Het muziektheater van Lady Gaga is overweldigend mooi. Het is ook wat uitputtend, voor zowel de zangeres als het publiek.
is redacteur popmuziek van de Volkskrant.
De openingszetten van Lady Gaga, live in de Amsterdamse Ziggo Dome, zijn sensationeel en bloedmooi. Nog nooit zoiets gezien. Of nou ja, hooguit in zo’n epische scène uit een sciencefictionfilm als Dune. Maar dan levend, recht voor je neus, in het spectaculairste muziektheater dat ooit in een concertzaal is opgevoerd.
De zangeres zit als een klein, nietig mensje bovenop een gigantische rode troon, die traag het podium wordt opgereden. Om haar heen is een decor opgebouwd als een pompeus operahuis uit het Mozart-tijdperk. In de verschillende loge’s staan figuranten, uit de pruikentijd.
Als de pluche gordijnen van haar troon vallen, blijken daar dansers in te zitten, achter de tralies van Lady Gaga’s jurkentroon. ‘I’m gonna dance, dance, dance, with my hands, hands, hands above my head’, zingt ze, uit het nummer Bloody Mary, dat op operasterkte door de Ziggo knalt. De armen van de dansers klauwen wanhopig uit hun gevangenis.
Dan ontsnapt Lady Gaga uit haar troon. Ze loopt schokkend, met een rode wandelstok de catwalk op, als een aangeschoten horrorprinses. Haar mimiek en expressie, én die wapperende rode barokjurk, zijn oprecht eng. En de dansers die achter haar aan de zaal inlopen, voeren een ook al zo schokkerige horrorchoreografie uit. ‘Welkom in mijn opera’, zegt ze. Ontsnappen kan niet meer, de komende uren. Wat staat dit uitverkochte operahuis nog te wachten?
Aan shows vol greatest hits is Lady Gaga natuurlijk nog niet toe. Haar doorbraak, met de knallende eerste successen Paparazzi en Poker Face, dateert van 2008. Nog geen twintig jaar in het vak: Madonna lacht haar vierkant uit.
Lady Gaga staat midden in het artiestenleven. Haar album Mayhem van dit jaar maakte haar weer een van de meest beluisterde vrouwelijke popsterren ter wereld, pal naast Taylor Swift.
Toch voelt haar ‘Mayhem Ball’ in Amsterdam als een terugblik, en dus toch die greep uit het muzikale verleden van Stefani Joanne Angelina Germanotti uit New York. Vanavond zien we de vele gedaantes die Lady Gaga zich de afgelopen jaren heeft aangemeten. Haar verschillende persoonlijkheden, of vleesgeworden stemmingswisselingen.
Lady Gaga heeft een geweldig theater opgebouwd rond het thema van haar laatste album: de ‘mayhem’, of de chaos, die iedereen in deze verwarrende tijden weleens in zijn hoofd zal voelen. Chaos die je volgens Lady Gaga niet zou moeten bestrijden, maar omarmen. Heeft zij ook gedaan. En dat laat zij de komende tweeënhalf uur zien, aan de hand van meer dan dertig liedjes uit haar oeuvre.
Niet eerder zagen we bij een popshow een verhaallijn zo goed en consequent uitgewerkt. De verschillende ‘actes’ in haar theater, vijf stuks, voeren steeds een nieuwe Lady Gaga op. Een gotische, duistere, in zwarte lingerie geklede Gaga. Een rode, valse en overdreven gepassioneerde Gaga. Of een witte, engelachtige Gaga, als een witte koningin op een schaakbord.
De schizofrenie in haar hoofd, de strijd tussen goed en kwaad of liefde en haat, wordt opgevoerd als gevecht tussen de persoonlijkheden. In het nummer Poker Face priemt de zwarte, sexy Gaga met haar vinger in het gezicht van de witte Gaga, die natuurlijk niet de echte Gaga is, maar een danser met een masker op.
Dan dansen ze samen een prachtig duet, alsof de chaos in het hoofd even beteugeld is. Maar aan het slot schiet de gevaarlijke Gaga de puriteinse Gaga dood.
De witte en nu duidelijk dode verschijning wordt het podium afgedragen door de dansers. Het masker wordt afgerukt, en de echte Lady Gaga blijkt er nu toch onder te zitten. Wat een fenomenaal spel, en een ijzersterke uitbeelding van iets abstacts als ‘innerlijke strijd’.
Onvergetelijk is ook het beeld bij het nummer Perfect Celebrity. Lady Gaga - nog steeds het witte schaakstuk - ligt in een zandbak vol geraamtes. Ze danst liggend met de skeletten, een ‘danse macabre’ met de dood. Dan beginnen de geraamtes om haar heen ook te bewegen. Samen dansen ze nu een zombiedans bij het liedje Disease van haar laatste album. ‘Bring me your desire’, zingt Gaga, hard en schel maar nog nét zuiver. ‘I can cure your disease.’
Op het muzikale gedeelte van dit ‘Mayhem Ball’ is best wat aan te merken. Het theater is overvol, kent nauwelijks rustmomenten en de beats van haar pompende dancetracks dreunen hard en eenvormig door de zaal. Lady Gaga zingt ook wat schreeuwerig, om steeds maar boven die dreun uit te komen. Je snakt soms naar een wat intiemer moment. Maar Gaga draaft maar door. Het is uitputtend, niet alleen voor haarzelf, ook voor het publiek.
Dat merk je helemaal aan het einde van de show, als de zangeres toch even plaatsneemt achter de piano. Hier speelt ze de liedjes waar veel van haar fans steun uit putten, en de krachtballade Marry the Night. Pas hier voel je even die speciale band die de zangeres heeft met haar fans: de ‘Little Monsters’ uit haar begintijd, die inmiddels behoorlijk volgroeide monsters zijn.
Zonder entourage, rookbommen en bewegend decor gaat Lady Gaga even recht naar de ziel. Dat had iets vaker mogen gebeuren, maar doet niets af aan het waanzinnige muziektheater waar we vanavond getuige van zijn geweest.
Pop
★★★★☆
Lady Gaga: Mayhem Ball, 09/11, Ziggo Dome, Amsterdam.
Source: Volkskrant