In het Braziliaanse Amazonegebied is maandag de VN-klimaattop (COP30) van start gegaan. Verslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel is de komende twee weken in Belém om verslag te doen voor de Volkskrant.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Tjerk, Belém ligt in het hart van het Amazonegebied – een symbolische locatie dus. Een opmerkelijke keuze?
‘De opening van de top vond vanmiddag plaats, de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva hield een toespraak. Hij benadrukte meermaals dat hij een plek heeft gekozen dicht bij het regenwoud, dat essentieel is voor het klimaat. De voorgaande twee toppen vonden plaats in oliestaten en in die zin is deze locatie inderdaad heel anders. Hier ligt buiten een vochtige, klamme deken over je heen, al hangt het congrescentrum zelf vol met airco’s.
‘Lula zei dat hij ook een rijkere stad had kunnen kiezen die meer ‘af’ was. Ik denk dat hij daarmee op Rio doelde. Maar hij vindt de keuze voor Belém symbolisch voor wat leiders de komende twee weken te doen staat: kiezen voor een andere oplossing en laten zien dat het werkt. Ook VN-klimaatchef Simon Stiel sprak vanmiddag. Je merkte dat hij een balans zocht tussen een alarmistische boodschap en de moed erin houden.’
Het is inmiddels tien jaar na het klimaatakkoord van Parijs. Wat heeft dat ons gebracht?
‘Tien jaar geleden wilde we broeikasgassen terugdringen en dat is op zich gelukt. Destijds was de verwachting nog dat de aarde 4 graden zou opwarmen, dat is nu 2,3 graden. Dat is dus veel lager, maar tegelijkertijd was de afspraak om ruim onder de 2 graden te blijven en alles in werking te stellen om op 1,5 graad uit te komen.’
De VS zijn de grote afwezige. Hoe merk je dat?
‘De geopolitiek stemt momenteel niet vrolijk. Ik zat in de plenaire zaal vlak achter het tafeltje dat voor de Verenigde Staten was gereserveerd. Twee jaar geleden zat daar nog John Kerry. Nu was het leeg. De VS heeft zich onder Trump helemaal afgekeerd van klimaatbeleid.
‘De komende weken moet duidelijker worden wat dat gaat betekenen voor de onderhandelingen hier. Het is voor andere landen vermoedelijk makkelijker om te zeggen: ‘Waarom zouden wij wat doen als een van de grootste vervuilers ter wereld het laat afweten?’ Aan de andere kant kan het voor de landen die hier zijn ook de ambitie aanjagen. Dat gaan we zien.
‘President Lula haalde hard uit naar de VS: hij verweet hen wapens te kopen en oorlog te willen voeren, maar geen geld te willen geven zodat armere landen hun klimaatdoelstellingen kunnen behalen.
‘VN-klimaatschef Stiell was wat subtieler: hij waarschuwde dat landen die te kleine stapjes nemen uiteindelijk zullen merken dat ze economisch op achterstand raken. In het overgrote deel van de wereld zijn zon en wind namelijk de goedkoopste bronnen van energie, zei hij, dus in het belang van de welvaart moeten daarover betere afspraken komen.’
Slechts 64 landen dienden zoals gevraagd nieuwe officiële doelen in voor een lagere uitstoot van broeikasgas in 2035. Waarom zo weinig?
‘Weinig landen hebben dat gedaan, de hoop is dat een aantal deze week alsnog over de brug komt. Ook de Europese Unie bracht haar plannen vorige week pas in. In de Europese plannen is het vooral opmerkelijk dat de ambities zijn afgezwakt. Europa doet het in principe goed op klimaatgebied. We willen naar 0 procent uitstoot terug in 2050. We zijn redelijk goed op weg.
‘Maar de EU is ook niet zo ambitieus als eerder. Zes jaar geleden zaten we vol in de green deal, nu gaat het over geopolitieke spanningen en de concurrentiepositie van het blok in de wereld. In Brussel zitten veel partijen die vrezen dat Europa de concurrentiepositie verslechtert door streng klimaatbeleid. En regeringen voelen de druk van burgers, die wijzen naar andere grote uitstootlanden.’
Wat zijn de verwachtingen van deze top?
‘De president van de COP, een 66-jarige Braziliaanse diplomaat die in 1992 nog heeft meegeholpen bij de Earth Summit, zei dit weekend dat de uitkomsten van COPs altijd een beetje gek zijn. En dat dat nu vast ook weer zo is. Maar hij hoopt vooral dat er een lijst van concrete afspraken komt over veel verschillende onderwerpen. Dat gaat over geld, over een fonds voor bossen, over de handel in CO2-rechten. Verder is de COP een wonderlijke mierenhoop van mensen, principes, belangen en verkooppraatjes.
‘De verwachting is tussen de 50 en 60 duizend bezoekers, die allemaal ingevlogen worden van over de hele wereld. Dat is voor een klimaattop wel vrij wrang, maar aan de andere kant is er zeker wat voor te zeggen om dit met enige regelmaat te doen. Het leidt toch af en toe tot belangrijke stappen vooruit.’
Verslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel doet verslag van de klimaattop in Brazilië.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant