Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Het slechtst bewaarde geheim van België is dat er kernwapens liggen op de luchtmachtbasis bij Kleine-Brogel, een uitgewaaierd lintdorp van losgezongen huizen nog geen twintig minuten van de grens. Deels geblurd op Google Maps, iedereen weet waarom. Toch vinden spookdrones hun weg naar het zwaarbewaakte terrein – of niet?
In formatie belagen ze Kleine-Brogel, nee, dat is niet het goede woord, wat die drones doen is obscuur. Spioneren? Intimideren? Pranken? Ze verschijnen als sterren aan de donkere najaarshemel en verdwijnen weer. Een politiewagen ging achter de mysterieuze lichtjes aan, maar raakte het spoort bijster – als in een film van David Lynch. De suggestie van oorlog die komt en verdwijnt.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
‘Heel Kleine-Brogel kijkt omhoog’, kopte De Standaard; er zijn richtlijnen afgekondigd voor burgers, maar als ik aanbel bij de huizen naast het langgerekte legerkamp, kijken ze vooral naar beneden.
Eddy Dilissen: ‘Wat moet ik mij druk maken? Uiteindelijk gaan we allemaal, geen die eraan ontkomt.’ Wendy Verberne: ‘Ik heb het van me afgezet.’
Net als de Nederlandse luchtmachtbasis met kernwapens, Volkel, heeft Kleine-Brogel trots een straaljager op een rotonde staan. Een tweede steekt de neus omhoog aan het zuidelijke toegangshek van het kamp. Ooit is deze plek benoemd tot ‘selfie-spot’: neem een leuke foto en ‘post deze op sociale media’. Maar over die zorgeloze trots is een schaduw gevallen: inmiddels zijn alle camera’s verdacht.
Dubbele hekken, driedubbele wikkels scheermesdraad, het dorp vleit zich tegen de basis aan. Typisch Vlaamse zelfbouwhuizen in soorten en maten, boerderettes, villaatjes, de ogen met rolluiken geloken. Bij de Starfighter op de rotonde laat een vrouw haar onwillige hond uit, ze zegt: ‘Drones, daar heb ik geen last van.’ Daarna: ‘Wat moet je ermee, ik heb het al druk genoeg met mijn hond.’
Het Kleine-Brogel Air Force Museum is gesloten, maar aan het hek staat een gezin met cadeautjes voor vader die geüniformeerd naar buiten komt. Ze lachen als ik vraag of ze drones hebben gezien, ‘nee, nee’. De militair: ‘Toch zijn we daar elke dag mee bezig.’
Een spookdrone is ook gezien bij luchtmachtbasis Gilze-Rijen, waar de melding niet werd ‘opgepakt’, want wie gaat er eigenlijk over? Het Nederlandse leger schreef een ‘challenge’ uit voor bedrijven om ze uit te schakelen – zelf kan het dat kennelijk niet. België beschikt wel over een counterdrone-unit, helaas nam niemand de moeite te bellen.
Toch maar omhoogkijken: boven het halfopen landschap van Kleine-Brogel zweeft een grote roofvogel in ongelooflijk secure cirkels, en verdwijnt dan geruisloos over de militaire omrastering.
Het huis van Eddy Dilissen kijkt uit op een uitkijktoren, ‘wij zijn dat hier gewoon’. De startende straaljagers, ‘meneer we tellen tot vijf en het is voorbij’. Wat drones betreft maakt hij zich geen illusies: ‘Als de kernbommen ontploffen, zijn wij meteen mee weg’, dat is het voordeel van er bijna bovenop wonen, ‘verderop raken ze gewond.’
De lange zijde van Wendy Verbernes tuin grenst aan rollen scheermesdraad, de makelaar zei dat het kopers afschrikte, haar niet. Buschauffeur uit Eindhoven, verhuisd voor de rust. ‘Tuurlijk, je woont erlangs. Maar weet jij veel. We praten er ook niet over met de buren – Belgen zijn best gesloten mensen.’
Haar man, ook buschauffeur, maakte wel melding toen Google Maps de luchtmachtbasis ineens open en bloot liet zien, ‘hij belde meteen de politie’. Maar ze zegt ook: ‘Ik ga niet in angst leven.’ Oorlogsbeelden op televisie kijkt ze niet, en alles op Facebook ‘scrol ik door’. Dat noemt ze ‘wegstappen’.
Met de honden in het bos hoorde Wendy laatst schoten, ‘dan denk ik alleen: ze zijn goed aan het oefenen, we zitten hier best’. Dat is niet naïef, zegt ze erbij, ‘ik denk dat de meeste mensen zo denken’. De overheid met haar noodpakketten uitgevent tot in het Sinterklaasjournaal: ‘Ze maken mensen gruwelijk bang.’ De oorlog op afstand houden is een ouderwets beschermingsmechanisme, zelfs wanneer hij is begonnen.
Terug op de kleine spotterplaats van luchtmachtbasis Kleine-Brogel zie ik twee andere roofvogels hun rondjes draaien, laag en traag, een havik en een buizerd zo te zien. Of niet?
Toine Heijmans gaat met verlof, zijn columns verschijnen weer vanaf maart volgend jaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns