van de Goor is huisarts en columnist van de Volkskrant.
Digitalisering zou de zorg eenvoudiger maken. En soms lukt dat. Maar steeds vaker lijkt de techniek ons harder nodig te hebben dan wij haar. De kranten stonden er bol van, vorige week. Ook de Volkskrant: ‘Digitalisering zorg sluit Nederlanders buiten’.
Voor je bij een specialist komt, moet je tegenwoordig eerst een app downloaden, een account aanmaken, inloggen met DigiD en een vragenlijst invullen. Kom je dan eindelijk bij het ziekenhuis – vaak een spannend of kwetsbaar moment – dan word je niet langer begroet door een vriendelijke receptioniste, maar door een paal. De aanmeldzuil.
Voor een deel van de Nederlanders, vaak juist de meest kwetsbaren, is die zuil geen aanmeldpunt maar een afhaakpunt. Toch dendert de digitalisering voort. En neemt de verzuiling van ziekenhuizen toe: elke wachtzaal een aanmeldpaal. En elke instelling haar eigen portaal, wachtwoord en app.
Maar niet alleen patiënten verdwalen in de digitale jungle. Ook voor zorgverleners is het nauwelijks meer bij te benen.
‘Heb je even? Er is een mail gekomen dat je een contract moet tekenen met MITZ’, zegt Jonne, de praktijkmanager in onze huisartsenpraktijk. In de mail zit een link. Ik klik, log in, open de authenticator op mijn telefoon en bevestig dat ik het echt zelf ben. Gelukkig, het lukt. Dan mag ik eindelijk ‘Ja’ aanvinken. Omdat we ‘Ja’ klikken op digitale contracten altijd een beetje spannend vinden, blijft Jonne voor de zekerheid even naast me zitten.
Als het gelukt is, kijk ik haar aan. ‘Wat is MITZ eigenlijk?’ We schieten allebei in de lach. Geen idee. Iets met patiënttoegang, geloof ik, maar dan anders dan het LSP. Of juist hetzelfde, maar nieuw verpakt. Het probleem is niet dat er te weinig informatie is over MITZ. Er is juist te veel van alles. Zoveel systemen en applicaties dat ik de weg kwijtraak in het ICT-woud.
Als huisarts werk ik met ZorgDomein, Edifact, Promedico-ASP, Ksyos, Therapieland, Omu, Pharmeon, Pazio, MedMij, PGO, VIPLive, VIP Calculus, Ipsi, Chipsoft, WaarneemApp, NHG-doc, Siilo, Vecozo, Vektis, Gaia, ELO, ION, Zorgportaal, Topicus, Reconi… Zoveel systemen dat ik soms niet meer weet welk systeem wat doet, hoe de systemen werken, of welk wachtwoord bij welk portaal hoort.
De zorg-ICT is een konijnenbranche: er komt steeds iets bij, maar er gaat nooit iets af. Het wemelt van de start-ups in de zorg-ICT, die zeggen dat hun toepassingen de werkdruk verlagen of zelfs personeelstekorten oplossen. Wel even investeren en implementeren natuurlijk, maar dan verdienen ze zichzelf dubbel en dwars terug!
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Onafhankelijk onderzoek laat iets anders zien. De Universiteit Maastricht concludeerde vorig jaar dat digitale toepassingen de werkdruk in de huisartsenpraktijk helemaal niet verlagen en de personeelstekorten niet verminderen. De jaarlijkse e-healthmonitor van het RIVM kwam tot dezelfde conclusie: telemonitoring en patiëntportalen leiden zelfs tot méér werkdruk.
Ondertussen verdwijnt ongemerkt een steeds groter deel van het zorgbudget in dit ICT-labyrint: inmiddels circa 6 procent. En dan tellen we de frustratie, het inlogleed en de gemiste tijd aan patiëntenzorg niet mee. Daarbovenop besteedt het ministerie van VWS jaarlijks inmiddels bijna 400 miljoen euro aan zorg-ICT.
Natuurlijk is ICT ook van grote waarde voor de zorg. Zonder digitale dossiers, elektronische recepten of snelle, veilige communicatie tussen zorgverleners zou het systeem allang zijn vastgelopen. En er komen veelbelovende toepassingen bij, bijvoorbeeld AI die helpt bij beeldherkenning, triage of patiëntvoorlichting.
Maar ergens onderweg lijkt de zorg zélf patiënt geworden – aangesloten op een steeds ingewikkelder digitaal infuus, vol koppelingen en wachtwoorden. Hoe meer er kan op digitaal gebied, hoe belangrijker het wordt om kritisch te kiezen welke ICT de zorg echt helpt, en wanneer ICT vooral tijd, geld en aandacht opslokt.
Niet elke zorgvraag is een ICT-vraag. En niet elk probleem in de zorg is met een app te verhelpen.
Ik klik dus op ‘Ja’. Ziezo, we hebben een contract met MITZ.
‘Zal ik het opslaan bij de contracten?’, vraagt Jonne.
‘Ja graag’, zeg ik.
En we hopen allebei dat we, als we straks weten wat MITZ is, ook nog weten waar het ligt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant