De door onrust en personele wissels geplaagde parlementaire enquêtecommissie Corona moet na de verkiezingen eens te meer op zoek naar een vrijwel geheel nieuwe samenstelling. Het enig overgebleven lid, voorzitter Daan de Kort (VVD), blijft desondanks optimistisch.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
De installatie van een nieuwe Tweede Kamer levert per definitie een stoelendans op, maar voor de parlementaire enquêtecommissie Corona zijn er na de afgelopen verkiezingen wel heel veel plekken vacant. De verkiezingsuitslag betekent een uittocht van vier van de vijf leden. Enkel voorzitter Daan de Kort (VVD) heeft een plek in de nieuwe Kamer weten te bemachtigen en moet komende weken afwachten of partijen nieuwe leden leveren zodat de enquête door kan. Leden Peter Smitskam (PVV) en Anita Pijpelink (GroenLinks-PvdA) werden niet herkozen. Mariska Rikkers-Oosterkamp (BBB) en Sander van Waveren (NSC) waren niet verkiesbaar.
Een wisseling van de wacht bij enquêtecommissies is op zich niet uitzonderlijk. Ze nemen meerdere jaren in beslag en krijgen daardoor te maken met tussentijdse verkiezingen. Maar de coronacommissie wordt geconfronteerd met een welhaast onnavolgbare opeenstapeling van personele wisselingen. Van de tijdelijke commissie die zo’n vier jaar geleden met onder anderen Pieter Omtzigt, Khadija Arib, Wybren van Haga en Pepijn van Houwelingen aan de voorbereidingen begon, zit niemand meer in het team.
De parlementaire enquête leek twee jaar geleden zelfs geheel te stranden, tot ze begin vorig jaar toch een doorstart kreeg. Sindsdien leek de rust weergekeerd. Toch ontstond er dit voorjaar opnieuw onrust toen FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren vertrok omdat hij zich niet kon vinden in de voorgestelde werkwijze. Het legde een pijnpunt bloot dat steeds weer opspeelt: Kamerleden die de coronacrisis op z’n minst in twijfel trekken, moeten in de commissie samenwerken met leden die juist willen onderzoeken of de overheid wel genoeg deed tegen het virus.
De commissie bleef daarna met vijf leden achter. En nu is dus alleen De Kort over. Toch is dat allerminst het einde van de commissie, denkt de voorzitter. Afgelopen weken heeft hij contact gehad met verschillende fracties en dat ‘ziet er positief uit’. ‘Ik verwacht nu van de fracties dat er nieuwe leden komen.’
Met welke partijen De Kort heeft gesproken, kan hij niet zeggen, maar hij wijst erop dat sommige fracties na de verkiezingen groter zijn geworden en daardoor meer ruimte hebben om leden voor langere tijd bij de commissie onder te brengen. Onder meer CDA, JA21 en D66, partijen die niet in de commissie waren vertegenwoordigd, zien hun fractie groeien.
Een parlementaire enquête is tijdrovend, een van de redenen dat fracties terughoudend zijn met het afstaan van leden. Daarom heeft De Kort de afgelopen maanden in zowel het zomerreces als het verkiezingsreces samen met de vier inmiddels afgezwaaide leden doorgewerkt om de 88 voorgesprekken en de uitwerking daarvan af te ronden. ‘Zij hebben hun eigen reces opzijgeschoven, zodat de commissie straks in nieuwe samenstelling door kan.’
Als er inderdaad nieuwe leden worden aangewezen, kunnen ze zich op basis daarvan voorbereiden op de meest in het oog springende fase van de enquête: de openbare verhoren. Daarin zullen waarschijnlijk sleutelfiguren uit de coronacrisis hun opwachting maken, zoals toenmalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge en toenmalig RIVM-baas Jaap van Dissel.
De verhoren staan voor volgend voorjaar op de planning, maar De Kort sluit niet uit dat het proces door de verkiezingen vertraging oploopt. ‘De nieuwe leden moeten beslagen ten ijs komen. We moeten daar wel staan als commissie.’ De voorzitter heeft nog altijd als doel om in ieder geval voor het eind van het parlementaire jaar in juli te beginnen met de eerste verhoren.
Nog los van de tijd die een enquête voor Kamerleden kost, is het de vraag of veel partijen wel zitten te wachten op terugblik op de coronacrisis. Ruim vier jaar na dato liggen er immers ook drie dikke rapporten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). De Kort zelf heeft geen twijfel. ‘De enquête steunt op 150 zetels’, haalt hij de unanieme stemuitslag in 2021 in herinnering. ‘Ik verwacht dat we op korte termijn weer aan de slag kunnen.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant