Margraten Het verwijderen van panelen over zwarte bevrijders op de begraafplaats Margraten, heeft geleid tot brede afkeer in Limburg. De burgemeester, commissaris van de koning en elf partijen in de Provinciale Staten dringen aan op actie. „Het weghalen is onfatsoenlijk en onacceptabel.”
Grafzerken van gevallen soldaten op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten.
De verwijderde panelen over zwarte bevrijders moeten worden teruggeplaatst in het bezoekerscentrum van de Amerikaanse begraafplaats Margraten. Dat laten de provincie Limburg en de gemeente Eijsden-Margraten weten. Ze hebben daartoe een verzoek gericht aan de American Battle Monuments Commission (ABMC). Die organisatie beheert de begraafplaats, waarvan de grond als dank voor de offers van de gesneuvelde Amerikaanse militairen in eeuwige bruikleen is gegeven aan de Verenigde Staten.
Burgemeester Alain Krijnen (partijloos) gaat het verdwijnen van de panelen ook aan de orde stellen, als hij begin volgende week een lunch heeft met de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joe Popoplo. Die brengt ook een bezoek aan Margraten. De Limburgse commissaris van de koning Emile Roemer (SP) heeft eveneens laten weten de zaak aan te kaarten wanneer hij kennismaakt met Popoplo.
Provincie en gemeente reageren hiermee op eerdere berichtgeving van NRC over het verdwijnen van twee informatieborden over de bijdrage van Afro-Amerikaanse militairen aan de bevrijding. Krijnen: „Hun geschiedenis gaat onze inwoners zeer aan het hart. We merkten dat ook aan de vele verdrietige en verontwaardigde reacties die we hebben gekregen. De geschiedenis van de zwarte bevrijders verdient permanente aandacht in het bezoekerscentrum.”
Krijnen zei dit maandagmiddag tijdens een persconferentie in Wiggins Park voor het gemeentehuis in Margraten. Dat in 2023 geopende plantsoen is vernoemd naar Jeff Wiggins (1925-2013). Hij gaf na de bevrijding leiding aan de Afro-Amerikaanse grafdelvers in Margraten. Die moesten dagelijks – de vaak met honderden aangevoerde en vaak verminkte – lichamen van gesneuvelde militairen begraven in de modderige vaak bevroren grond.
De stoffelijke overschotten arriveerden in het najaar en de winter van 1944-1945 in Margraten na dodelijke gevechten en ongelukken in Nederland, maar ook na de zware slag om het Hürtgenwald en het Ardennenoffensief. Het begraven was traumatiserend voor de delvers. Ze kregen kalmerende middelen om het werk aan te kunnen.
Krijnen en Roemer plannen ook op korte termijn een bijeenkomst in Margraten met onder meer de kinderen van de zwarte bevrijders. „Om hen een hart onder de riem te steken”, zegt Krijnen.
Een woordvoerder van de ABMC liet eerder weten dat het gaat het om het „rouleren” van panelen en dat dit niet per se betekent dat ze voorgoed verdwijnen uit de expositie. Kees Ribbens, senior onderzoeker bij het NIOD en bijzonder hoogleraar populaire historische cultuur van mondiale conflicten en massaal geweld, vindt het weghalen van de panelen rijmen met het beleid van de regering-Trump. Dat is gekant tegen diversiteit en inclusie.
Enkele zwarte militairen in 1944 met op voorste rij, derde van rechts: Jeff Wiggins. Als sergeant gaf hij leiding aan de grafdelvers in Margraten.
PvdA, VVD, GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66, Lokaal-Limburg, SP, CDA, Horizon, 50PLUS en JA21 drongen zaterdag – via vragen aan de Gedeputeerde – in de Provinciale Staten aan op snelle stappen. De elf partijen waren „geschrokken van de berichtgeving” over de verwijdering, die ze geen recht vonden doen aan de geschiedenis. Ze noemden het weghalen ook „onfatsoenlijk” en „onacceptabel”.
Daarnaast willen de partijen dat de provincie en gemeente onderzoeken of een – al dan niet tijdelijk – gedenkteken voor zwarte Amerikaanse bevrijders kan worden opgericht buiten de begraafplaats. Krijnen noemt het Wiggins Park al een monument voor hen allemaal, „maar ik wil te allen tijde nadenken over andere manieren van herdenken. En we steken nu eerst energie in het aandringen op de terugkeer van de panelen”.
BBB, PVV, Forum voor Democratie en OOS Limburg zetten hun handtekening niet onder de Statenvragen. De BBB zegt in eigen vragen te geloven in de lezing van de ABMC en stelt dat het aan die organisatie is te bepalen welk verhaal wordt verteld in de expositie op de begraafplaats.
De Amerikaanse begraafplaats in Margraten is de laatste rustplaats van ruim 8.000 bevrijders. Op een gedenkmuur worden bovendien 1.700 vermisten herdacht.
Het Amerikaanse leger was tijdens de Tweede Wereldoorlog gesegregeerd. Zwarte militairen hadden vooral een dienende, logistieke rol. Soms streden ze toch mee in de voorste linies. In Magraten werden 172 Afro-Amerikaanse militairen begraven.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC