Door klimaatverandering wordt echte sneeuw schaarser op de skipiste. De sneeuwkanonnen waarmee wintersportgebieden zichzelf in stand houden, zijn weinig duurzaam. Hoe beperk je de milieu-impact van je skivakantie?
Groene alpenweiden, midden in de winter, onderbroken door een smalle witte strook. Door klimaatverandering is dat in steeds meer skigebieden de realiteit. Bij 2 graden opwarming dreigt minstens een kwart van de Europese skioorden te verdwijnen, bij 4 graden zelfs meer dan de helft, becijferden wetenschappers in 2023 in vakblad Nature.
De ‘oplossing’, sneeuwkanonnen die kunstmatige sneeuw produceren, gaat gepaard met een fors water- en energieverbruik. Niet bepaald duurzaam, wel duur, waarschuwen wetenschappers al jaren. Hoe schadelijk is dat weekje wintersport precies en hoe kan dat duurzamer?
Eerst wat cijfers. In een uitgebreid rapport brengen onderzoekers van de Breda University of Applied Sciences de uitstoot van uiteenlopende vakanties in kaart. Een gemiddelde dag skiën of snowboarden blijkt tot zo’n 7 kilogram CO2-uitstoot per persoon te leiden – voornamelijk toe te schrijven aan skiliften, het prepareren van de pistes en sneeuwkanonnen. Ter vergelijking: een vakantiedag op het strand leidt tot ongeveer 4 kilogram uitstoot, een dag wandelen in de bergen tot rond de 1,5 kilogram.
Dat betekent niet dat een skivakantie per definitie vervuilender is dan een weekje Costa del Sol, benadrukt Eke Eijgelaar, een van de twee auteurs van het Bredase rapport, per telefoon. ‘Qua uitstoot ligt het zwaartepunt bij de meeste buitenlandse vakanties bij de heen- en terugreis.’
Het eerste advies voor een minder belastende skivakantie ligt dan ook voor de hand: laat het vliegtuig links liggen. Een retourvlucht naar Oostenrijk zorgt bijvoorbeeld voor ongeveer 260 kilogram CO2-uitstoot per persoon. De emissies van het skiën zelf (ongeveer 50 kilogram in een week) en een hotelverblijf (zo’n 80 kilogram) zijn een stuk lager. Ook de benzineauto kan je het best laten staan: reis je daarin af naar Tirol, dan stoot je per reiziger nog altijd rond de 100 kilogram CO2 de wereld in.
De elektrische auto is in elk geval een beter alternatief, de bus of trein is nog duurzamer. Buskaartjes bieden reisorganisaties vaak als pakketreis aan en kosten zo’n 100 euro en 45 kilogram CO2-uitstoot per persoon.
Ook voor de trein – met ongeveer 35 kilogram CO2-uitstoot per persoon de duurzaamste optie – zijn genoeg mogelijkheden, zoals de Eurostar Snow naar Frankrijk en de ÖBB Nightjet naar Zwitserland en Oostenrijk. Voor het uitrekenen van de precieze CO2-voetafdruk van je eigen vakantieplannen tipt Eijgelaar de onlinetool van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal.
Qua uitstoot is de bus- of treinreiziger dus relatief verantwoord bezig, maar écht duurzaam is een skivakantie dan nog steeds niet, stelt hij. ‘Zelfs niet als alle sneeuwkanonnen en liften volledig op groene energie draaien.’
De natuur in skigebieden staat namelijk onder druk, vooral door de infrastructuur die het skiën en snowboarden mogelijk maakt, zo blijkt uit een handjevol studies. Voor het aanleggen van nieuwe pistes moeten ongerepte stukken natuur het veld ruimen, vaak met erosie tot gevolg. De hoeveelheid plantensoorten op de pistes zelf daalt en ook omringende ecosystemen zijn de dupe.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Ook dieren hebben last van ons ski- en snowboardplezier. Geleedpotigen, zoals spinnen en sprinkhanen, mijden pistegras het liefst, hoogstwaarschijnlijk een van de redenen dat ook vogels ’s zomers liever niet op pistes bivakkeren. Bovendien leggen vogels geregeld het loodje omdat ze tegen skiliften en kabels aanvliegen, concludeerden wetenschappers van de Universiteit van Milaan onlangs.
En dan zijn er nog die controversiële sneeuwkanonnen. ‘Naast energie, die gelukkig wel steeds vaker duurzaam wordt opgewekt, zijn daar kilometers aan buizen, talloze pompstations en enorme kunstmeren voor nodig’, schetst Eijgelaar. ‘Natuurlijke waterbronnen blijven zo buiten schot, maar om die meren aan te leggen wordt vaak een heel stuk berg opgeblazen.’
Daarom is het volgens de uitstoot-onderzoeker van belang om een skigebied te kiezen dat duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. Let daarbij op of gebieden gebruikmaken van groene stroom en of ze aan natuurbescherming doen. En mijd relatief laaggelegen plekken die ‘100 procent sneeuwzekerheid’ beloven: voor zo’n garantie is waarschijnlijk veel kunstsneeuw nodig.
Tot slot prijst Eijgelaar de zogeheten Alpine Pearls, een alliantie van bergdorpen die volop met duurzaamheid bezig zijn. ‘Een zeldzaamheid in de toerismesector. Ze sporen de bezoeker aan om de auto thuis te laten, bieden ter plaatse duurzame vervoermiddelen aan en zorgen dat er het hele jaar door genoeg te doen is.’
Zo’n mentaliteitsverandering is volgens hem onvermijdelijk. ‘Een tunnelvisie op kunstsneeuw is op lange termijn onhoudbaar, ook omdat het skiën steeds duurder maakt. Gebieden zullen meer nadruk moeten leggen op activiteiten die minder sneeuw en minder technologie vergen.’
Denk aan sneeuwschoenwandelen of langlaufen – activiteiten die je in de meeste gebieden nu al kunt uitproberen, al is het maar om de pistes een dagje te ontlasten. Ook schaatsen, bijvoorbeeld op de Oostenrijkse Weissensee, kan een duurzamer alternatief zijn.
Toch ziet Eijgelaar de ouderwetse skivakantie, die nog altijd populair is, voorlopig niet verdwijnen. Alleen al naar Oostenrijk vertrokken vorig seizoen 1,24 miljoen Nederlandse wintersporters. Bovendien hangt er een griezelig alternatief boven de markt: ‘Als we elke winter met z’n allen naar de zon gaan vliegen, zijn we nog verder van huis.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant