VVD-leider Dilan Yesilgöz pleit onvermoeibaar voor een ‘centrumrechts kabinet’, maar ondertussen blijkt regeren met de huidige rechtse coalitiepartner BBB steeds meer een beproeving. Nieuwe chaos dreigt.
Verkenner Wouter Koolmees gelooft er al niet meer in, maar VVD-leider Dilan Yesilgöz blijft vol goede moed dat er voor Kerst een nieuw kabinet op het bordes staat. Gespeend van eigenbelang is dat optimisme niet. Een snelle formatie kan het demissionaire kabinet-Schoof uit zijn lijden verlossen – iets waar ook de VVD naar uitkijkt.
In zijn optreden bij De Speld erkende VVD-minister van Economische Zaken Vincent Karremans al grappend dat ‘kabinet’ een te groot woord is voor het gezelschap dat nu met 26 zetels het landsbestuur in handen heeft. ‘Vergaderclub’ zou beter zijn.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
Tot chagrijn van de Kamer kan die vergaderclub nog steeds vergaande beslissingen nemen. Karremans is daar het grootste voorbeeld van. De VVD’er haalde kort voor de verkiezingen een oude wet van stal om het Chinese management bij de Nijmeegse chipmaker Nexperia buitenspel te zetten, uit angst voor het weglekken van cruciale kennis. Sindsdien ligt Nederland onder vuur van China.
Bij de Amsterdamse hoogleraar Arnoud Boot gingen alle alarmbellen af. Het ‘niet functionerende demissionair kabinet’ is volgens hem ‘geen omgeving voor evenwichtige besluitvorming’ over zulke complexe zaken, zei hij in NRC.
Bijna iedereen in de Kamer deelt dat ongemak. Toch krijgt Karremans het voordeel van de twijfel. De situatie was nog problematischer geweest als de PVV nog in het kabinet had gezeten, zo is de gedachte. Dan had voormalig PVV-minister van Economische Zaken Dirk Beljaarts moeten bellen met de Chinezen, hoewel de ex-voorman van Horeca Nederland nooit werd betrapt op een internationale visie.
Karremans, die vloeiend Engels spreekt en een economische achtergrond heeft, komt dan beter uit de verf, ook in zijn omgang met de Tweede Kamer. Misschien omdat hij als Rotterdamse VVD-wethouder bestuurde met partijen als de PvdA, Denk én het verfoeide GroenLinks, zo merkt een oppositielid fijntjes op.
Nu steunt Karremans net als andere VVD-kopstukken in het kabinet publiekelijk de Yesilgöz-doctrine, die erop neerkomt dat de VVD niet onderhandelt met GL/PvdA, laat staan ermee regeert. ‘Ze hebben met bloed moeten tekenen’, zegt een Haagse bron over de onderwerping. Dat premier Mark Rutte in 2010 en 2017 nog onderhandelde met GroenLinks en in 2021 alles deed om GroenLinks-leider Jesse Klaver binnenboord te halen, is gewist uit het geheugen.
De VVD heeft zo alle wegen naar links afgesloten, maar kan ondertussen amper verhullen dat het huidige rechtse kabinet opnieuw in zwaar weer verkeert. Volgens ingewijden zijn de onderlinge verhoudingen tussen VVD en BBB ‘chronisch slecht’.
Terwijl de rest van de Kamer een snelle formatie wil om te voorkomen dat een uitgekleed kabinet het landsbestuur blijft bepalen, heeft de VVD ook een ander motief. Als er niet snel een nieuw kabinet komt, dreigt het al 1,5 jaar voortslepende conflict met BBB over het stikstofdossier op de valreep alsnog te ontploffen.
De BBB haalde in oktober na veel trek- en duwwerk de belofte binnen dat onder bepaalde voorwaarden per 1 januari 2026 een hogere ondergrens voor stikstofuitstoot wordt ingevoerd. De partij vierde dat als een doorbraak voor de vastgelopen vergunningverlening. De werkgevers, Bouwend Nederland en de provincies vrezen juist een nieuw juridisch moeras als het plan wordt uitgerold zonder parallelle maatregelen voor uitstootvermindering.
De VVD is gevoelig voor die argumenten. Toch lijkt de BBB vooralsnog vastbesloten om de plannen op 1 januari 2026 in te laten gaan. Zeker vicepremier Mona Keijzer gaat door roeien en ruiten om op te komen voor de belangen van haar partij. Ze trekt zich daarbij weinig aan van de bezwaren van de VVD. De ‘VVD-jongens’ Heinen, Karremans en Brekelmans maken sowieso weinig indruk op haar, zo valt in Keijzers omgeving te horen.
Zo dreigt niet alleen een clash in de ministerraad over het stikstofbeleid, maar mogelijk ook met de nieuwe Tweede Kamer, waar een meerderheid tegen de BBB-route is. Volgens een VVD’er moet BBB-minister van Landbouw Femke Wiersma op haar tellen passen – ‘ze kan zomaar worden weggestuurd’. Tegelijkertijd heeft de VVD geen behoefte aan een nieuwe chaos die ook het eigen blazoen als ‘volwassen bestuurderspartij’ weer dreigt te besmeuren. Een snelle formatie kan genade brengen, maar alleen Yesilgöz lijkt daar nog in te geloven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant