Transport The Boring Company is misschien wel het merkwaardigste bedrijf uit de portefeuille van Elon Musk. Of de tunnelplannen van de rijkste man ter wereld serieus zijn, is de vraag. Intussen richt zijn bedrijf wel schade aan.
Een van de tunnels in de Las Vegas Loop, aangelegd door The Boring Company van Elon Musk.
Jericho Michaela (34) heeft altijd het gevoel dat hij in „de chocoladefabriek van Willy Wonka” werkt. „Die uit de eerste film, met Gene Wilder, waarin ze in de chocoladerivier varen.”
Daal bij het Las Vegas Convention Centre de roltrap af en je komt in een soort metrostation zonder metro’s. Wel staan er Tesla’s in parkeervakken. Stap in bij Michaela, en de bebaarde ex-Lyft-chauffeur rijdt een smalle, claustrofobie opwekkende tunnel vol lichteffecten in. Blauw, roze en groen spat van de muren. „Het lijkt meer een attractie dan transport”, zegt Michaela, die al gauw de vijftig kilometer per uur aantikt. „Pretty crazy.”
Michaela werkt bij de Las Vegas Loop, een ondergronds vervoersysteem van acht stations en drie kilometer in de gokstad. Bouwer en exploitant is The Boring Company (TBC), een bedrijf dat volledig in handen is van Elon Musk, de rijkste mens ter wereld en voormalig buddy van president Donald Trump.
Tien jaar na oprichting is TBC, misschien wel het merkwaardigste bedrijf van Musk, slechts een schim van wat het ooit beloofde te zijn. Het zou files oplossen, het was de toekomst van transport, er zouden hyperloops en onbemande voertuigen door de tunnels gaan. In plaats daarvan voert TBC korte ritjes uit op een klein net in de buurt van het congrescentrum van Las Vegas. Intussen heeft TBC een spoor achtergelaten van teleurgestelde overheden, bezorgde burgers en milieuschandalen.
Toch blijft The Boring Company stug proberen een succes te worden. Eind juli maakte het, op een persconferentie met de Republikeinse gouverneur van Tennessee, plotseling bekend in Nashville een tunnel tussen het vliegveld en het centrum te gaan boren. De staat had hiervoor toestemming gegeven. Doel is vooral zakenreizigers en toeristen te vervoeren; aan lokale bewoners is minder gedacht.
In Nashville hebben de plannen tot veel ophef geleid. De stad werd compleet verrast door de aankondiging, maar kan er niets tegen doen. TBC boort namelijk nauwgezet op – of beter gezegd: onder – grond van de staat.
„Het is beschamend en respectloos dat dit besluit zonder ons is genomen”, zei Charlane Oliver, die namens een deel van Nashville in de senaat van Tennessee zit. De geplande route ligt onder middenklassewijken waar een groot deel van de zwarte bevolking van de stad woont, maar waarin niet direct een station zal worden aangelegd. Burgemeester Freddie O’Connell, Democraat, drukte zich diplomatiek uit toen hij zei dat hij „een aantal operationele vragen had om de mogelijke impact” te begrijpen.
In Nashville leven ook zorgen over de veiligheid. TBC heeft weinig ervaring en erkent dat tunnelbouw in Nashville lastig is vanwege complexe geologie. „Een moeilijke plek”, zei TBC-topman Steve Davis tegen The New York Times. „Als we de makkelijkste plekken zouden kiezen voor tunnelbouw, zou dat niet in Nashville zijn.”
Burgers van de stad werden op 30 oktober verrast door explosies. Die bleken bij de bouw te horen. Het lokale tv-station WKRN meldde dat mensen in paniek kantoren uitrenden nadat ze de knallen gehoord hadden.
De Nashville-episode is het zoveelste bizarre hoofdstuk in de geschiedenis van TBC. Musk richtte het bedrijf eind 2016 min of meer op per tweet. „Het verkeer maakt me gek”, schreef hij. „Ik ga een tunnelboormachine bouwen en begin gewoon met graven.” Vlak daarna: „Ik ga dit echt doen.”
In Musks visie zijn tunnels de oplossing voor het fileprobleem. Met dat idee haalde hij de voorbije jaren bijna een miljard dollar op, onder meer bij de bekende durfinvesteerder Sequoia Capital en de controversiële techinvesteerder Peter Thiel. Daarvan kocht hij een tweedehands tunnelboor, die TBC omdoopte tot Godot: ogenschijnlijk een referentie naar de man uit het Beckett-toneelstuk die nooit komt opdagen.
Musks ambities waren enorm: het was de bedoeling de machine zo te verbeteren dat die sneller, goedkoper en makkelijker tunnels kon boren. Een welkome ontwikkeling, want tunnelbouw in de VS is nu notoir duur en verloopt traag. De start-up zou bestaande tunnelbouwers wel eens opschudden, was het plan.
In de praktijk kwam het bedrijf sinds de oprichting vooral negatief in het nieuws. TBC heeft de afgelopen jaren talrijke futuristische plannen naar buiten gebracht, te realiseren voor zeer lage prijzen. Sommige overheden wilden daardoor maar al te graag met het bedrijf in zee.
In Maryland zou een razendsnelle hyperloop-verbinding komen, tussen Washington DC en Baltimore, kondigde gouverneur Larry Hogan in 2017 aan na contact met TBC. San Bernardino, in de buurt van Los Angeles, zou voor 50 miljoen dollar een tunnel met zelfrijdende Tesla’s krijgen die een regionaal treinstation zou verbinden met het drukke lokale vliegveld, tot vreugde van de lokale bewoners. De regio liet een veel duurder plan voor lightrail prompt vallen. In Chicago berispte burgemeester Rahm Emanuel in 2017 „twijfelaars” die zeiden dat een plan voor een TBC-hyperloop tussen het vliegveld en het stadscentrum niet zou werken.
In de praktijk is van dit alles niets terechtgekomen. Uit onderzoek van The Wall Street Journal bleek eind 2022 dat TBC soms terugkrabbelde bij vragen over vergunningsaanvragen of milieustudies. In Maryland was dat in orde. De staat bleef desalniettemin wachten op Godot.
Alleen in Las Vegas ging TBC echt aan de slag. Het lokale congrescentrum, een van de drukste in de VS, betaalde het bedrijf in 2019 50 miljoen dollar voor twee tunnels van elk ongeveer een kilometer die delen van het terrein met elkaar moesten verbinden. Ritjes zijn gratis; het congrescentrum betaalt TBC jaarlijks een paar miljoen dollar voor de exploitatie.
In principe is dat pas het begin. TBC heeft toestemming van de stad en de regio voor een ultra-ambitieus plan: de aanleg van 100 kilometer aan tunnels en tientallen stations, waarbij casinohotels betalen voor een eigen aansluiting en TBC geld verdient met kaartverkoop. Inmiddels zijn drie hotels aangesloten; ritjes naar deze stations kosten ongeacht de afstand 4,25 dollar. Maar het totale netwerk is nog altijd slechts 3,5 kilometer lang en bevindt zich relatief ver van het hart van The Strip, waar de meeste casino’s en hotels zich bevinden.
Op de twee dagen dat NRC er een kijkje nam, was het in de tunnels en de stations vrijwel uitgestorven. Enkele tientallen personeelsleden waren aan het werk. Sommigen bezwoeren dat het soms bij grote evenementen veel drukker is. Zelfrijdende Tesla’s waren niet te zien.
Tunnelexperts betwijfelen al jaren of TBC echt zulke verbeteringen in de tunnelbouw heeft doorgevoerd als het pretendeert. Het lijkt erop dat het (inmiddels met een andere machine dan Godot) vooral heel smalle tunnels boort, waardoor de kosten lager blijven, berichtte onder meer Bloomberg.
Ook transportexperts zijn kritisch over het bedrijf. „Het voegt gewoon een nieuwe rijbaan toe”, zegt hoogleraar David King, expert in transportsystemen aan Arizona State University. „Dat werkt nooit om files op te lossen. En deze extra baan is ook nog eens extra nutteloos, omdat je er niet alles mee kan bereiken.” Er bestaat een berucht filmpje waarop in de tunnel een file ontstaat, tijdens de immens populaire techbeurs CES.
Een opvallende criticus is de voormalige burgemeester van Las Vegas, Carolyn Goodman. Zij liet tussen 2019 en 2023 geen kans onbenut om haar twijfel over het project uit te spreken, dat ze „onpraktisch” noemde. Ze vond het maar gek dat de stad ging werken met een bedrijf dat zo weinig ervaring had. „Zijn we hier stom of zo?”, waren haar inmiddels roemruchte woorden. Omdat de gemeenteraad voorstander ervan was, kon ze verder weinig uithalen. NRC zocht Goodman thuis in Las Vegas op, maar ze wilde niet met de pers praten.
Journalisten van onderzoeksplatform ProPublica brachten vorige maand met lokale media naar buiten dat TBC beschuldigd werd van bijna 800 milieuovertredingen in Las Vegas, waaronder graven zonder toestemming en lozen van afvalwater op straat. De staat Nevada had voor 3 miljoen dollar aan boetes kunnen opleggen, maar beperkte het bedrag tot 242.800 dollar. De staat vindt dat genoeg boete, ook al is er sprake van een „uitzonderlijke hoeveelheid overtredingen”. TBC betwist de overtredingen te hebben begaan.
Van het bedrijf werd al een tijd minder vernomen – tot de aankondiging in Nashville. Op die dag zei gouverneur Lee dat dit „misschien wel het coolste bericht was” dat hij tijdens zijn ambtstermijn naar buiten had mogen brengen. The Boring Company betaalt het project zelf, benadrukte Lee. Het bedrijf werkt nu op een afgeschermd terrein in het hart van de stad – en bewoners kunnen alleen maar toekijken.
Musk heeft er ooit op gehint dat The Boring Company niet meer dan een grap is. In 2018 noemde hij de onderneming een „hobbybedrijf” en gaf hij toe dat het begin in ieder geval niet serieus was. TBC heeft ook als stunt een tijdje vlammenwerpers verkocht en parfum met de geur van verbrand haar. Waar de woordgrap in de naam van het bedrijf nog bijkomt.
Rijdend door de uitgestorven, kleurrijk verlichte tunnels in Las Vegas is de gedachte moeilijk te negeren dat je in een fantasie van de rijkste man ter wereld terecht bent gekomen. Misschien is die vergelijking met Willy Wonka zo slecht nog niet. Chauffeur Jericho Michaela denkt er absoluut niet zo over. „De komende zes maanden wordt de verbinding naar het vliegveld gebouwd”, vertelt hij. „Als alle 104 stations langs The Strip er zijn, wordt het geweldig.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC