In een oude F-16-shelter in Enschede werkt de onderneming Re-lion aan een virtuele wereld om soldaten en politie te trainen. ‘Het gedeelte tussen je oren, daar wordt weinig aandacht aan besteed, maar het is echt cruciaal.’
Een donkere kelder, op de grond twee vuile matrassen en wat rommel. Verder niets. Een deur die op een kier staat, leidt naar een grotere ruimte. Waakzaam, geweer in de aanslag, stappen we naar binnen. Het schijnsel van een televisie verlicht de kamer, voor het scherm zit een persoon op zijn knieën, handen op de rug gebonden.
Plotseling een snelle beweging: een figuur met een mes stormt vanuit het donker op ons af. We lossen twee schoten, zonder écht goed te mikken, maar de aanvaller is vlakbij: raak. De figuur zakt met een vreemde beweging naar de grond, als een marionet zonder touwtjes, en blijft daar bewegingsloos liggen. ‘End mission’, verschijnt op de muur.
Het lijkt een game, de wereld waarin we dankzij het virtualrealitysysteem van Re-lion beland zijn, maar het is een systeem om militairen of politie te trainen. Met een VR-bril en een uitrusting met bewegingssensoren creëert het bedrijf een denkbeeldige wereld waar scenario’s kunnen worden gesimuleerd: een slag in de loopgraven, een training op de schietbaan of een oefening met drones. Soldaten kunnen individueel trainen met de technologie, of in groep.
Re-lion – de naam is een woordspeling op ‘rely on’ – houdt toepasselijk kantoor in een oude F-16-shelter in Enschede. In een hangar, achterin het gebouw, wordt nieuwe hard- en software getest en verder ontwikkeld. In een lege, vierkante ruimte, afgebakend door een aantal doeken, staat een werknemer met een VR-bril en een trainingswapen op onzichtbare doelen te schieten.
‘Defensie focust voornamelijk op fysieke en technische paraatheid’, vertelt CEO Christian Haarmeijer (49). ‘Wij werken op het trainen van besluitvorming, het gedeelte tussen je oren. Daar wordt vaak te weinig aandacht aan besteed, misschien omdat het moeilijker meetbaar is, maar het is écht essentieel.’
Het VR-systeem van Re-lion heeft twee grote voordelen ten opzichte van traditionele, fysieke training, stelt Haarmeijer. Je traint waar en wanneer je wilt, in plaats van in een trainingscentrum, wat Defensie veel tijd en middelen bespaart. Het is tegelijkertijd heel eenvoudig om tussen omgevingen en scenario’s te wisselen. ‘Sommige standaardprocessen, bijvoorbeeld het controleren van een kamer, kun je zo zeer snel trainen.’
Re-lion maakt veel gebruik van bestaande technologie en software, zoals de Meta Quest VR-bril van Mark Zuckerberg en de Unreal Engine-software, een game-software waar ook populaire games als Fortnite op draaien. Het bedrijf bouwt verder op die bestaande technologie waar mogelijk. Wat niet off the shelf beschikbaar is, ontwikkelt het zelf in Enschede.
Tijdens een simulatie wordt veel data gemeten, van responstijd tot bijvoorbeeld hoe (on)regelmatig iemand beweegt, wat helpt bij het meten van vooruitgang of aanduiden van verbeterpunten. De grootste beperking van de technologie: het is en blijft virtual reality, zonder fysieke dimensie. ‘Een deur intrappen bijvoorbeeld, of iemand handboeien omdoen, dat kun je nog steeds beter in het echt oefenen’, zegt Haarmeijer.
Haarmeijer startte Re-lion in 1999, samen met twee studievrienden die intussen niet meer bij het bedrijf zijn, als een spin-off van de Universiteit Twente. Op een foto aan de muur zitten drie jongemannen op een trap, met een brede glimlach: de informatica-studenten hadden destijds nog geen duidelijk beeld van wat ze wilden doen, behalve dat het iets zou zijn met de visualisatie en het meten van beweging.
Via onderzoeksinstituut TNO begon het bedrijf in de sportwereld. Ze werkten met schaatsers en hockeyers, om de beweging van de topsporters te analyseren en te optimaliseren. ‘We hebben zelfs eens een heel paard met een jockey volgehangen met sensoren’, zegt Haarmeijer.
Pas later, opnieuw via TNO, belandde Re-lion in de militaire wereld. De laatste jaren groeit het in snel tempo. Om aan de nieuwe Navo-norm te voldoen, worden de komende jaren de defensie-uitgaven in veel landen fors verhoogd, en dat voelt het bedrijf. ‘Je merkt dat dingen eenvoudiger gaan’, zegt Haarmeijer ‘Waar vroeger een kwartje tien keer werd omgedraaid, is dat nu anders.’
Het VR-systeem van Re-lion wordt gebruikt door Nederlandse soldaten, maar ook bijvoorbeeld door defensie in Duitsland of Denemarken. In september opende het bedrijf een kantoor in de Verenigde Staten; een contract met het Amerikaanse leger is ‘dichtbij’, zegt de CEO. Aan de muur hangen een Amerikaanse en een Europese vlag, want ‘hier geloven we wél nog in onze trans-Atlantische relaties.’
Op dit moment telt het bedrijf bijna dertig werknemers, en als alles goed gaat verwacht Haarmeijer dat dat er binnen twee jaar twee keer zoveel zullen zijn. Ook de omzet, 2,5 miljoen euro in 2024, verdubbelt dit jaar, is de verwachting.
Het pakket dat het bedrijf het meeste verkoopt, is dat voor individuele training, en omvat alles van een VR-bril tot het wapensysteem en de software. Re-lion biedt die pakketten aan als abonnement: defensie huurt een aantal pakketten voor een jaar, en Re-lion zorgt steeds voor de nieuwste hard- en software. Een pakket kost zo’n 12 duizend euro per jaar.
De geopolitieke spanningen zijn niet alleen zichtbaar in de groeicijfers, het bedrijf is ook zelf aanwezig in Oekraïne. Sinds vorig jaar stuurt Re-lion een paar dagen per maand een team naar Kyiv, om materiaal te leveren, software te demonstreren en feedback te verzamelen van Oekraïense soldaten. Het bedrijf wil er zo snel mogelijk ook een vast kantoor openen.
Het belangrijkste onderwerp van de trainingen in Oekraïne zijn droneaanvallen, zegt Haarmeijer. ‘Soldaten die niet vertrouwd zijn met drones, en zo’n ding zien ontploffen op een vriend, dat is verschrikkelijk traumatiserend. Wij proberen mensen wat te ‘desensitizen’, wat minder gevoelig te maken voor het geluid bijvoorbeeld, en de juiste reflexen te trainen voor wanneer zo’n drone opduikt.’
Ook Haarmeijer was de afgelopen maanden een paar keer in Kyiv, ‘een prachtige stad, een mix tussen Berlijn en Parijs’. ‘De eerste keer dat ’s nachts het luchtalarm afgaat, dat is even schrikken, maar dat maakt nu ook niet zo’n indruk meer. Ach, het is gewoon een fucking fascinerende omgeving, en het is heel mooi om daar te kunnen helpen. Zij vechten uiteindelijk ook onze oorlog.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Re-lion, opgericht in 1999, met 28 werknemers en een omzet van 2,5 miljoen euro in 2024.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant