Een gelekt rapport over ‘vooringenomenheid’ van de BBC heeft geleid tot het einde van de hoogste baas van het Britse instituut. De journalistieke blunders bij de omroep geven critici munitie in een discussie over de toekomst van de BBC.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Het geruchtmakende vertrek, zondagavond, van topman Tim Davie en hoofdredacteur Deborah Turness heeft de BBC in een crisis gestort. De zoveelste. Net als andere grote Britse instituten - van de monarchie, de NHS tot de gevestigde politieke partijen - lijkt de publieke omroep in een soort permanente crisis te verkeren. Maar voor het eerst staat het voortbestaan van de 103 jaar oude BBC op het spel. De vijanden van Auntie, zoals de Britten hun BBC liefkozend plegen te noemen, ruiken bloed.
Een van die vijanden is Donald Trump, die zegt een claim van een miljard dollar voor te bereiden. ‘De topmensen van de BBC’, zo schreef de Amerikaanse president op zijn sociale platform Truth Social, ‘nemen allemaal ontslag/zijn ontslagen, omdat ze betrapt zijn op het ‘manipuleren’ van mijn zeer goede (perfecte!) toespraak van 6 januari.’
Het probleem voor de BBC is dat Trump een punt heeft. Het staat vast dat de makers van een Panorama-documentaire over Trump de kijkers hebben misleid door via montagewerk te doen voorkomen alsof hij na zijn verkiezingsnederlaag zijn aanhangers had opgeroepen om begin januari 2021 Capitol Hill te bestormen.
In de documentaire, gemaakt door een externe producent, zei Trump: ‘We gaan naar het Capitool en ik zal daar bij jullie zijn, en we vechten. We vechten als de duivel.’ In werkelijkheid had hij gezegd: ‘We gaan naar het Capitool en ik zal daar bij jullie zijn, en we gaan onze moedige senatoren en congresleden toejuichen.’ De omstreden woorden ‘en we vechten. We vechten als de duivel’ uitte Trump bijna een uur later.
Opvallend genoeg was deze misleiding een jaar onopgemerkt gebleven. Het kwam naar buiten via The Daily Telegraph. De conservatieve krant publiceerde uit een gelekt onderzoek van de externe BBC-adviseur en oud-journalist Michael Presscott. Deze deed onderzoek naar de normen en waarden bij de BBC. De montage typeerde volgens Prescott het sociaal-liberale groepsdenken op de omroepburelen. Hij had ook kritiek op de Arabische tak van de omroep die Hamas-berichten afgelopen jaren klakkeloos zou hebben overgenomen. BBC Arabic heeft al meer dan tweehonderd rectificaties moeten doen.
Een ander dossier waarop de BBC niet het vereiste niveau had, was volgens Prescott de discussie over transgender personen. Hij stelt dat activisten binnen de BBC ervoor hebben gezorgd dat pleitbezorgers van vrouwenrechten, zoals pressiegroep For Women Scotland, nauwelijks aandacht kregen. De commotie over het dossier viel samen met het gegrond verklaren, door de BBC, van klachten tegen nieuwslezeres Martine Croxall. Tijdens het nieuws had ze de term ‘zwangere mensen’, met een geërgerde blik, veranderd in ‘vrouwen’. Het was een protest tegen haar meerderen.
Duidelijk is dat de BBC verstrikt is geraakt in een cultuuroorlog, waarbij van twee kanten kritiek komt. Zo vindt links Engeland bijvoorbeeld dat rechtse Nigel Farage van Reform UK te veel zendtijd krijgt, terwijl rechts Engeland de BBC, in de woorden van Thatcher, ‘zo rood als een kreeft’ vindt. Hetzelfde patroon is zichtbaar rond de verslaggeving over Gaza. Volgens de een is de BBC te pro-Israël, volgens de ander te pro-Palestijns. Onlangs bepaalde mediawaakhond Ofcom dat de BBC een ‘ernstige overtreding’ had begaan door niet te vermelden dat de verteller van een documentaire over Gaza de zoon was van een Hamas-functionaris.
Voor de BBC is de aantijging van vooringenomenheid ernstig. Als publieke omroep, gefinancierd met kijk- en luistergeld, moet de BBC neutraliteit betrachten. Het principe van kijk- en luistergeld staat sowieso onder druk in het multimediale landschap in Groot-Brittannië. Daarin heeft de BBC steeds meer commerciële concurrentie van streamingdiensten als Netflix als het gaat om vermaak en van het rechtse, privaat gefinancierde en succesvolle GB News op het gebied van nieuwsvoorziening.
In The Sunday Telegraph stelde de conservatieve politicus Daniel Hannan voor dat de BBC een linkse commerciële zender wordt, maar dan zonder verplichte publieksbijdrage. Daarmee zou een uniek Brits instituut verloren gaan, de zender van de Attenborough-documentaires, van koninklijke bruiloften, van Dr Who, van Monty Python, van Top of the Pops en van The Proms. Het behoort tot het DNA van de natie.
Het lot van de BBC ligt nu in handen van de Labourregering. In 2027 moet er een nieuw BBC-handvest komen, waarbij ook de financiering van de omroep aan de orde komt. Maandag bood de voorzitter van de BBC-toezichthouders, Samir Shah, zijn excuses aan bij het Lagerhuis voor ‘de verkeerde inschatting’ bij het monteren van de Trumps rede.
De aantijging, zoals door Prescott geformuleerd, dat er sprake is van ‘institutionele vooringenomenheid’, weigert de BBC vooralsnog te accepteren. Op rechts klinkt het dat ‘woke’ de BBC aan het vernietigen is. Volgens het progressieve kamp is er een rechtse coup gaande. ‘De omroep had zich moeten verzetten tegen de Telegraph, Trump en de Tories’, schreef professor financiële journalistiek Jane Martinson in The Guardian. Zo is ook de discussie over wat er wel of niet mis is gegaan bij de BBC, verregaand gepolariseerd.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant