Van fantasiewezens tot een labyrint van beelden. Dit zijn de interessantste exposities die nu in musea te zien zijn.
Op de tentoonstelling Fantastische wezens in Museum Van Bommel van Dam in Venlo hebben zestien hedendaagse kunstenaars beestachtige hersenspinsels losgelaten. En die wezens zijn ‘fantastisch’, ja, echt. De wauw-factor is hoog, visueel is de tentoonstelling verrukkelijk.
De ene kunstenaar zou graag een zeemeermin zijn, de ander verbeeldt een godin of een demonische reus. De vraag is: wat hebben deze schepsels met elkaar te maken? Lees de recensie.
★★★★☆
Museum Van Bommel Van Dam, Venlo, t/m 22/03.
Het is geen sinecure te schrijven over het werk van Mark Manders. Samenhang ontbreekt tussen de beelden, foto’s, voorwerpen en tekeningen die in museum Voorlinden van hem te zien zijn. Mijn aantekenboekje stond vol losse woorden en tekstflarden die de tentoonstelling van zijn oeuvre het dichtst benaderden – en daarmee mijn energieke verbijstering over dat rijke, wilde, wervelende werk wellicht het best verwoorden. Raadselachtig. Dit labyrint vol beelden. Lees de recensie.
★★★★★
Museum Voorlinden, Wassenaar, t/m 18/1.
Een kleine tentoonstelling over een kolossaal onderwerp, dat is De mannen van Michelangelo in het Teylers Museum in Haarlem. Twee zalen met tekeningen van vooral naakte mannen en als focus een onvoltooid beeld van de Italiaanse kunstenaar getiteld Apollo/David, dat voor de gelegenheid vanuit Florence naar Haarlem is vervoerd. Daarmee is voor het eerst een marmeren beeld van Michelangelo in Nederland te zien. Michelangelo Buonarroti (1475-1564) was geobsedeerd door het mannelijk naakt, en paste dat toe waar hij kon. Lees de recensie.
★★★★★
Teylers Museum, Haarlem, t/m 15/1.
Volop feestelijke beelden in de eerste zalen van de tentoonstelling Freedom in het Stedelijk Museum Amsterdam, en toch overheerst bij dit overzicht met foto’s en video’s van Erwin Olaf (1959-2023) de melancholie. Het is nog maar twee jaar geleden dat de Amsterdamse kunstenaar na een lang aangekondigde en kort uitgestelde dood plotseling overleed. Naast de vrolijke, exorbitante foto’s dragen ook veel van Olafs op de dood anticiperende beelden bij aan een onomkeerbare sfeer van tristesse. Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 1/3.
De tentoonstelling ‘Protest’ is opgesteld in twee leegstaande verdiepingen van de Universiteit van Maastricht en bevat vooral videokunst. Protestscènes zijn chaotische taferelen. Massa’s mensen deinen, er vliegen dingen door de lucht, rookbommen gaan af, auto’s vliegen in brand.
Met de rellen van extreemrechts in Den Haag op het netvlies, en de massale rodelijndemonstratie in Amsterdam, lijkt dit het perfecte moment voor een tentoonstelling over protest. Maar eigenlijk is het dat al jaren. Curator Bart van den Boom van mediakunstorganisatie Viewmaster Projects kwam op het idee tijdens de demonstraties tegen de coronamaatregelen en voor Black Lives Matter. Lees de recensie.
★★★★☆
Viewmaster Projects, Grote Gracht 76, Maastricht, t/m 16/11.
Heel, heel soms is een kunstwerk zo krachtig dat ons hele mentale beeld van een periode ermee samenvalt. De Spaanse Burgeroorlog? Picasso’s Guernica. De Franse Revolutie? Marianne met de wapperende Franse vlag, zoals geschilderd door Eugène Delacroix. En het ‘goed voor mekaar’-verhaal van de Nederlandse Gouden Eeuw? Precies: Rembrandts Nachtwacht. Kunst die gaandeweg een dubbelrol kreeg als beeldmerk.
In dat rijtje hoort ook de Migration Series van Jacob Lawrence (1917-2000) thuis. Kunsthal Kade in Amersfoort toont de eerste Europese overzichtstentoonstelling van deze Afro-Amerikaanse kunstenaar. Lees de recensie.
★★★★★
Kunsthal Kade, Amersfoort, t/m 4/1.
‘Ik heb portretten gemaakt van een heel gezin’, schreef Vincent van Gogh eind 1888 vanuit Arles aan zijn broer Theo in Parijs. ‘Je begrijpt wel hoe ik me in mijn element voel.’ In het afgelopen jaar had van Gogh vriendschap gesloten met de plaatselijke postbode, Joseph Roulin.
Via de postbode leerde hij ook diens vrouw kennen, Augustine, en zijn drie kinderen. Dit gezin vormde een spil in zijn oeuvre als portretschilder. Wat Van Gogh met al die portretten beoogde is het onderwerp van de tentoonstelling Van Gogh en de familie Roulin in het Amsterdamse Van Gogh Museum. Lees de recensie.
★★★★☆
Van Gogh Museum Amsterdam, t/m 11/1.
Het is de afgelopen jaren soms alsof er een fee door museumland vliegt, die met haar magische stokje de collectie aantikt en, tadaaa, daar verschijnt weer een glanzende parel van een vrouwelijke kunstenaar. Een dikke laag stof die haar schoonheid decennialang bedekte, waait op. Tinggggg!
Of dat altijd de openbaring oplevert die wordt aangekondigd, is voer voor een discussie (een andere keer). Maar dat er nu weer zo’n twinkeling is, in de persoon van kunstenaar Coba Ritsema, wordt zichtbaar in het Frans Hals Museum in Haarlem. Lees de recensie.
★★★★☆
Coba Ritsema - Oog voor kleur, Frans Hals Museum, Haarlem, t/m 1/03.
In principe reizen ze nooit. Wie de sculpturen van Constantin Brancusi (1876-1957) wil zien, moet normaliter naar Parijs. Daar, in een gebouwtje op het plein bij Centre Pompidou, is het atelier waarin de Frans-Roemeense kunstenaar ruim veertig jaar leefde, volledig gereconstrueerd: een totaalkunstwerk dat hij in een uitgekiende compositie naliet aan de Franse staat.
Maar nu is Centre Pompidou gesloten wegens renovatie, inclusief Brancusi’s atelier. En dus mochten uit dit heiligdom, ‘indrukwekkender dan elke kathedraal’, aldus de surrealist Man Ray, 31 sculpturen bij hoge uitzondering afreizen naar HArt Museum in Amsterdam. Lees de recensie.
★★★★☆
Hart Museum, Amsterdam, t/m 18/01.
Voor de inmiddels 98-jarige Amerikaanse schilder Lois Dodd is haar presentatie in Kunstmuseum Den Haag het eerste overzicht in Europa. Maar ook in de Verenigde Staten is ze geen beroemdheid.
De kunstgeschiedenis heeft haar, net als zoveel andere vrouwen, tot ver in de marges weggeduwd. Ook door haar wat klassiek geschoolde, figuratieve stijl die gemangeld werd in de opkomst van de dominante generatie abstracte en minimalistische kunstenaars van de jaren zestig. Daartussen past Dodd niet. Het merendeel van haar onderwerpen ligt dicht bij waar ze woont. Niet onheilspellend. Wel goed geobserveerd. Lees de recensie.
Lois Dodd - Framing the Ephemeral
★★★★☆
Kunstmuseum Den Haag, t/m 4/1.
In de absurdistische video-installatie Body of Water eten acht personages, alle acht door haarzelf gespeeld, de eettafel op, die van karton blijkt. Dat gebeurt heel efficiënt, althans totdat iemand zich verslikt in een stukje karton.
Zo’n kantelmoment, daar gaat het bij kunstenaar Jemima de Jonge om. Ze heeft nu haar eerste museale tentoonstelling in Kasteel Ruurlo, de tweede locatie van Museum More. Twee jaar geleden vertelde ze er al over in de Volkskrant, toen net afgestudeerd: ‘Mijn werk draait vaak om wat het belang en de meerwaarde is van zulke ongrijpbare en ongemakkelijke situaties’. Lees de recensie.
Jemima de Jonge - Ternauwernood
★★★★☆
Kasteel Ruurlo, onderdeel van Museum More, t/m 16/11.
Gesina ter Borch is de verrassing van de tentoonstelling Thuis bij Ter Borch in Zwolle. Ze is de minst brave, de meest recht voor z’n raap, de meest romantische en de grappigste van de familie – en het is aan haar te danken dat de familiekunst uit de 17de eeuw bewaard is gebleven.
Ze tekende een stiekem kussend stelletje op een tuinfeest en een eigenzinnige herder die ons tegemoet komt lopen alsof die op je wachtte. Ze verbeeldde haar broertje Moses, ook uit herinnering, na zijn vroege dood. Lees de recensie.
Thuis bij Ter Borch
★★★★☆
Op meerdere locaties in Zwolle, t/m 01/02.
De solotentoonstelling A Land as Big as Her Skin van de Libanese kunstenaar Mounira Al Solh is nog niet eens begonnen, en de kunstenaar heeft de museumbezoeker al bij de lurven.
Boven de imposante trappen in de entreehal van het Bonnefantenmuseum hangen kledingstukken aan een waslijn. Het zijn pyjama’s, vooral van kinderen. Er zitten perfecte ronde gaatjes in, omrand met borduursel. Zijn het vrolijke versieringen? Of zijn deze kledingstukken met kogels doorzeefd? Lees de recensie.
★★★★☆
Bonnefantenmuseum Maastricht, t/m 11/1.
De term cute is zo ingeburgerd dat hij in 2022 in de Van Dale werd opgenomen. De Kunsthal gaat met de tentoonstelling Cute een stapje verder. De Rotterdamse tentoonstellingsplek noemt cuteness ‘een van de meest invloedrijke krachten in de hedendaagse cultuur’.
Met het internet als katalysator bereikt de aaibare esthetiek ons in de vorm van emoticons, mode- en lifestyletrends, computerspelletjes en socialemediafilters. Zelfs de uil van Duolingo die ons aanmoedigt om Italiaans te leren is cute. Maar cute is zelden alléén maar cute, leert de tentoonstelling. Lees de recensie.
★★★★☆
Kunsthal, Rotterdam, t/m 23/11.
Elke week kiest de kunstredactie een opvallend kunstwerk dat nu in een expositie is te zien.
In Amsterdam keken we naar de kunst van Mette Sterre.
Een roze, vlezig patroon van lijnen en haren: in Phantasmaphobia nodigt Mette Sterre bezoekers uit hun lichaam met microscoopcamera’s te bekijken. Al snel blijkt dat niets zo angstaanjagend is als een uitvergrote versie van jezelf. Lees Kunstwerk van de week.
Vorige week waren we in Parijs, waar op een schilderij van Georges de La Tour wordt valsgespeeld.
Vier mensen aan een tafel spelen een spelletje. Niks aan de hand. Hoewel? De man links trekt een kaart tevoorschijn uit zijn ceintuur, achter op zijn rug. Let ook op de blikken: beide vrouwen loeren vanuit hun ooghoeken naar de man links, die op zijn beurt de omgeving, ons, in de gaten houdt. De enige die niets doorheeft is de jongen rechts. Lees Kunstwerk van de week.
Over dit overzicht: de kunstredactie maakt een selectie uit de meest positief besproken tentoonstellingen en de rubriek Kunstwerk van de Week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant