is opinieredacteur en columnist voor de Volkskrant.
Show, don’t tell, luidt het credo voor schrijvers. Maar wat valt er romantisch te showen, don’t tellen wanneer twee panelen met informatie over het lot van gesneuvelde zwarte Amerikaanse soldaten stilletjes zijn verwijderd bij de Amerikaanse begraafplaats Margraten? En wat als de reactie van de Amerikaanse beheerder American Battle Monuments Commission (ABMC) erg vaag is, en het weghalen volledig in lijn ligt met het ‘antidiversiteitsbeleid’ van de regering-Trump?
Dan mag je kort en bondig stellen: hier, dit is racisme en fascisme. In vol ornaat.
Want waarover gingen de panelen nou precies? Op het ene bord werden bezoekers eraan herinnerd dat zwarte soldaten niet alleen vochten voor de vrijheid van Nederland die zij in eigen land niet hadden, maar ook gebukt gingen onder racisme binnen het Amerikaanse leger. Het andere paneel verhaalde over de zwarte soldaat George H. Pruitt, die zelf verdronk toen hij een kameraad wilde redden van verdrinking. Informatie die volgens de regering-Trump niet mag worden gedeeld met het publiek.
Maar ook schandalen kennen lichtpuntjes. In dit geval: de (hernieuwde) aandacht voor de rol van zwarte soldaten tijdens de bevrijding van Europa. Zo weten nu meer mensen, inclusief ondergetekende, dat ruim een miljoen Afro-Amerikaanse soldaten in het Amerikaanse leger dienden tijdens de oorlog. Dat het Franse leger, dat voor ruim 65 procent uit zwarte soldaten uit de koloniën bestond, in opdracht van Amerika de bevrijding van Parijs moest witwassen: zwarte soldaten mochten er niet aan deelnemen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat het, met die cijfers in het achterhoofd, best vreemd is dat vrijwel alle Hollywood-blockbusters over de bevrijding van Europa een volledig witte cast hadden. Maar dat er gelukkig wél Nederlandse initiatieven bestaan die de rol van zwarte Amerikaanse soldaten levend houden, zoals de documentaire Akkers van Margraten (2010) van Eugenie Jansen en Albert Elings en de stichting Black Liberators in the Netherlands.
En die laten weer zien dat zwarte Amerikaanse soldaten niet naast hun witte collega’s mochten eten en slapen. Dat zwarte Amerikaanse soldaten werden belast met het delven van duizenden graven in Margraten en het begraven van gesneuvelde militairen, die niet zelden zwaar verminkt en in verre staat van ontbinding waren. Een klus zo zwaar en traumatisch, dat zij de herinneringen eraan alleen met kalmeringsmiddelen konden onderdrukken.
Ander lichtpuntje: de menselijkheid die in actie komt. Op het sociale netwerk Bluesky riep Tweede Wereldoorlog-researcher Natasha Gerson, zelf adoptant, iedereen op om een graf van een zwarte soldaat op Margraten te adopteren – door een bloemetje te leggen op de verjaardag of de sterfdag van de soldaat, nabestaanden op te sporen en contact te onderhouden. Nóg een lichtpuntje: bij het aanmelden bleek de wachtlijst al sinds 2015 gesloten te zijn wegens te veel animo.
De provincie Limburg heeft inmiddels de Amerikaanse ambassadeur in Nederland opgeroepen om de panelen terug te plaatsen in Margraten. Elf politieke partijen (lichtpuntje: zelfs JA21) in de Provinciale Staten noemen het weghalen ‘onfatsoenlijk en onacceptabel’. Alleen BBB, PVV, Forum voor Democratie en Oos Limburg weigerden zich aan te sluiten bij de oproep – figuren zo eendimensionaal als hun flat earth-wereldbeeld.
Dus nu je voorlopig geen graf in Margraten kunt adopteren, is het misschien een idee om adoptant te worden van een van deze willoze partijleden. Leg een bloemetje voor ze neer bij het Limburgse provinciehuis, en herdenk hun gesneuvelde humaniteit.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns