De tijdelijke tweedeling van Gaza zou weleens heel lang kunnen duren. Terwijl in West-Gaza de bevolking zit opgesloten in een troosteloos oord, bloeit Oost-Gaza dan op. De Gele Lijn wordt in dit scenario een soort Berlijnse Muur.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Het rookt en stampt in de machinekamer van de internationale diplomatie. Onder Amerikaanse auspiciën wordt in New York gesleuteld aan een resolutie waarmee de VN-Veiligheidsraad haar mandaat geeft aan een overgangsbestuur voor de Gazastrook en een internationale troepenmacht die de rust moet handhaven in de enclave.
Uit een uitgelekt concept kan worden opgemaakt dat de International Stabilization Force (ISF) zal bestaan uit twintigduizend manschappen uit moslimlanden als Egypte, Jordanië, Pakistan en Indonesië. De ISF krijgt een mandaat van twee jaar en moet zorgen dat een begin kan worden gemaakt met de wederopbouw van Gaza. Dat zal met name moeten gebeuren door het ontwapenen van Hamas.
Verder is veel onduidelijk. Niet eens zozeer over de exacte bepalingen van de tekst, maar vooral over wat de resolutie in de praktijk gaat betekenen en of ze kan worden uitgevoerd zoals beoogd. Na twee jaar moet het fundament zijn gelegd voor de volgende fase van het twintigpuntenplan van de Amerikaanse president Donald Trump: een duurzame regeling voor veiligheid en civiel bestuur in Gaza, een met maximale Palestijnse inbreng.
Nu al is dat hoogst twijfelachtig. Hamas heeft geen zin zichzelf geheel weg te cijferen en Israël zal elk incident aangrijpen om te betogen dat de toestand nog te onzeker is om Gaza aan Palestijns bestuur toe te vertrouwen. Het Israëlische leger (IDF) blijft in de bufferzone rondom Gaza paraat om gewapenderhand te doen wat het nodig acht.
Met al die onduidelijkheid ontwikkelt zich in het publiek debat binnen en buiten Israël een scenario dat het hart van menig Israëlische havik sneller doet kloppen: dat van een soort Berlijnse Muur, dwars door de Gazastrook, op de Gele Lijn waarlangs het Israëlische leger zich tijdelijk heeft teruggetrokken. Ook de uitdrukking ‘een tweestatenoplossing, maar dan binnen Gaza’ wordt al gebruikt.
Het zou betekenen dat aan de oostkant van de Gele Lijn wordt begonnen met de wederopbouw, onder leiding van de Britse oud-premier Tony Blair. Dat zou dan gebeuren op de 53 procent van het oppervlak van Gaza waar op het ogenblik hooguit een paar honderd Gazanen verblijven en dat de afgelopen twee jaar in een kale, troosteloze vlakte is veranderd.
Vooral sinds januari dit jaar heeft de IDF stelselmatig en zonder militaire noodzaak vrijwel alle gebouwen vernietigd met dynamiet en bulldozers, als ze al niet waren kapotgebombardeerd.
‘We verwoesten steeds meer huizen’, pochte premier Benjamin Netanyahu in mei in het Israëlische parlement. ‘De Gazanen hebben nergens om naar terug te keren. De enige te verwachten uitkomst is dat ze de Gazastrook willen verlaten.’
Die cynische verwachting is, als gevolg van het Trump-plan, enigszins bijgesteld. Binnen de Israëlische regering lijkt nu het idee te leven dat de Gazanen blijven waar ze zijn, aan de westkant van de Gele Lijn. Daar kunnen ze in hun sop gaarkoken, al zal er meer humanitaire hulp binnenkomen dan voorheen. Verder zullen de circa vijftienduizend resterende Hamas-strijders er hun gang kunnen gaan – al of niet getemperd door de internationale troepenmacht.
Wie dit scenario heeft bedacht is onbekend, maar mogelijk was het Jared Kushner, schoonzoon en adviseur van Trump. Toen hij vorige maand samen met vicepresident JD Vance Israël bezocht, zei hij dat de wederopbouw van Gaza niet per se hoeft te wachten tot Hamas geen bedreiging meer vormt, en kan beginnen in het gebied ten oosten van de Gele Lijn.
‘Er wordt geen geld voor de wederopbouw vrijgemaakt voor gebieden die Hamas nog controleert’, zei Kushner. Aan de door Israël bezette kant echter kan ‘een nieuw Gaza’ verrijzen.
Vance zei iets dergelijks, net als minister Ron Dermer, lid van Netanyahu’s kernkabinet. Hij muntte de term ‘tweestatenoplossing binnen Gaza’.
Wat twee jaar oorlog niet heeft gedaan, zal marktwerking doen, zo vatte de rechtse Israëlische krant Israel Hayom Dermers betoog samen. ‘Waar zal de bevolking van Gaza het leven beter vinden: tussen de ruïnes onder de laarzen van Hamas, of in een hersteld gebied met een door de Emiraten gefinancierde school en een containerwoning voor elk gezin?’
Israëlische opiniemakers en bronnen rond de regering pikten het idee de afgelopen weken gretig op en vulden de details verder in. Gazanen met belangstelling voor het ‘nieuwe Gaza’ aan gene zijde kunnen toegelaten worden na grondige controle, zodat Hamas er niet doorheen glipt. Terugkeer naar het ‘oude Gaza’ zou niet meer mogelijk zijn. (Overigens lijkt er voor Joodse kolonisten geen plaats te zijn in Oost-Gaza).
Intussen bereidt het Israëlische leger zich al voor op een langdurige splitsing tussen Oost- en West-Gaza, zo zagen buitenlandse verslaggevers die onlangs voor het eerst in de enclave werden rondgeleid. De Gele Lijn wordt versterkt met aarden wallen, gele betonblokken en andere barrières. Volgens The Wall Street Journal ‘wijst dit op een beweging richting permanentie’.
De rechtse Israëlische opiniemaker Amit Segal trekt in The New York Times een vergelijking met de deling van Oost- en West-Berlijn, evenals columnist Taha A. Lemkhir in The Times of Israel. ‘Zouden de inwoners van westelijk Gaza al beginnen te dromen van de oversteek?’, schrijft de laatste. ‘Zouden ze hun leven riskeren om te ontsnappen aan de greep van Hamas, net zoals Oost-Berlijners ooit deden: over muren springend, kogels ontwijkend, op zoek naar vrijheid?’
Een minder avontuurlijk beeld wordt op de linkse Israëlische nieuwssite +972 geschetst door Muhammad Shehada: dat van een kopie van de Israëlische aanpak op de Westoever, waar het leefgebied van de Palestijnen al decennialang stapje voor stapje wordt verkleind, zonder uitzicht op zelfbeschikking. Het is zeer de vraag of de internationale troepenmacht van moslimlanden zich voor zoiets wil lenen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant