mochten de Democraten eind 2026 het Huis veroveren dan kunnen ze ook parlementaire onderzoeken opstarten, waarbij ze beschikken over de macht getuigen en bewijsmateriaal te dagvaarden. De Epstein-kwestie kan zo nog Trumps hele presidentschap blijven dooretteren.
In een poging toch iets van transparantie te bieden, gaven Republikeinen deze week ruim twintigduizend pagina’s aan e-mails vrij die ze verkregen uit Epsteins nalatenschap. Hieruit bleek nogmaals hoe wijdvertakt het netwerk van de man was en hoezeer hij opereerde als een soort machtsmakelaar in hooggeplaatste connecties. De berichten staan ook vol boude beweringen, waarvan onduidelijk blijft of ze kloppen of dat het snoeverij betreft waarmee Epstein zijn netwerk onderhield.
Epstein kan zelf niet meer ondervraagd worden, maar zijn metgezel Ghislaine Maxwell – de Britse socialite die in de VS een lange celstraf uitzit wegens het ronselen van Epsteins minderjarige ‘masseuses’ – kan nog wel praten. De regering-Trump lijkt vooralsnog echter haar stilzwijgen te hebben afgedwongen door Maxwell deze zomer naar een gevangeniskamp met een uiterst coulant detentieregime over te plaatsen.
Betogers in Washington eisen de vrijgave van alle documenten over Epstein.
Trump probeerde vrijdag ook de aandacht van de kwestie af te leiden door zijn minister van Justitie opdracht te geven Epsteins banden met hoge Democraten en een progressieve topdonateur te onderzoeken. Hij greep hiermee terug op de complottheorie over de veronderstelde ‘klantenlijst’ met andere machtige mannen (naast Democraten ook Hollywood-sterren, hoge zakenlieden en andere prominenten) die Epstein aan seks met minderjarige meisjes zou hebben geholpen. Als hiervoor inderdaad bewijs bestaat, is het de vraag waarom Trumps eigen FBI en Justitie hier bij hun herziening van eerder dit jaar niet op aansloegen.
De roep om openbaarmaking van het omvangrijke strafdossier zal sowieso aanhouden. De FBI zou dit jaar duizend rechercheurs hebben ingezet om het nogmaals door te spitten. Het zou volgens sommige media bergen aan videomateriaal bevatten dat Epstein heimelijk opnam in zijn verschillende woningen. In de complotverhalen deed hij dit om de leden van zijn ‘klantenlijst’ te chanteren, mogelijk als Mossad-agent. Epsteins broer Mark blijft dan ook overtuigd dat zijn broer geen zelfmoord pleegde, vertelt hij dezer dagen weer in mediaoptredens.
Alle afleidingsmanoeuvres ten spijt, de aandacht in de media en de publieke opinie dreigt zich permanent te vestigen op Trumps eigen band met Epstein. Dit bleek ook wel uit de berichtgeving die voortvloeide uit de e-maildump van deze week. Deze bevatte allerlei aanknopingspunten en pikanterieën voor nieuwe vragen en wilde alternatieve lezingen.
Vierde Epstein in zowel 2016 als 2017 bijvoorbeeld nog Thanksgiving met Trump in Florida, terwijl de president zelf zegt al in 2004 met hem te hebben gebroken? Gaf Epstein de Russen compromitterend materiaal om de president mee te chanteren? Raakten beide mannen eigenlijk gebrouilleerd over een villa in West Palm Beach die ze beiden wilden kopen en was dit conflict voor Trump aanleiding zelf de autoriteiten te tippen over Epsteins pedo-activiteiten? Circuleren er echt foto’s van Trump die orale seks geeft aan ene ‘Bubba’ (ook de bijnaam van Bill Clinton)? Enzovoort.
Het risico voor Trump schuilt er niet alleen in dat de affaire in het nieuws blijft. Maar ook dat deze zich almaar verder vertakt naar andere aspecten van zijn eerdere handel en wandel, totdat de Democraten een keer beet krijgen. Op het eerste oog triviale kwesties hebben in Washington namelijk vaak de neiging zich ,,uit te zaaien” tot slepende schandalen, schreef The New Yorker donderdag.
Het afzettingsproces tegen Bill Clinton draaide in de jaren negentig bijvoorbeeld om zijn relatie met een Witte Huis-stagiaire, maar kwam oorspronkelijk voort uit jarenlange Republikeinse vragen over een oude grondtransactie in zijn thuisstaat Arkansas. Clintons vrouw Hillary verloor in 2016 mede de presidentsrace vanwege een omstreden privé e-mailserver, maar de Republikeinen kwamen die allereerst op het spoor door zich vast te bijten in haar handelen als minister rond de aanval op het Amerikaanse consulaat in Benghazi, Libië.
Het kan Trumps ijzeren greep op zijn partij danig ondermijnen. Het Epstein-transparantie-wetsvoorstel lijkt de komende weken op Capitol Hill te gaan leiden tot verkapte vertrouwensstemmingen over Trump. En dat op een moment dat zijn partij ziet dat de populariteit van de president tanende is. Bij verkiezingen, begin deze maand, boekten Democraten onverwacht comfortabele zeges. Opinieonderzoek wijst uit dat Amerikanen steeds negatiever worden over vooral Trumps economische beleid en dat ze zijn partij hierop willen afrekenen.
Trump mag regelmatig flirten met een ongrondwettelijke derde termijn, feit is dat Republikeinen al nadenken over de jaren na zijn vertrek. De breuk met Marjorie Taylor Greene (MTG) is hier exemplarisch voor. Zij wierp zich de afgelopen tijd op als stem der redelijkheid binnen haar partij door te klagen over de kosten van levensonderhoud die ook onder Trump hoog blijven én door te pleiten voor transparantie over Epstein. Dit voedt de speculaties dat ze in 2028 een gooi wil doen naar de Republikeinse kandidatuur.
De Epstein-affaire heeft geleid tot een opmerkelijke breuk in MAGA-kringen. President Trump trok vrijdag zijn steun in aan het radicale trumpista Marjorie Taylor Greene nu zij zeer tegen de zin van de president blijft aandringen op vrijgave van Epsteins dossier. Op de foto beiden in betere tijden.
Sommige Democraten verkneukelden zich de afgelopen dagen al dat ,,dit het begin van het einde” zou zijn voor Trump. Dat is voorbarig, maar ruim drie jaar voor het aflopen van zijn termijn (begin 2029) lijkt door ‘Epstein’ de strijd om Trumps opvolging al wel vervroegd los te barsten. Terwijl andere potentiële kroonprinsen zoals vicepresident JD Vance en buitenlandminister Marco Rubio als lid van de regering loyaal moeten blijven aan hun politieke baas, ziet ‘MTG’ daarbij duidelijk electorale kansen in afstand nemen tot Trump.
De afgevaardigde uit zuidelijk Georgia bond dit weekeinde zeker niet in. Op haar X-account klaagde ze over een golf aan doodsbedreigingen na haar breuk met Trump, die ze weet aan giftige retoriek van ,,de man die ik steunde en verkozen hielp worden”. ,,Als vrouw neem ik bedreigingen door mannen ernstig”, twitterde Taylor Greene zaterdag. ,,Ik begrijp nu een beetje welke angsten en druk de vrouwen hebben ervaren die slachtoffer werden van Epstein en zijn kliek.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC