Een perfect doelwit van een extreemrechtse haatcampagne is de zestig voorbij, internationaal georiënteerd, intellectueel onderlegd, taalbegaafd en in het bezit van een wereldbeeld waarin het eigen land deel uitmaakt van een groter geheel.
is redacteur van de Volkskrant.
Dat extreemrechtse partijen met vrouwen als leiders minstens zulke goede resultaten kunnen boeken als met mannen, is onderhand bekend: van Marine Le Pen in Frankrijk tot Alice Weidel in Duitsland en van Giorgia Meloni in Italië tot Lidewij de Vos in Nederland, allemaal wisten ze het electoraat van hun partijen te vergroten. Van Trumps ministers is nu eenderde vrouw, onder hen de machtige justitieminister Pam Bondi.
Dat extreemrechtse partijen vrouwen niet discrimineren, integendeel, dat die in aanmerking komen voor topposities, venten ze breed uit. Wat ze nog niet breed uitventen, is dat ze mannen niet discrimineren als doelwitten in haatcampagnes. Dat die indruk lang bestond, had misschien te maken met het geslacht van het eerste beroemde slachtoffer van zo’n campagne.
De blauwdruk van een succesvolle radicaal-rechtse demoniseringsoperatie was die in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 tegen Hillary Clinton. Zij werd bedolven onder een ontluisterende hoeveelheid vijandelijkheid. In lange stromen feitenvrije berichten werd ze neergezet als kil en hooghartig en op misdadige wijze uitgekookt en doortrapt (crooked Hillary).
Geert Wilders kopieerde de methode in zijn haatcampagne tegen toenmalig D66-leider Sigrid Kaag. In een interview in debatcentrum De Balie vertelde Frans Timmermans dat zijn vrouw hem, nog vóór Wilders de term ‘Kaag met baard’ muntte, al had gewaarschuwd dat hij ‘de nieuwe Sigrid Kaag’ kon worden.
In retrospectief kun je stellen dat Kaag en Timmermans een ongeveer evengoed profiel hadden om ‘de Nederlandse Hillary Clinton’ te worden. Mocht de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen ooit een terugkeer naar de Duitse politiek overwegen, dan moet ze worden gewaarschuwd dat zij, meer nog dan de vorige bondskanselier Olaf Scholz, buitengewoon geschikt is als ‘Duitse Hillary Clinton’.
De overeenkomsten tussen de vrouwen en mannen die het tot nog toe schopten tot primaire doelwitten in extreemrechtse haatcampagnes, zijn verbluffend. Een perfect doelwit van extreemrechts blijkt de zestig voorbij, internationaal georiënteerd, intellectueel onderlegd, taalbegaafd, in bezit van bestuurlijke ervaring in binnen- en buitenland én een wereldbeeld waarin hun eigen land niet apart staat, maar deel uitmaakt van een groter geheel.
Het zijn mensen die zelfs onder druk van spindokters geen slogans uit de categorie ‘eigen volk eerst’ of ‘eigen land eerst’ bezigen, en hun ergernis moeilijk kunnen verbergen als anderen dat wel doen. Het zijn mensen die uitdragen dat het welzijn van het eigen land is verbonden met het welzijn van andere landen – dat we met de rest van de wereld in hetzelfde schuitje zitten.
Dat extreemrechtse haatcampagnes tegen hen zo effectief zijn, komt niet doordat er veel geloof wordt gehecht aan de inhoud. Het heeft te maken met de vijandelijkheid waaronder de doelwitten worden bedolven, ‘de negatieve sfeer’ die aan hen blijft kleven. In de beeldvorming worden ze ‘degene die wordt gehaat’, ‘degene die wordt bedreigd’, ‘degene die woedende mannen met fakkels aan de deur had staan’.
Radicaal-rechtse partijen halen hun electoraat binnen met bedreigende toekomstscenario’s. Hun tegenstanders moeten het om kiezers te winnen juist hebben van een positief en hoopvol discours: Yes we can, het kan wél.
Helaas gaat het flink schuren als er een hoopvolle toekomst wordt geschetst door iemand die honderd doodsbedreigingen per uur ontvangt. Veel kiezers knappen al dan niet onbewust af op mensen die constant vijandigheid oogsten.
De haatcampagne tegen Timmermans leidde zulke kiezers naar Rob Jetten. Waren er in de VS meer dan twee partijen geweest, en was er in 2016 naast het haatobject Hillary Clinton nóg een kandidaat geweest met ongeveer haar ideeën verpakt in een Yes we can-boodschap, dan had zich hetzelfde kunnen voltrekken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant