Rechtsspraak Drie dagen lang probeerde de rechtbank te achterhalen wat er gebeurde in het pleeggezin waar het tienjarige Vlaardingse meisje werd mishandeld. De pleegouders wijzen naar elkaar en naar het meisje dat ‘moeilijk gedrag’ zou hebben vertoond. Wat rest, is het gevoel dat niemand verantwoordelijkheid nam.
Rechtbank op het Wilhelminaplein in Rotterdam.
Helemaal bevredigend is het niet. Ja, de Rotterdamse rechtbank heeft drie dagen lang besproken aan welke ellende het ‘Vlaardingse pleegmeisje’ tijdens haar driejarige verblijf in haar pleeggezin werd blootgesteld (vooral gedurende het laatste halfjaar). En toch blijven er vragen over.
De eerste vraag is die naar de toedracht. Wie is verantwoordelijk voor de botbreuken, de striemen, de ondervoeding, het hersenletsel? Was het pleegvader John die het meisje zo zwaar mishandelde? Die ontkent dat. Zijn advocaat vraagt vrijspraak voor die verdenking, trouwens ook voor de beschuldiging dat hij haar verwaarloosde, onvoldoende verzorgde en aan haar lot overliet. En bleef pleegmoeder Daisy op de achtergrond, zoals zijzelf verklaart? Valt haar zodoende alleen aan te rekenen dat ze niet heeft ingegrepen?
Het Openbaar Ministerie beschouwt haar als medepleger. Was het dan vooral het meisje zelf dat zich regelmatig verwondde? En valt pleegvader John in dat laatste geval alleen te verwijten dat hij almaar zwaardere straffen verzon voor het meisje? John noemt het „geen vrijbrief” voor zijn daden, maar wijst erop dat het meisje moeilijk gedrag vertoonde en daarin steeds verder ging: dat ging van mensen ongefundeerd beschuldigen, niet willen eten, spullen vernielen, stelen, hartaanvallen simuleren, zichzelf van de trap laten vallen en met het hoofd tegen vloer en muur bonken.
Een tweede vraag is hoe iemand ertoe komt, zoals verdachte John wél heeft toegegeven, een pleegdochter systematisch van haar vrijheid te beroven. Door haar regelmatig urenlang met kettingen vast te maken, op te sluiten in een kooi, met de waarschuwing dat die onder stroom zou staan. Een duidelijk antwoord ontbreekt wederom. Wellicht kloppen de conclusies van psychiaters en psychologen dat Daisy en John lijden aan persoonlijkheidsstoornissen.
Pleegouder John zegt dat hij zich heeft laten verleiden tot een strijd met het meisje dat hij als een tegenstander ging beschouwen. Daarbij zou hij „de realiteit uit het oog hebben verloren”. Of het sadistisch handelen betrof staat niet vast: voor het ervaren van plezier in het pijnigen van anderen, hebben de psychiaters en psychologen geen aanleiding gevonden. Zelf zegt John „veel spijt” te hebben en „oprecht” excuses te maken aan het meisje. „Ik heb fouten gemaakt en dat betreur ik enorm.”
Een andere vraag is hoe dit stel zich heeft kunnen kwalificeren als pleegouders, ondanks een screening. Pleegmoeder Daisy ontkent dat John en zij bijna tien jaar geleden hebben gelogen over hun belabberde financiële situatie en eigen psychische problemen. Ook wisten de screeners volgens haar dat het stel lang had geprobeerd zelf kinderen te krijgen en mede om die reden pleegouders wilde worden.
„Men gunde ons een pleegkind”, aldus Daisy. Er kwam een pleegzoon, die tot de aanhouding van het stel vorig jaar bij hen heeft gewoond. Later kreeg het stel alsnog een eigen kind, dat samen met de pleegkinderen in huis opgroeide.
Duidelijk is wel dat Daisy en John ongeschikt waren als pleegouders, die juist voor kwetsbare kinderen met gedragsproblemen geduld en begrip moeten kunnen opbrengen. Die dienen ook onder stress kalm te blijven.
De laatste vraag betreft de hulpverlening. Eerder verscheen al een vernietigend rapport van de inspectie, maar ook na deze rechtszaak blijft raadselachtig waarom vrijwel niemand het ‘meisje van Vlaardingen’ onder z’n hoede heeft genomen. Op school was ze vanwege gedragsproblemen niet meer welkom, zodat ze hele dagen thuis kwam te zitten.
Hulpverleners hadden de indruk dat Daisy en John weliswaar een zware dobber aan het meisje hadden, maar daar goed mee overweg konden. Zonder extra hulp. Zonder dat met eigen ogen vast te stellen en zonder te weten wat zich in huis afspeelde. En kennelijk ook zonder te reageren op vragen om hulp van de pleegouders zelf, die volgens hun advocaten „radeloos” waren.
Tegen ontsporingen zoals in dit Vlaardingse pleeggezin is wellicht geen kruid gewassen. Maar als uit deze rechtszaak blijkt welke consequenties het ontbreken van passende jeugdbescherming en pleegzorg en vooral het toezicht daarop kunnen hebben, en als daaruit lering wordt getrokken, dan is deze zaak wellicht toch nog ergens goed voor geweest.
De uitspraak volgt op 25 november.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC