Zeventig Tweede Kamerleden namen dinsdag afscheid, van wie een groot deel na minder dan twee jaar. De constante aanvoer van nieuw bloed gaat ten koste van de ervaring die parlementariërs nodig hebben om het kabinet effectief te controleren.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
De dochter van NSC-lijsttrekker Eddy van Hijum is fan van Rob Jetten. Ze is samen met haar zus naar de Tweede Kamer gekomen om het afscheid van haar vader bij te wonen, maar hoopt nu op een ontmoeting met haar politiek idool. ‘Ik heb wel gewoon op mijn vader gestemd, hoor’, zegt ze er haastig achteraan. Tot haar grote teleurstelling is de D66-leider vroegtijdig vertrokken van de afscheidsreceptie voor afzwaaiende Kamerleden als Van Hijum. Een selfie met de gedoodverfde minister-president zit er dus niet in.
Oud-minister Van Hijum is al voorzichtig aan het rondkijken naar een nieuwe betrekking. Samen met het partijbestuur en het wetenschappelijk bureau wil hij NSC reanimeren voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart, maar hij beseft dat die taak er niet eenvoudiger op wordt nu zijn partij niet langer in de Tweede Kamer is vertegenwoordigd. ‘Voor de zichtbaarheid was het natuurlijk beter geweest als we minstens één Kamerzetel hadden overgehouden.’
De twintig leden van de NSC-fractie hebben vorige week hun kamers op de zevende etage van het Kamergebouw ontruimd. Het meubilair en de planten zijn verloot onder de tientallen fractiemedewerkers, die nu allemaal op straat staan. Fractievoorlichter Joachim Miedema heeft een eettafel gescoord, Kamerlid Wytske Postma neemt een mosterdgeel stoeltje mee naar huis. De leeggeruimde NSC-fractiegang wordt waarschijnlijk geconfisqueerd door D66, dat van 9 naar 26 Kamerleden is gegroeid.
Van Hijum zat, inclusief zijn eerdere termijn als CDA-parlementariër, 4.370 dagen in de Tweede Kamer. Met zijn bijna twaalf jaar Kamerervaring behoorde hij, aldus Kamervoorzitter Martin Bosma, tot de ‘absolute buitencategorie’, veteranen die het meer dan drieduizend dagen hebben volgehouden. Die veteranenclub is de laatste jaren aanzienlijk geslonken. Van de 150 nieuw gekozen Kamerleden die woensdag worden beëdigd, hebben er slechts 26 meer dan drie verkiezingen meegemaakt. Alle anderen zijn in maart 2021 of daarna als Kamerlid begonnen.
Dat gebrek aan ervaring verzwakt het parlement, dat als controleur van de regering toch al moet opboksen tegen ministeries met veel meer mankracht dan waarover zijzelf beschikken. Ervaren Kamerleden weten dat het minstens een kabinetsperiode van vier jaar duurt om het Kamerwerk goed in de vingers te krijgen. Het vergt tijd om vertrouwensrelaties op te bouwen met woordvoerders van andere fracties en te leren hoe je meerderheden voor beleidsvoorstellen organiseert. ‘Het kost toch driekwart jaar om je in te werken’, zegt VVD’er Wim Meulenkamp.
Die tijd kreeg hij niet, want hij was pas vijf maanden landbouwwoordvoerder van de fractie voordat hij eruit gekegeld werd bij de verkiezingen. Meulenkamp bezette plek 25 op de kandidatenlijst; de VVD behaalde 22 zetels. De Twentenaar mag wel enige hoop op terugkeer koesteren, want de kans is groot dat zijn partij gaat regeren, waardoor er VVD-Kamerleden doorschuiven naar het kabinet.
Voor ‘Geert uit Weert’, GroenLinks-PvdA’er Geert Gabriëls, is de kans op rentree een stuk kleiner nu de meeste partijen een rechts kabinet bepleiten. Zijn penis is Gabriëls fataal geworden. De actie ‘Stem op een vrouw’ was bijzonder succesvol onder kiezers van GroenLinks-PvdA, uitgerekend een partij die bij het samenstellen van de kandidatenlijst al een evenwichtige man-vrouwverhouding nastreeft. De actie slaat veel minder aan onder kiezers van rechtse partijen, hoewel vrouwen daar wél ondervertegenwoordigd zijn op de kieslijsten.
De Limburger stond op een verkiesbare plaats 19, maar drie vrouwen gingen hem voorbij. Gabriëls vat het sportief op. ‘Ik was graag doorgegaan, want ik ben gepassioneerd over het Kamerwerk. Maar niemand heeft recht op een Kamerzetel, dus ik ook niet.’
Kamervoorzitter Bosma luidt alle zeventig vertrekkers ’s middags in de plenaire zaal uit met een persoonlijk dankwoord, een oud gebruik op de laatste zittingsdag van de oude Tweede Kamer. Dat gebeurt in volgorde van anciënniteit, maar Bosma slaat het kortst zittende Kamerlid over.
VVD’er Dieke van Groningen werd op 11 september beëdigd en kan na 62 dagen alweer vertrekken. Ze laat verstek gaan bij de afscheidsceremonie, omdat ze als fractievoorzitter in de Rotterdamse gemeenteraad die middag een begroting moet verdedigen. In de drie weken dat ze actief was voordat het verkiezingsreces aanbrak, stelde ze Kamervragen over ‘de aanpak van lawaaibakken van verkeersaso’s’.
Bosma vermeldt dat VVD’er Simone Richardson al voor de vierde keer afscheid neemt van de Tweede Kamer (‘ons vaste draaideur-Kamerlid’), omdat ze steeds net te laag op de lijst staat om direct te worden verkozen, maar hoog genoeg om later alsnog in te stromen. PVV’er Nico Uppelschoten, 81 jaar, neemt afscheid als het oudste Tweede Kamerlid uit de geschiedenis. Als dank voor bewezen diensten wordt hij na afloop samen met vijf andere vertrekkers verheven tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Frans Timmermans is de grote afwezige. De voormalige GroenLinks-PvdA-leider is met 4.781 Kamerdagen het meest seniore parlementslid dat afscheid neemt, maar hij laat de plechtigheid om ‘persoonlijke redenen’ aan zich voorbijgaan.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant