Ans Schut (1944-2025) Samen met Stien Kaiser, Carry Geijssen en later Atje Keulen-Deelstra zette Ans Schut het vrouwenschaatsen in Nederland op de kaart. Haar grootste succes was olympisch goud op de drie kilometer bij de Winterspelen in 1968.
Ans Schut eind jaren zestig op haar favoriete afstand, de 3.000 meter.
Als grote favorieten reizen ze begin februari 1968 af naar de Olympische Winterspelen in Grenoble: Stien Kaiser, Ans Schut en Carry Geijssen. In deze volgorde zijn de Nederlandse schaatssters eind januari als eerste, tweede en derde geëindigd bij de WK allround in Helsinki. Goed gebruind poseren ze op het olympische Parc Paul Mistral naast Audrey Hepburn, Amerikaanse filmster met Nederlandse roots.
De op vrijdag 7 november overleden Ans Broekema-Schut zorgde halverwege de jaren zestig samen met haar ploeggenoten Kaiser en Geijssen voor de doorbraak van het vrouwenschaatsen in Nederland. Zoals Ard Schenk en Kees Verkerk bij de mannen, stonden de drie en de iets later doorgebroken Atje Keulen-Deelstra aan de basis van vele internationale successen. ‘De gouden schaatsmeisjes‘, heet de aflevering van Andere Tijden Sport, waarin ze in 2022 werden geportretteerd.
Schut, geboren op 26 november 1944 in Apeldoorn, leerde schaatsen op de vijver van Paleis Het Loo. Vanaf 1963 kan ze terecht op de nieuwe kunstijsbaan in Deventer, waar haar vriend woont. „Om elkaar veel te zien waren we het hele weekend op het ijs”, vertelde ze in 2010 in De Wereld Draait Door. „Anderen gingen naar de disco, maar wij waren echt ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds op de baan.”
Voor de Winterspelen van 1968 lijkt Schut in topvorm. Toch gaat het op de 1.500 meter faliekant mis. Als laatste van de favorieten mag ze starten, onder uitstekende omstandigheden. Beter kan niet. Maar dan haar race. Liefst zes seconden verval zit er tussen eerste en laatste ronde. Twaalfde, zes seconden achter de Finse winnares Kaija Mustonen. Kansloos.
„Voor de wedstrijd zijn mijn ouders en mijn verloofde aangekomen in Grenoble”, vertelt ze na afloop van haar race aan de Nederlandse journalisten. „En plotseling ben ik het contact met het schaatsen kwijt. Na afloop van de 1.500 meter was ik niet genoeg moe. Ik ben niet gespannen genoeg.”
Haar verloofde is alweer naar huis als Schut twee dagen na het echec aan de start komt op de drie kilometer. Carry Geijssen heeft intussen op de 1.000 meter de eerste Nederlandse gouden medaille ooit bij de Winterspelen gehaald. De druk is er een beetje af in de sterrenploeg. Op de slotafstand staat de Finse Kaija Keskivitikka lang bovenaan, met een olympisch record van 5.03,9. Tweede is de Nederlandse Wil Burgmeyer met 5.05,1. En Schut?
Op het olympisch ijs van Parc Paul Mistral glijdt de geboren stayer die maandag twaalf februari 1968 naar een perfecte race. „Toen was ik zo geconcentreerd”, keek ze in 2010 terug in de krant De Stentor. „Het ging geweldig. Ik was echt in vorm, had het gevoel dat ik de hele wereld aan kon.” Wat een tijd: 4.56,2. Verreweg de snelste van allemaal. Na haar komen ook de Finse Mustonen (5.01,0) en Kaiser, die onder zwaardere weersomstandigheden in 5.01,3 brons haalt, niet in de buurt.
De Apeldoornse Courant wijdt de hele voorpagina aan een kleurenfoto van de olympisch kampioene uit eigen stad. ‘Portret van Wilskracht’, luidt het bijschrift. Schut is bij terugkeer in Nederland een ster, net als Geijssen en Kaiser. Ze worden gehuldigd in Amsterdam (woonplaats van Geijssen), in Delft (Kaiser). En uiteraard in Apeldoorn. Na het olympisch goud volgen wereldrecords op 1.500 meter en drie kilometer, in 1969 voert ze even de wereldranglijst aan.
Schut stopte in 1972 maar bleef het schaatsen op de voet volgen. In maart dit jaar zat ze nog in Thialf op de tribune voor haar kleinkinderen Jack en Charley, die meededen aan de Vikingrace. In Deventer is de ijsbaan waar ze ooit begon allang vervangen door woningbouw. Maar tussen de huizen ligt voor altijd het Ans Schutpad.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC