Verkenner Wouter Koolmees stelt vast dat 'brede samenwerking essentieel is om oplossingen te vinden voor een nieuw kabinet'. Daarom raadt hij aan dat D66 en CDA samen 'een positieve agenda' opstellen met plannen rond migratie, wonen en veiligheid. Als CDA en D66 op één lijn komen, hoopt Koolmees dat andere partijen alsnog willen meepraten over een nieuw kabinet. De VVD staat voorlopig buitenspel in deze fase.
De komende drie weken moeten de twee partijen samen proberen vooruitgang te boeken op een aantal belangrijke kwesties. Welke andere partijen uiteindelijk aanschuiven om de gewenste meerderheidscoalitie te vormen, zal later worden besproken.
Twee grote winnaarsKoolmees gaf aan dat uit zijn gesprekken van de afgelopen week blijkt dat er brede steun is voor het vormen van een coalitie met in ieder geval CDA en D66, de twee grootste winnaars van deze verkiezingen. "Om een meerderheidscoalitie te vormen, zullen naast D66 en CDA nog minstens twee partijen moeten aansluiten."
Koolmees noemt dit 'de eerste stap naar het verkrijgen van breed draagvlak' en zegt: "Ik ben blij dat D66 en CDA hebben aangegeven hieraan te willen werken. Dit vraagt van hen dat ze bereid zijn compromissen te onderzoeken en te zoeken naar overeenkomsten in plaats van verschillen, en dat ze dit willen doen verdient lof. In de agenda die zij gaan opstellen, zullen zij de hoofdlijnen van het beleid opnemen dat zij voor ogen hebben voor de komende kabinetsperiode en waarvan ze verwachten dat ze daarmee in beide Kamers een meerderheid kunnen behalen."
Uit de gesprekken bleek bij alle partijen brede steun om de VVD als extra samenwerkingspartner te beschouwen. Andere vaak genoemde potentiële partners zijn volgens Koolmees GroenLinks-PvdA en JA21.
D66 geeft de voorkeur aan een samenwerking met GroenLinks-PvdA, maar de VVD sluit dat uit. De liberalen houden vast aan de blokkade die ze tijdens de verkiezingscampagne al hadden ingesteld en willen graag JA21 betrekken bij een coalitie. Bij die partij heeft D66 juist wel wat twijfels. Het CDA staat open voor samenwerking met alle grote partijen, behalve de PVV.
Tijdens de gesprekken tussen D66 en CDA komen de thema’s aan bod die tijdens de verkiezingscampagne het meest besproken werden. Er werd vooral veel gesproken over wonen, migratie, stikstof en veiligheid. Beide middenpartijen boekten flinke winst bij de verkiezingen. D66 werd de grootste partij en kreeg daarom het initiatief voor de kabinetsformatie.
Oproep tegen blokkadesAan het einde van zijn toelichting deed Koolmees een oproep aan partijen om over hun eigen grenzen heen te stappen. Hij begreep dat partijen vlak na de verkiezingen en campagne sterk gericht zijn op hun eigen standpunten en ideeën, maar zei ook dat ‘de gekozenen in een vertegenwoordigende democratie de verantwoordelijkheid hebben om meer te doen dan alleen de meningen van hun kiezers weergeven’.
“Ze dragen ook een verantwoordelijkheid voor het algemene belang van Nederland, wat betekent dat ze moeten samenwerken in Den Haag en daarbuiten, met medeoverheden, sociale partners, uitvoeringsorganisaties en het bedrijfsleven.”
De er-is-een-kabinet-voor-kerstmis aftelklok #week2 #formatie https://t.co/wpQh0acme1 pic.twitter.com/WcIDLvCpxO
Source: Fok frontpage