Zanger en componist Patrick Watson, bekend van het stemmige filmnummer Je te laisserai des mots dat onverwachts viraal ging op TikTok, kon maandenlang geen woord uitbrengen. Daarom besloot hij zijn nieuwe album te vullen met de stemmen van anderen. ‘Ik ben in de loop der jaren zoveel prachtige stemmen tegengekomen’.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en jazz.
Wakker worden en ontdekken dat je geen stem meer hebt. Het moet een nachtmerrie zijn voor iemand die van zingen zijn of haar beroep heeft gemaakt. Het overkwam de Canadese zanger en componist Patrick Watson (46) toen hij begin 2023 na een optreden in Atlanta in een hotel ontwaakte. ‘Het was een mooi, intiem optreden’, herinnert Watson zich. ‘Maar ineens was ik mijn stem kwijt. Wat vervelend is, maar dat overkomt me sinds ik mezelf op mijn zestiende een keer overschreeuwd heb wel vaker.
‘Morgen gezond weer op, dacht ik nog. Maar ik kon een dag later geen geluid meer voortbrengen. En aan die situatie zou een kleine drie maanden geen verandering komen.’
Toch kwam het goed, want in een Hilversums etablissement praat hij inmiddels honderduit. Over zijn nieuwe album Uh Oh bijvoorbeeld, dat onlangs verscheen, waarop hij wordt bijgestaan door een keur aan zangeressen. ‘Ik ben in die drie maanden door blijven werken hoor. Liedjes zingen is niet het enige wat ik doe. Ik componeer ook muziek voor films en dansvoorstellingen.’
Toch werd Watson vaak badend in het zweet wakker, vertelt hij. ‘Stel je voor dat ik mijn vrouw en kinderen nooit meer zou kunnen spreken. Moet ik ze dan brieven gaan schrijven of zo?’ En, ook belangrijk: wat moest hij aan met al die liedjes die erop wachtten bevrijd te worden uit zijn hoofd?
‘Ik ben voor de zekerheid maar wat zangeressen gaan benaderen. Mocht het met mijn stem niks meer worden, dan kon ik een album met alleen vrouwenstemmen maken, iets wat ik eigenlijk al heel lang wilde. Ik ben in de loop der jaren zoveel prachtige stemmen tegengekomen, soms helemaal onbekend. Juist hen wilde ik een podium geven, naast meer bekende zangeressen als Martha Wainwright.’
Toen Watson zijn plannen rond had, bleek hij zijn eigen stem weer terug te krijgen. ‘Precies op tijd eigenlijk. Bovendien een gebeurtenis die thematisch precies aansloot bij de liedjes die ik voor Uh Oh in gedachten had.’
De liedjes die Watson samen met zijn bandleden had geschreven gingen namelijk allemaal over toevalligheden in het leven, die soms een ingrijpende invloed hebben.
‘Als ik alleen al naar mijn eigen leven en werk kijk, zijn er toevalligheden genoeg. Neem nu zo’n liedje als Je te Laisserai des Mots. Ik schreef het voor een film (Mères et Filles van Julie Lopes-Curval uit 2009, red.) en had nooit gedacht dat het daarbuiten ook zou werken. Tien jaar later werd het ineens opgepikt op Instagram en weer later, tijdens corona, ging het viraal op TikTok. Dat kun je niet bedenken, zoiets gebeurt gewoon.’
Je te Laisserai des Mots is op Spotify inmiddels de 1,2 miljard streams gepasseerd en was het eerste Franstalige liedje dat de magische grens van een miljard doorbrak.
‘Ik had heel veel moeite met het componeren ervan’, herinnert Watson zich. ‘Ik ben Canadees en deels Franstalig opgevoed, maar een Franstalig liedje schrijven bleek heel lastig. Ik zing een deel woordloos en gebruik verder maar een paar woorden, misschien was die eenvoud wel het geheim.’ Maar is het ook het beste Franstalige liedje? ‘Nee, natuurlijk niet. Ik vind het ook niet mijn beste liedje, hoe snel de teller ook stijgt. Dan kies ik toch voor Lighthouse uit 2012.’
Maar je moet als liedjesschrijver helemaal niet bezig zijn met de vraag of iets een hit kan worden, vindt Watson. ‘Een liedje moet in je hoofd kloppen en je moet het graag willen zingen. Mijn oeuvre zit vol met liedjes die je niet op de radio zult horen. Ik heb ze vaak met mijn bandleden gecomponeerd, vergeet dat ook niet. Ik heet Patrick Watson, maar dat is ook de naam van mijn band, en we componeren veel samen.
‘Dat was voor mij ook zo’n schrikbeeld toen ik maanden geen stem meer had. Dat die hele tourbus met crew en band van samen veertien man nooit meer zou rijden. Daar was ik toch ook verantwoordelijk voor. Want mensen komen toch naar Patrick Watson voor de liedjes. Ik kan best even achter de piano zitten en mijn mond houden, maar het publiek verwacht toch dat ik ga zingen. Zelf kan ik best zonder, ik heb genoeg compositieklussen, maar eigenlijk is dat touren, spelen en zingen toch het leukste dat er bestaat.’
‘Ik had behalve veel aardigheid in muziek er ook veel talent voor. Maar ik werd altijd meer richting klassieke muziek gedreven, domweg omdat ik geen jongen was met de uitstraling van een John Lennon, of zo. Ik was niet iemand die op een podium alle aandacht naar zich toe trok, wat toch wel een beetje hoorde bij iemand die van zingen zijn beroep wilde maken.
‘Ik hield ook eigenlijk vooral van de wat introverte stemmen van bijvoorbeeld Nick Drake en Paul Simon. Het zag er ook lang naar uit dat ik me meer in de klassieke muziek zou bekwamen. Als pianist of arrangeur van strijkorkesten. Ik had het zingen van popliedjes eigenlijk al afgezworen, toen ik voor het eerst Björk hoorde.
‘Dit was iemand die in haar muziek alles soepel verenigde. Ze schreef liedjes, maar gebruikte ook klassieke strijkers arrangementen. Vooral die volkomen eigenwijze manier waarop ze elektronica in haar muziek verwerkte op het album Homogenic (1997) sprak me enorm aan. Klassieke en moderne muziek vermengen met popelementen zonder ook maar een moment geforceerd te klinken, dat kan ze als geen ander. Door haar ben ik mijn interesses weer gaan verbreden. Ik kon mijn klassieke scholing best inzetten bij het componeren van popliedjes, zonder me meteen als rockster te moeten profileren.’
‘In de jaren negentig raakte ik echt verslingerd aan het werk van David Lynch. Natuurlijk volgde ik zoals iedereen de serie Twin Peaks op de voet. En zo kwam ik ook bij zijn films terecht. Zo knap hoe hij steeds met zijn ene been in de echte, herkenbare wereld stond, maar met het andere daarbuiten, waar het gevaarlijk en onheilspellend was.
‘De muziek hielp daarbij echt bij het neerzetten van een voor mij volkomen nieuw gevoel van suspense. Dankzij David Lynch ben ik bij het zien van films steeds beter op de soundtracks gaan letten. Zijn werk met Angelo Badalamenti is onovertroffen, maar de muziek van Mark Mothersbaugh bij de vroege films van Wes Anderson is ook nog altijd favoriet.’
‘De mooiste soundtrack die ik ken is die van Vangelis voor de film Blade Runner (1982). Een film die ik graag noem, omdat het voor mij de laatste echt goed sciencefictionfilm is. Ik was jaren erg verslingerd aan dat genre. Wat ik er vooral zo mooi aan vind, is dat er verhalen verteld kunnen worden die in de gewone wereld niet geaccepteerd zouden worden.
‘De beste sciencefiction is die waarin het scheppen van een toekomstwereld schrijvers de gelegenheid geeft verhalen te bedenken waarin racisme en andere onverkwikkelijkheden worden blootgelegd, die ze buiten die ruimteschepen nooit zouden durven vertellen.
‘Het goede aan Blade Runner is dat je als kijker niet alleen wordt meegezogen in een ongekend spannend verhaal, maar dat je na het einde ook met een onbestemd droevig gevoel de bioscoop verlaat. In alle latere Blade Runner-films en andere moderne sciencefiction gebeurt dat niet. Daarin gaat het vooral om steeds idiotere pakken en ruimteschepen. In goede sciencefiction waren die slechts een middel om een verhaal te vertellen dat regisseurs anders niet durfden te delen.’
‘Ik lees de laatste tijd veel boeken van Octavia E. Butler, die ook een soort fantasy- of sciencefictionwerelden creëert waar ik erg van houd. Ze kan me echt wakker schudden over sociaal onrecht, zoals de muziek van Nina Simone dat ook bij me doet. Een klap in het gezicht waar je even van moet bijkomen.
‘Het laatste wat ik van Butler las was ook het meest aangrijpende, Parable of the Sower (1993). De Verenigde Staten worden daarin geregeerd door religieus rechts en zijn net Canada binnengevallen. Alleen dat gegeven al. Hoe kon iemand meer dan dertig jaar geleden al weten wat er nu gaande is?
‘Woord voor woord beschrijft Butler de angstaanjagende tijd waarin we nu leven. Alleen bij haar was het een dystopie, voor ons is het inmiddels werkelijkheid. Ik dacht bij het lezen voortdurend: what the fuck.’
‘Voordat je denkt met een enorme intellectueel vandoen te hebben, nee hoor. Ik kan eigenlijk pas een paar jaar echt van literatuur genieten. Dat heb ik te danken aan degene die nu de vrouw van mijn leven is, schrijver Heather O’Neill. Toen we begonnen te daten praatte ze veel over boeken en ik moest bekennen eigenlijk nauwelijks te lezen, omdat ik mijn aandacht niet bij de letters kan houden. Ik doe een half jaar over een bladzijde, echt.
