Drama Een scholier valt voor haar juf, houdt daar een dagboek over bij en ziet machteloos toe hoe ouderen daar iets heel ingewikkelds van maken in Drømmer, die de Gouden Beer van de Berlinale won.
Ane Dahl Top als de zestienjarige scholiere Johanne.
Drømmer. Regie: Dag Johan Haugerud. Met: Ane Dahl Torp, Ella Øverbye, Selome Emnetu, Anne Marit Jacobsen. 110 min.
De Noorse schrijver en filmmaker Dag Johan Haugerud maakt naam met zijn Oslo Stories Trilogy over liefde, seks en relaties. In deel één, Sex, vertelt een schoorsteenveger een collega dat hij seks had met een man. Hij is niet homoseksueel, het gebeurde gewoon, het is iets eenmaligs. Zijn vrouw twijfelt daaraan. In Love ontvlucht een uroloog amoureuze vastigheid door te ‘cruisen’: via Tinder treft zij op een veerpont een man voor terloopse seks. Haar homoseksuele assistent Tor, een cruise-expert, staat juist op het punt zich te binden aan een patiënt die mogelijk blijvend impotent is.
Na seks zonder relatie en relatie zonder seks legt Haugerud in Drømmer (Dromen) de liefde onder zijn vergrootglas – in februari won de film tot ieders tevredenheid de Gouden Beer op de Berlinale. Speelden in eerdere delen toneel en architectuur een rol, ditmaal is dat ballet. Het gaat over de liefde als dans: smachten, zwijmelen, om elkaar heen draaien. Om de liefdesdroom. (Nog) niet gerealiseerde liefde is het meest intens immers, want vrij van slijtage of compromis. En dan gaat het ook nog om de eerste liefde.
De zestienjarige Noorse scholiere Johanne valt als een blok voor haar docente Frans Johanna: bijna dezelfde naam, dat moet wel zielsverwantschap zijn. Het eerste half uur leest Johanne voor uit haar zinderende, delicate en precies observerende dagboek – tot ze de stoute schoenen aantrekt en bij juf op bezoek gaat.
Daar gaat het beeld op zwart, en is het opeens een half jaar later. Alles is achter de rug, Johanne schreef het van zich af. Ze wil haar dagboek met iemand delen: oma, een feministische schrijver zonder inspiratie. Zij is geschokt over Johannes openhartigheid, maar geïmponeerd door haar proza. Het kan zomaar een roman worden, de grote roman van het queer ontwaken, zoals iemand het noemt. Maar eerst laat ze het dagboek aan haar dochter lezen, Johannes moeder. Die is razend. De juf had haar dochter nooit zo dichtbij mogen laten komen. Ze overweegt stappen.
De erotiek van Drømmer blijft beperkt tot het knetteren van statische elektriciteit tussen wollen truien en vingertoppen die elkaar raken rond een warme mok kruidenthee. Maar als anderen zich ermee bemoeien, wordt het een speelbal van ambitie, jaloezie en berekening. De vroegwijze Johanne ziet – eerder verbaasd dan ontsteld – hoe ouderen er iets lelijks van maken. Een aanklacht. Een verdienmodel. Hoe men zich indekt. Ze is een snelle leerling; een literaire loopbaan ligt voor de hand.
Haugerud vermijdt gemakzuchtig drama in Drømmer, zijn verhaal ontvouwt zich in naturalistische, subtiele gesprekken die fraaie en minder fraaie drijfveren onthullen. Een zachtmoedige wereld zonder starre personages: men luistert naar elkaar, leert en doet andere dingen dan je verwacht. Wat altijd weer nieuwe vragen oproept.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC