Het aantal migranten in Nederland is niet zo hoog dat het straks een beroep kan doen op andere EU-landen om een deel van deze mensen over te nemen. Spanje, Griekenland, Italië en Cyprus zijn daar wel toe gerechtigd.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
In het migratieoverzicht dat Europees Commissaris Magnus Brunner (Migratie) dinsdag presenteerde, wordt Nederland (samen met onder meer Duitsland en België en Polen) ingedeeld in de groep landen die weliswaar moeilijkheden hebben met de opvang van migranten, maar vooralsnog overkomelijke problemen hebben.
Voor landen aan de Middellandse Zee ligt dat anders. Zij kampen met een dermate hoge migratiedruk dat de Commissie voor hen volgend jaar de ‘solidariteitspool’ wil openzetten: het mechanisme waarmee de EU de lasten van migratie eerlijker wil verdelen.
Hoe de precieze herplaatsing van migranten eruit komt te zien, bepalen de lidstaten de komende maanden. Betrokken EU-ambtenaren voorzien stevige discussies. EU-landen kunnen niet worden verplicht migranten van andere lidstaten over te nemen. Ze kunnen hun solidariteit ook tonen door landen met een hoge migratiedruk te helpen met geld, materieel of het uitlenen van experts voor asielprocedures.
Het migratieoverzicht van de Commissie is onderdeel van het Europese migratiepact dat volgende zomer in werking treedt. Dat pact, het resultaat van een jarenlang politiek gevecht tussen de lidstaten, moet de komst van migranten afremmen door een snellere asielprocedure aan de buitengrenzen voor degenen die weinig kans maken op een verblijfsvergunning. De rest komt in de reguliere asielprocedure.
Het pact bepaalt verder dat lidstaten die te maken krijgen met een onevenredig grote instroom van migranten een beroep kunnen doen op EU-landen waarvoor dat niet geldt. De omvang van de bevolking en het welvaartsniveau bepalen wat een eerlijke verdeling is van de migranten.
Op basis van de cijfers van juli 2024 tot juni 2025 stelt de Commissie dat Spanje, Italië, Griekenland en Cyprus boven hun ‘eerlijke aandeel’ zitten, mede omdat migranten die op zee worden gered in deze lidstaten aan land komen. De vier Middellandse Zee-landen kunnen dus de activering vragen van het herverdelingsmechanisme.
Landen als Polen, Oostenrijk, Bulgarije, Estland en Tsjechië hoeven volgend jaar mogelijk nog niet mee te doen aan de herverdeling. Deze landen hebben de afgelopen vijf jaar veel migranten opgenomen, waarbij de EU ook Oekraïners meetelt. Polen en Hongarije hebben sowieso aangekondigd het pact niet zullen uitvoeren, wat tot een strafprocedure kan leiden.
Belangrijk voor Nederland en Duitsland is dat de Commissie eist dat landen die een beroep doen op herverdeling wel zelf de Europese asielregels naleven. Dat betekent onder meer de registratie van alle binnenkomende migranten, zodat die niet elders asiel kunnen aanvragen. Italië en Griekenland doen dat onvoldoende: zij laten migranten doorreizen naar het noorden, waardoor er in Ter Apel meer mensen arriveren. Het pact bepaalt dat Nederland deze irreguliere instroom in mindering mag brengen op het aantal migranten dat de Middellandse Zee-landen willen herplaatsen.
Commissaris Brunner benadrukte dinsdag het belang van de geplande uitvoering van het migratiepact. ‘Het pact is niet perfect, maar biedt een goede basis voor een eerlijker systeem.’ De meeste lidstaten zijn bezig met de voorbereiding van de maatregelen. Er moeten asielcentra aan de buitengrenzen worden gebouwd, er is 3 miljard euro beschikbaar voor alle kosten.
De EU-landen en het Europees Parlement overleggen nog over het sluitstuk van het pact: een nieuwe regeling voor de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers. Momenteel vertrekt circa 20 procent van de migranten van wie de rechter heeft geoordeeld dat ze niet kunnen blijven. Als dat percentage niet stijgt, loopt de versnelde asielprocedure van het migratiepact vast.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant