Vijf jaar na de coronacrisis, toen thuiswerken massaal ingang vond, leggen veel werkgevers het werken op afstand aan banden. Ze willen hun personeel vaker op kantoor zien en voeren verplichte kantoordagen in. Een groeiend aantal bedrijven wil het thuiswerkbeleid beperken of strenger handhaven.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dit blijkt uit het jaarlijkse ledenonderzoek van werkgeversorganisatie AWVN, dat vorige maand is uitgevoerd. Bijna 40 procent van de ruim 350 ondervraagde bedrijven wil het thuiswerkbeleid aanpassen of heeft dat al gedaan. Ruim de helft (59 procent) heeft het aantal thuiswerkdagen teruggeschroefd of overweegt dat. Nog eens 44 procent heeft verplichte kantoordagen ingevoerd of is dat van plan. Slechts 3 procent van de bedrijven wil het thuiswerken verder uitbreiden.
Sinds de coronapandemie is thuiswerken in Nederland in korte tijd uitgegroeid van noodmaatregel tot vast onderdeel van het werkende leven. Waar het voor 2020 nog een uitzondering was, werd het tijdens de lockdowns de norm. Inmiddels werkt meer dan de helft van de beroepsbevolking geregeld vanuit huis, blijkt uit eerdere cijfers van het CBS.
Daarmee behoort Nederland tot de koplopers in Europa. Uit onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) blijkt wel dat vooral theoretisch geschoolden van deze mogelijkheid profiteren: zes op de tien universitair opgeleiden werken één dag of meer per week thuis, tegenover slechts één op de tien vmbo’ers.
Volgens AWVN-woordvoerder Jannes van der Velde zijn veel werknemers thuiswerken gaan zien als een verworven recht. ‘Of dat ook echt zo is, hangt juridisch af van wat er is afgesproken’, zegt hij. ‘In de meeste bedrijven zijn daar hele simpele, tweezijdige afspraken over gemaakt tussen werkgever en werknemer. Daaraan moeten mensen zich houden.’
De huidige discussie over thuiswerken draait niet zozeer om wantrouwen of controle, stelt Van der Velde. ‘Want de werknemer die overdag een wasje doet, is ook de werknemer die ’s avonds nog een klus afmaakt.’
Wel maken werkgevers zich zorgen over het gebrek aan sociale cohesie. ‘Informatieoverdracht, samenwerken en het inwerken van nieuwe medewerkers gaat beter als mensen elkaar op kantoor zien.’
Vandaar dat een meerderheid van de werkgevers die vrijheid nu willen inperken. In een onderzoek van vakbond CNV uit mei van dit jaar zei 30 procent van de 1.200 bevraagde thuiswerkers minder vrijheid te hebben dan twee jaar geleden, terwijl 33 procent voelde dat werkgevers kritischer zijn geworden over thuiswerken.
Bij de presentatie van het onderzoek noemde CNV-voorzitter Piet Fortuin dat ‘doodzonde’. ‘60 procent van de werknemers gaf aan thuis productiever te zijn en vier op de tien creatiever’, zei hij destijds. ‘In een tijd waarin werkgevers zich zorgen maken om de productiviteit zou thuiswerken juist gestimuleerd moeten worden. Het idee dat werknemers thuis aan het niksen zijn, slaat nergens op.’
Het CNV-onderzoek liet zien dat thuiswerken aanzienlijke gezondheidsvoordelen heeft: 78 procent zegt minder werkstress te ervaren, 85 procent heeft een betere werk-privébalans en 70 procent voelt zich gezonder. Ook werkt 77 procent bij lichte ziekteklachten vanuit huis door, wat volgens Fortuin ziekteverzuim en productiviteitsverlies beperkt. Voor 82 procent van de werknemers is thuiswerken inmiddels een belangrijke arbeidsvoorwaarde.
Ook internationaal adviesbureau PwC ziet positieve effecten van hybride werken. In een onderzoek uit september 2023 concludeert PwC dat deels thuis en deels op kantoor werken Nederland niet armer maakt, maar werknemers wel gelukkiger.
Volgens hoofdeconoom Jan Willem Velthuijsen was er geen bewijs dat hybride werken de totale productie verlaagt. ‘De productie per werknemer is zelfs toegenomen’, zei hij. Wel waarschuwde hij dat te veel thuiswerken de samenwerking en innovatie kan schaden. ‘De grootste uitvindingen in de geschiedenis zijn vaak gedaan door einzelgängers. Maar incrementele verbeteringen in producten of processen hangen meestal samen met samenwerking. En die neemt af naarmate er minder fysiek contact is.’
Werkgeversorganisatie AWVN verwacht niet dat thuiswerken zal verdwijnen, maar wel dat bedrijven de regels strenger gaan handhaven. ‘Dat hoeft niet meteen juridisch’, zegt woordvoerder Van der Velde. ‘Werknemers kunnen er gewoon op worden aangesproken.’
Vrijdag populairste thuiswerkdag
Het patroon van hybride werken is de afgelopen jaren stabiel gebleven. Werknemers werken gemiddeld twee dagen per week thuis, blijkt uit het ledenonderzoek van AWVN. Vrijdag is daarbij de populairste thuiswerkdag, gevolgd door woensdag en maandag. Op dinsdag en donderdag zijn de meeste mensen juist op kantoor, wat op die dagen tot piekdrukte op werkplekken kan leiden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant