Voetbal Thuis in Rotterdam werd het Nederlands elftal al verrast door een late Poolse gelijkmaker, op bezoek in Warschau gaat het opnieuw mis. Oranje moet nu maandag tegen Litouwen het WK-ticket veiligstellen.
Cody Gakpo en Ryan Gravenberch proberen door de Poolse verdediging heen te breken.
Het zou een kansloze aanval moeten zijn. Twee Polen tegen vijf Nederlanders, op bijna zestig meter van het doel. Rond de middenlijn Ryan Gravenberch en Lutsharel Geertruida, op slechts een paar flinke passen van buitenspeler Jakub Kaminski, die met de bal aan de voet naar voren stormt. Centrale verdedigers Virgil van Dijk en Jurriën Timber in de rug van de eenzame spits Robert Lewandowski. En op links de razendsnelle Micky van de Ven, als extra vangnet.
Maar middenvelder Gravenberch aarzelt. Een halve seconde misschien, maar dan is Kaminski voor hem al niet meer te achterhalen. En ook rechtsback Geertruida stapt niet in, maar sprint weg van zijn Poolse tegenstander, richting het eigen doel. Datzelfde doen Van Dijk en Timber. In plaats van Lewandowski kort te dekken, geven ze hem een paar meter bewegingsvrijheid. Kaminski ziet het, speelt in en sprint dan diep de ruimte in.
Terwijl Timber alsnog het gevaar herkent en druk zet, beweegt Lewandowski met de bal weg van zijn ploeggenoot. Dan draait hij in één beweging terug naar Kaminski. Timber is gezien, Geertruida en Van de Ven nemen op dat moment al gas terug, denken ogenschijnlijk dat het gevaar al is geweken. Van Dijk blijft rugdekking geven in het centrum, in plaats van te anticiperen op de loopactie van Kaminski.
Als Lewandowski vervolgens zijn steekpass geeft, is de aanvoerder van Oranje de enige die nog een halfslachtige poging doet een doelpunt te voorkomen. Vier andere blauwe uitshirts rennen voor de vorm mee. Tevergeefs. Door de benen van doelman Bart Verbruggen vindt Kaminski het net: 1-0 voor Polen, in een wedstrijd waarin Nederland tot dan toe vrijwel onophoudelijk in de aanval was.
Het moment is veelzeggend voor het spel dat het Nederlands elftal deze WK-kwalificatiereeks liet zien. Regelmatig heerste Oranje, in de wedstrijden tegen veel zwakkere tegenstanders. Met snelle combinaties en veel beweging speelde de ploeg van bondscoach Ronald Koeman de defensies van andere landen dan stuk. Maar soms ging het ook uiterst moeizaam, en bleek Nederland heel kwetsbaar. Niet zelden door gemakzucht en onderschatting.
Zo ging het bijvoorbeeld thuis tegen Polen, waar Nederland in de eerste helft de ene kans na de ander kreeg, maar verzuimde om meer dan één doelpunt te maken. Vlak voor tijd viel vervolgens de gelijkmaker. Zo ging het ook op bezoek in Litouwen, waar Nederland in zeven minuten tijd een 2-0 voorsprong vergooide. Ternauwernood werd alsnog gewonnen door een doelpunt van Memphis Depay. En zo ging het vrijdagavond op bezoek in Polen opnieuw.
Oranje komt vlak na rust nog wel op gelijke hoogte, ook nu door Depay. Maar in een wedstrijd waarin Koeman een WK-ticket voor volgende zomer veilig wilde stellen, heeft zijn ploeg zich opnieuw laten verrassen (1-1). Niet de nummer zes van de wereld maakte de meeste aanspraak op de overwinning, maar de thuisploeg. Het gevolg is dat Nederland maandag tegen Litouwen minimaal nog moet gelijkspelen om zich te plaatsen.
Koeman had zijn ploeg vooraf al gewaarschuwd. Van alle wedstrijden deze kwalificatiecyclus was het uitduel tegen Polen zonder twijfel het moeilijkste, zei hij donderdagavond tijdens een persconferentie. Polen had immers eerder al bewezen een taaie, uiterst gedisciplineerde ploeg te zijn. Ook in het thuisduel, in Rotterdam, liet de ploeg van bondscoach Jan Urban het Nederlands elftal het spel maken, om na een onderschepping snel het veld over te steken.
Die aanpak hanteert Polen vrijdag ook in het Narodowy-stadion, in Warschau. Nederland bouwt zorgvuldig op, probeert door rond te spelen een weg te vinden door de volgebouwde as van het veld. En net als tijdens de tweede helft in Rotterdam lukt dat maar mondjesmaat. Pas nadat een kwart van de wedstrijd is verstreken krijgt Nederland een eerste kansje: een schot van aanvaller Donyell Malen, recht op doelman Kamil Grabara.
Nederland is dan al herinnerd aan de dreiging van een Poolse tegenstoot. Meteen in de eerste minuut krijgt de thuisploeg een enorme kans na een voorzet van Matty Cash, de wingback die in Rotterdam de 1-1 maakte. Zijn voorzet bereikt Nicola Zalewski, die aan de verkeerde kant wordt gedekt door Geertruida, maar de middenvelder schiet hoog over.
Zelden ontsnapt Nederland echt aan de felle Poolse dekking, daarvoor is de organisatie bij de thuisploeg te goed. Het enige moment in de eerste helft is na 41 minuten, als Polen voor het eerst langere tijd in de aanval is geweest. Controleur Frenkie de Jong herkent de onbalans bij de tegenstander, en steekt snel het veld over. Maar als meteen daarna Depay treuzelt en de bal verspeelt, zijn ook bij Nederland de ruimtes groot. Uit de tegenstoot die volgt, valt de 1-0.
Ondanks het overwicht krijgt de ploeg van Koeman eigenlijk maar een serieuze kans. Die ontstaat als linksvoor Cody Gakpo vlak na rust voor één keer weet te ontsnappen aan de twee verdedigers die hem de hele avond schaduwen. Zijn voorzet gaat richting de tweede paal, waar Malen opduikt. Hij kopt, maar ziet zijn poging gekeerd, waarna Depay het snelst bij de bal is: 1-1.
Toch blijft de achteloosheid, ook daarna. Zoals wanneer Van de Ven meteen na de gelijkmaker twee keer Cash uit zijn rug laat ontsnappen, met een grote kans voor Lewandowski tot gevolg. En na dik een uur doet zich een bijna-kopie van de openingstreffer voor. De Poolse spits wordt ingespeeld, op ruim zestig meter van het doel, en kan ondanks drie tegenstanders in zijn buurt de bal in de loop meegeven aan invaller Bartosz Kapustka.
Niemand ziet hoe in de as van het veld Kaminski ook nu een sprint inzet. Van Dijk kijkt naar de bal, Geertruida dekt zijn tegenstander wederom aan de buitenkant. Dat het tot niets leidt, is louter omdat Kapustka te lang wacht met het geven van een dieptepass.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC