Opwarming Op de klimaattop in Brazilië erkennen onderhandelaars voor het eerst dat de opwarming over een grens gaat die in het Parijsakkoord was afgesproken. Alleen met een uiterste krachtsinspanning is dat nog terug te draaien.
Zonnepanelen die worden geïnstalleerd in Lingwu , in Noord-China, met een vermogen van één gigawatt..
‘Keep 1.5 alive’ – zorg dat een maximale opwarming van anderhalve graad in zicht blijft. Dat was het motto van de klimaattop in het Schotse Glasgow in 2021. Het was de erkenning dat een overschrijding van een gemiddelde temperatuurstijging op aarde met meer dan 1,5 graden Celsius grote risico’s – zowel economisch als sociaal – met zich meebrengt voor alle landen, en in het bijzonder voor kwetsbare ontwikkelingslanden.
Vorig jaar zei secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres op een bijeenkomst van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) nog dat anderhalve graad, zoals afgesproken in het Parijsakkoord in 2015, „geen doel, maar een fysieke grens” is. Hij voegde eraan toe dat die strijd dit decennium wordt gewonnen of verloren.
Inmiddels moet zelfs Guterres erkennen dat de strijd verloren is. Het jaarlijkse Emissions Gap Report van UNEP, het milieuprogramma van de VN, heeft als titel: Off Target, wat zich het beste laat vertalen als ‘doel gemist’. Het rapport noemt het onontkoombaar dat de wereldwijde temperatuurstijging boven de 1,5 graden Celsius zal uitkomen.
Die min of meer veilige grens hoeft niet definitief uit zicht te raken. De overschrijding kan tijdelijk zijn, zei Simon Stiell, hoofd van het VN-klimaatbureau, in zijn toespraak aan het begin van de klimaattop in Brazilië. Vandaar zijn oproep: „Klagen is geen strategie, we hebben oplossingen nodig.” Alleen dan zal het overschrijden van de 1,5 graden-grens tijdelijk zijn.
Daarvoor moet de mondiale uitstoot van broeikasgassen eerst zo snel mogelijk naar netto-nul worden teruggebracht – liefst rond het midden van deze eeuw. Daarna moet de uitstoot zelfs negatief worden, door het massaal aanplanten van bomen die kooldioxide opnemen, en het onder de grond stoppen van broeikasgassen. Volgens de scenario’s van het IPCC, het wetenschappelijk klimaatpanel van de VN, zou dat mogelijk moeten zijn.
Maar dat betekent nogal wat, weet ook Stiell. „We hebben immers al lang afgesproken dat we zullen afstappen van fossiele brandstoffen. De vraag is nu hoe we dat eerlijk en ordelijk doen.” Wat is er nodig om het gebruik van hernieuwbare energie te verdrievoudigen? Hoe kunnen bedrijven en consumenten efficiënter omgaan met energie? Welke landen leggen de 300 miljard dollar per jaar op tafel (een bedrag dat uiteindelijk moet oplopen naar 1.300 miljard) om ontwikkelingslanden te helpen bij hun transitie naar een veilige wereld?
De tijd van mooie toespraken en goede bedoelingen is voorbij, schreef de Braziliaanse president Lula da Silva in een opiniestuk in de Britse krant The Guardian. COP30, zoals de klimaattop in Belém officieel heet, is daarom volgens Lula behalve de COP van de actie, ook de „COP van de waarheid”.
Met name voor de westerse landen is die waarheid pijnlijk, concludeerde COP-voorzitter André Corrêa do Lago maandag in een interview met The Guardian. Rijke landen lijken hun belangstelling te hebben verloren, terwijl „China komt met oplossingen”. China mag dan de grootste klimaatvervuiler zijn, het land is ook veruit de grootste producent van zonnepanelen en windturbines – waardoor de prijzen van zon en wind in een vrije val zijn geraakt. En misschien wel het allerbelangrijkste: China is marktleider in de handel in grondstoffen als grafiet, kobalt en zeldzame aardmetalen. Zonder die grondstoffen is de energietransitie onmogelijk.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De laatste ontwikkelingen rond klimaat natuur en duurzaamheid
Source: NRC