‘Zij adviseerde me audioboeken en openbaarde zo een compleet nieuwe wereld voor me, de wereld van de literatuur. Als ik zeg dat ik een boek gelezen heb, bedoel ik dus eigenlijk dat ik ernaar geluisterd heb. En misschien wel de meeste indruk maakte Franny and Zooey van J.D. Salinger. In Franny, het eerste verhaal, gebeurt niet veel meer dan dat er een koppel aan tafel zit. Maar Salinger kan met enkele woorden de spanning tussen die twee voelbaar maken. Dat maakte op mij veel indruk. Dat je met enkele woorden zoveel kunt vertellen, was echt een nieuw inzicht. Ik weet ook zeker dat ik zelf, sinds ik het boek hoorde tijdens de coronapandemie, betere teksten ben gaan schrijven.’
‘Ik word best vaak door dansgezelschappen gevraagd om muziek te componeren. Als je eenmaal contacten in de wereld van de dans hebt, dan kom je er niet meer uit, is mijn ervaring. Of liever gezegd: dan wil je er ook niet uit, want ik word er steeds meer door gegrepen, terwijl ik er zoals velen altijd een beetje omheen liep.
‘Zo ben ik een enorme fan van het Belgische Peeping Tom, een gezelschap dat al vijfentwintig jaar bestaat. Alles wat ze maken is geweldig. Hyperrealistisch en ontregelend. Zoals de voorstelling Triptych die ik in coronatijd als live-stream zag. Het is bij hun echt alsof je naar David Lynch: The Dance Show zit te kijken.’
‘Mag ik ook een favoriet noemen waar ik zelf aan heb meegewerkt? Ach, ook zonder mijn bijdrage had ik de meest recente film van Wim Wenders een meesterwerk gevonden hoor. Een film over hoop die je krijgt uit kleine dingen, zo zag ik het. Heel troostend.
‘Wenders vroeg me om Lou Reed’s Perfect Day op piano te spelen. Een dubbele eer, want niet alleen ben ik een groot bewonderaar van Wenders’ films, Perfect Day is een van de mooiste liedjes die ik ken. Wenders stuurde me alleen de slotscène waar mijn pianomuziek onder moest komen voordat de aftiteling begon. Toen ik de film zag, was ik zo onder de indruk dat ik bijna vergat dat mijn muziek nog moest komen. Ik denk dat Perfect Days misschien wel het mooiste is waar ik ooit aan mee heb mogen werken.’
‘Een beetje gek misschien, maar ik bewonder Bacon niet zozeer om zijn schilderijen als wel om de interviews die ik met hem zag. Hij kon in een paar zinnen de essentie van niet alleen zijn werk, maar van schilderkunst in het algemeen blootleggen. Zo hoorde ik hem eens praten over abstracte kunst. ‘U denkt toch niet dat ik naar een canvas loop met de gedachte iets abstracts te schilderen? Ik geef een realistische kijk op de wereld om me heen die steeds weirder wordt. Dat weirde zie je terug. Hoe eerlijker ik ben, hoe abstracter mijn werk.’
‘Ik vind dat mooi gezegd. Maar laat ik hem niet tekortdoen, hij was natuurlijk ook een geweldige schilder. Zijn kleur roze is bijvoorbeeld ongeëvenaard mooi. Daar moet je voor naar het museum, in reproducties blijft daar weinig van over.’
‘Mijn favoriete steden zijn die waarin ik, als ik er na een paar jaar weer terugkom, iets van mezelf terugvind dat ik er heb achtergelaten. Amsterdam is zo’n stad. Even een wandeling over de grachten en ik voel me er weer thuis.
‘Het mooiste aan Amsterdam vind ik de stadsverlichting. Amsterdam in de nacht is zo mooi. Van weinig word ik zo gelukkig als van Paradiso richting de rivier te lopen. Is dat de Amstel? Die ligt er dan, net als de grachten die ik passeer, zo mooi bij. Ik was gisteren in Venetië, ook mooi natuurlijk. Maar toch minder betoverend dan Amsterdam in de nacht.’
7 oktober 1979 Geboren in Montreal, Canada.
1999 Gaat muziek studeren aan Vanier College in Montreal.
2001 Eerste en enige soloalbum Waterproof9.
2006 Patrick Watson is inmiddels ook naam van zijn band en brengt album Close To Paradise uit.
2007 Zingt drie liedjes mee op album Ma Fleur van Cinematic Orchestra.
2007 Close To Paradise wint Polaris Music Prize, de belangrijktse Canadese muziekprijs.
2008 Componeert zijn eerste filmsoundrack voor de Frans-Canadese film It’s Not Me, I Swear!.
2009 Soundtrack bij de film Mères et Filles (Hidden Diary) bevat het liedje Je te laisserai des mots.
2024 Je te laisserai des mots is het eerste Franstalige nummer dat op Spotify meer dan een miljard keer gestreamd wordt.
2025 Negende studioalbum Oh Oh verschijnt.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant