Lezersbrieven U schreef ons over democratie, emancipatie en menselijke vertalers.
Ik ben al meer dan 20 jaar een fervent paddenstoelenjager en voel me geroepen om het artikel ‘Haal je een paddenstoel weg, dan verslechtert de natuur’ op meerdere punten te corrigeren (10/11). Ten eerste gaat niemand op zoek naar paddenstoelen in het bos omdat hij onbespoten voedsel wil hebben, maar omdat vers eekhoorntjesbrood en kastanjeboleet hartstikke lekker zijn. Ten tweede omdat het een heerlijk excuus is om je helemaal onder te dompelen in de bossen, alle zintuigen op scherp, met de bijzondere bevrediging die een goede vondst oplevert.
Ten derde staan de bossen tijdens de herfstmaanden tjokvol paddenstoelen in alle soorten en maten, dus de hoeveelheid die door mensenogen wordt opgemerkt zal altijd een miniem percentage zijn, waarvan weer een miniem percentage eetbaar is, en dan nog van voldoende kwaliteit moet zijn om voor de pan verzameld te worden. Dus er zal altijd meer dan genoeg overblijven voor de insecten en de eekhoorns (ik heb trouwens zelden een eekhoorn in de bossen gezien).
Ten vierde zijn paddenstoelen de vruchtlichamen van het eigenlijke organisme, de ondergrondse zwamvlok of mycelium, en het is die zwamvlok die bladeren en dood hout verteert, niet de paddenstoel (die relatief ook maar heel kort bestaat). Ten vijfde vermenigvuldigt de zwamvlok zich in maar zeer beperkte mate via de sporen van de paddenstoel, dus je berokkent het ecologisch systeem maar heel weinig schade door deze vruchtlichamen uit de natuur te verwijderen.
Ten zesde is het fout om te spreken over ‘paddenstoelen plukken’, want door ze te plukken trek je het mycelium kapot. Je moet ze dus snijden met een mesje (die de ware jager dus inderdaad altijd bij zich heeft, alsmede een kleine spiegel om te kunnen kijken of de onderkant nog in orde is zodat je oudere exemplaren niet onnodig wegsnijdt). Ten zevende heb ik er nog nooit vieze handen van gekregen en ik kan me niet voorstellen hoe anderen dat er wel van krijgen.
En ten slotte is een nevelzwam technisch gesproken wel eetbaar, maar inderdaad pas na specifieke behandelingen en kunnen mensen er alsnog onwel van worden, en schijnt het bovendien niet smakelijk te zijn, dus het is onzinnig om dit tot de eetbare soorten te rekenen.Of je de bossen wel of niet open moet gooien voor onbeperkte verzameling, daar kan je een discussie over voeren. Maar dan wel graag op basis van feiten en deskundige ervaring.
Jan Warndorff Utrecht
Inderdaad, er verschijnen veel boeken waarin naar antwoorden wordt gezocht, maar worden die wel veel gelezen? Syb Faes pleit voor minder getheoretiseer en toegankelijker taal als noodzakelijkheid voor het „kritische, publieke debat” (11/11). Die geluiden hoor je vaker. Er is echter iets anders wat ik mij al langer afvraag. Vanaf de jaren 60 werd de Westerse wereld overspoeld door een golf van verlangen naar meer persoonlijke vrijheid, bevrijding uit menig keurslijf, het opruimen van heilige huisjes, enzovoort. Emancipatiebewegingen zoals de homobeweging en Dolle Mina’s streden bij ons met succes naar acceptatie en allerhande vrijheden.
In het publieke domein voltrok zich een aanzienlijke democratisering. Meedenken, meedoen en inspraak was het devies en daar werd enthousiast aan gewerkt. Het heeft enorm bijgedragen tot betere onderlinge verhoudingen in allerhande instellingen, particulier, overheid, maar ook in menig bedrijf. Mijn hele werkzame leven heb ik daarvan geprofiteerd. Waar is dat élan gebleven? Of is er sprake van een wereldwijde tegenbeweging van benepen, populistisch conservatisme met een hang naar autocratie? Er is kennelijk flink wat achterstallig onderhoud. De vraag blijft, maar evengoed omarm ik elke mogelijkheid tot hernieuwde bewustwording, zoals ook die van Syb Faes!
Jemke Visser Harlingen
Het artikel van Syb Faes over de noodzaak van definiëring van het begrip democratie is me uit het hart gegrepen. Definiëring van het begrip democratie, om elkaar beter te kunnen begrijpen, is echter niet genoeg. Het gaat om de ‘democratische rechtsstatelijke rechtsorde’. Om de samenleving te beschermen tegen bedreigingen van deze rechtsorde, zou dit begrip als een vast lesonderdeel op alle middelbare scholen moeten worden onderwezen.
Marinus Hoorntje Oosterhout
Wetenschapshistoricus Jean-Baptiste Fressoz noemt AI een indrukwekkende innovatie en zegt dat zijn boek er waarschijnlijk ook mee vertaald gaat worden (10/11). Ik mag toch hopen van niet. Nog los van de vraag of het wenselijk is: AI is nog absoluut niet zover dat het een acceptabele vertaling kan afleveren van een boek als zijn More and More and More. Je zou hopen dat een wetenschapshistoricus dit weet, en ook, gezien zijn boek, dat hij weet dat niet alleen de bouw van datacenters maar ook het gebruik van AI zelf zeer veel energie kost. Een boek door een menselijke vertaler laten vertalen levert niet alleen een veel beter resultaat op, maar is ook veel energievriendelijker.
Paul Janse Leiden
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC