Gendergelijkheid De man die nu de hele dag buiten de deur is om geld te verdienen, zit straks thuis door de AI-revolutie, schrijft Tim Gouw. Zie hier de ultieme kans op gelijkwaardigheid tussen vrouw en man.
Nog geen dertig seconden duren de filmpjes – het is er niet een, maar allemaal zijn ze hetzelfde, passend onder hashtags als #menthatclean of #husbandsoftiktok. Wanneer de man de kamer binnenkomt, kan het nog alle kanten opgaan. Hij loopt recht op het rommelige bed af, opent kordaat een kast die zich aan de linkerzijde bevindt. Wanneer het stuk stof dat hij eruit haalt door de ruimte vliegt, begint onder in beeld versneld een timer te lopen. Zijn challenge is zojuist begonnen. De man raakt geagiteerd, worstelt met zijn taak, de tijd tikt onverstoorbaar voorbij. Het filmpje eindigt met de man die ziedend de kamer uit beent. Het is niet gelukt om het dekbedovertrek om de deken te krijgen.
Tim Gouw is auteur van het boek De thuisblijfvader.
In de reacties op deze trend wemelt het van de herkenbaarheid. Kijkers buitelen over elkaar heen om aan te geven dat ze recent nog exact hetzelfde in hun huishouden hebben meegemaakt. En wat toevallig dat precies deze video nu op dit moment voorbijkomt in hun feed. De reacties hebben één opvallende overeenkomst: ze zijn geschreven door een vrouw. Blijkbaar is het makkelijker om een algoritme te leren de dagelijkse zielenroerselen van deze vrouwen te ontrafelen, dan voor hun mannelijke partners om een bed op te maken.
Dit is precies de vreemde paradox waarvan we nu aan de vooravond staan. De vierde industriële revolutie, aangedreven door kunstmatige intelligentie, zal de manier waarop we werken en leven fundamenteel gaan veranderen.
Althans, dat is de verwachting. Talloze functies vervallen en sommige beroepsgroepen verdwijnen zelfs helemaal. Banen die hard geraakt worden, zijn opvallend vaak de banen die door mannen worden gedomineerd: de vrachtwagenchauffeur die 24/7 door de regen ploegt, de beurshandelaar die schreeuwend aan de telefoon hangt, de IT-specialist die repetitieve codeertaken uitvoert. Kunstmatige intelligentie zal veel van dit werk overnemen, waardoor er binnen afzienbare tijd een enorme hoeveelheid ‘mannenuren’ vrijkomt. De man die nu de hele dag buiten de deur is om geld te verdienen, zit straks thuis. Bekende techondernemers zoals Eric Young van Zoom en Microsoft-oprichter Bill Gates fantaseren al hardop over werkweken van drie of zelfs twee dagen.
Dit dwingt ons te kijken naar een ongelijkheid die al decennia bestaat en diep in onze cultuur geworteld is. Al tijdens de tweede feministische golf in de jaren zeventig en tachtig stelden vrouwen de scheve verdeling in het huishouden ter discussie. Hun standpunt was helder: technologie zoals de wasmachine was pas écht bevrijdend als ook mannen hun verantwoordelijkheid namen. Toch bleef het hardnekkige beeld van de vrouw als primaire verzorger van het huishouden bestaan. Decennia later laten de cijfers zien dat die strijd onvoltooid is: vrouwen besteden nog altijd aanzienlijk meer tijd aan het huishouden dan mannen.
Maar wat gebeurt er als het belangrijkste excuus hiervoor – een veeleisende baan buitenshuis – wegvalt? Als de man niet meer dagelijks in de file staat of urenlang achter een computer zit, wordt het huishouden dan eindelijk een gedeeld domein? De toekomst moet nog gaan uitwijzen hoe het zit, maar als dat gaat gebeuren zou ik al die mannen dit willen meegeven: dit is de ultieme kans op gelijkwaardigheid. De technologie zal ons dwingen na te denken over onze rollen en de balans tussen werk en privé. De man die zijn baan verliest aan een algoritme, krijgt de kans om een volwaardige partner in het huishouden te worden. Technologie is daarmee niet langer een verlengstuk van een vastgeroest rolpatroon, maar een partner in een gezamenlijke onderneming.
Toch moeten we niet naïef zijn over deze aanstaande overgang. Voor veel mannen is hun identiteit gekoppeld aan hun betaalde werk. En ook sommige jonge mannen houden, geïnspireerd door online manosphere-content, vast aan traditionele denkbeelden. Het wegvallen van de baan buitenshuis kan voor hen leiden tot een gevoel van nutteloosheid en het verlies van sociale status. Het is een nieuwe rol die ze moeten aanvaarden, en dat vergt aanpassingsvermogen.
De maatschappij waardeert de man traditioneel op basis van zijn inkomen en professionele succes. Als dat fundament wegvalt, kan hij zich verloren voelen in een huiselijke omgeving die hij nooit als zijn domein heeft gezien. De schone badkamer of de perfect opgeruimde keuken bieden vooralsnog niet dezelfde sociale erkenning als een promotie op het werk.
Het probleem dat daaraan ten grondslag ligt, is dat onze maatschappij geen blauwdruk heeft voor ‘de succesvolle man’ die zijn tijd besteedt aan het opvoeden van kinderen en het runnen van een huishouden. Daarnaast zijn de vaardigheden die hem succesvol maakten in de kantooromgeving – het leiden van teams, het afsluiten van deals, het navigeren door politieke spelletjes – eenmaal thuis doorgaans van weinig waarde.
De man die gewend is om de top te bereiken, staat nu voor de taak om de ‘beste’ vader of huisman te zijn. Dit is geen simpel proces van ‘van kantoor naar de keuken’, maar een psychologische transformatie die veel meer impact heeft dan het verlies van een salarisstrook. De man moet leren om nieuwe manieren van waardering te vinden, buiten de traditionele hiërarchie van het bedrijfsleven om. Het is een kans om een rijkere band met zijn gezin en zijn directe omgeving te creëren, en wellicht zelfs een herwaardering voor wat ons menselijk maakt: zorgen voor elkaar en geluk ontlenen aan het welbevinden van de ander zonder daar iets voor terug te verwachten.
Dit zal voor veel mannen een uitdaging zijn die de nodige mentale weerbaarheid vereist. Om een existentiële crisis te voorkomen zal hij de erkenning die hij voorheen in het openbaar kreeg, moeten vinden in de kleine, dagelijkse overwinningen: de kinderen op tijd bij school afleveren, een maaltijd die goed in de smaak valt en jawel, een degelijk opgemaakt bed. Gelukkig maar dat ChatGPT ook dienst doet als surrogaat-psycholoog.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC