Libanon De Verenigde Staten en Israël eisen dat Libanon haast maakt met de ontwapening van Hezbollah. Maar de wankele binnenlandse politiek maakt dat niet eenvoudig. „Over welke soevereiniteit hebben we het als de VS namens Israël overeenkomsten dicteren waarin Libanon zich in feite overgeeft?”
Hezbollah-leden rouwen om medestrijders die eerder deze week omkwamen in de Libanese stad Nabatiyeh bij een Israëlisch bombardement.
Ruim een jaar nadat Israël het zuiden van Libanon binnenviel en een grootschalige bombardementencampagne op het land uitvoerde, staan de Libanese autoriteiten onder steeds grotere druk om Hezbollah te ontwapenen. De Verenigde Staten en Israël waarschuwden de afgelopen weken steeds vaker voor een nieuwe oorlog als Libanon niet snel alle wapens inneemt van de grootste politieke en gewapende groep in het land en bondgenoot van het Iraanse regime.
De Amerikaanse gezant voor Syrië Tom Barrack, die ook de onderhandelingen met Libanon leidt, waarschuwde vorige maand in een verklaring op X dat Israël mogelijk „unilateraal” zou handelen, en dat „de consequenties ernstig” zouden zijn.
Ondanks de wapenstilstand die in november vorig jaar werd gesloten, is Israël nooit gestopt met het bombarderen van Libanon. Ook afgelopen donderdag voerde het weer een serie luchtaanvallen op Libanon uit.
Volgens Israël is dat noodzakelijk om te voorkomen dat Hezbollah zich weet te hergroeperen. Maar onder de meer dan vierhonderd Libanezen die sindsdien zijn omgekomen bij Israëlische aanvallen, bevonden zich volgens de Verenigde Naties minstens 108 burgers. Ook bezet het Israëlische leger nog altijd een aantal ‘bufferzones’ in het zuiden van Libanon.
„De Libanese regering staat voor de keuze om ofwel de confrontatie aan te gaan met Hezbollah, ofwel met Israël”, stelt David Wood, Libanon-analist van International Crisis Group. De afgelopen maanden probeerden Libanese leiders volgens Wood nog enigszins om een soort evenwicht te bewaren.
De druk op Beiroet neemt ook toe omdat de VS en de Golfstaten hun financiële steun voor Libanon afhankelijk maken van de ontwapening van Hezbollah. Het land kampt al jaren met een economische crisis en moet nu ook opdraaien voor de kostbare wederopbouw van delen van het land die door Israël in puin zijn gelegd.
Het Libanese regeringsleger is weliswaar begonnen met het vernietigen van het soort raketten waarmee Hezbollah eerder Israël bestookte, maar richt zich hierbij voornamelijk op het gebied onder de Litani-rivier in Zuid-Libanon. Van ontwapening in het hele land is nog geen sprake. „Zo hoopte de regering de groep niet al te veel te provoceren”, zegt Wood.
„Hezbollah mag dan wel verzwakt zijn door de oorlog met Israël”, zegt Wood, „maar de regering vreest nog altijd dat een serieuze poging tot totale ontwapening zal stuiten op verzet en een uitbarsting van geweld.” De herinnering aan de Libanese burgeroorlog (1975-1990) is hierbij nooit ver weg, ook omdat Hezbollah-leider Naim Qasim benadrukt dat het land zomaar opnieuw in een spiraal van sektarisch geweld kan belanden.
Bij een Israëlische aanval op het grensplaatsje Blida werd op 30 oktober een gemeentewerker gedood. Volgens Israël schoten zijn strijdkrachten op een „verdachte”.
Hezbollah zelf zegt pas over ontwapening te willen praten als Israël zich volledig uit Libanon terugtrekt en stopt met bombarderen. Ook vindt de groep dat er eerst een ‘nationale dialoog’ moet plaatsvinden – een idee dat vaker opduikt in de Libanese politiek en volgens critici vooral door Hezbollah wordt ingezet om de ontwapening te traineren.
Maar de Israëliërs noch de Amerikanen lijken zich erg veel aan te trekken van de politieke worstelingen van de Libanese regering. Een herhaling van het geweld van vorig jaar, waarbij volgens de Libanese autoriteiten meer dan vierduizend mensen door Israëlische aanvallen om het leven kwamen, is daarom een reële mogelijkheid.
Als westerse diplomaten spreken over de toekomst van Libanon gaat het veel over ‘soevereiniteit’: de staat moet zijn soevereiniteit terugpakken door Hezbollah te ontwapenen. Maar een soeverein leger dat het eigen grondgebied beschermt, is niet waar de VS en bondgenoten in Libanon op aansturen, stelt Karim Makdisi, hoogleraar internationale politiek aan de American University in Beiroet.
Het leger is immers al decennia afhankelijk van geldstromen uit voornamelijk de VS en enkele Golfstaten. Het is dan ook niet de bedoeling dat het Libanese leger zich zal kunnen verdedigen tegen de Amerikaanse bondgenoot Israël, zegt Makdisi.
„Sinds 2006 stellen de VS een leger voor naar het idee van de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever: een intern leger dat zich richt op terrorisme, drugs- en mensensmokkel langs de Syrische grens en binnenlandse aangelegenheden zoals het ontwapenen van binnenlandse groepen. Zo’n leger beveiligt de grenzen namens anderen, niet namens de eigen staat. In wezen zou het dus dienen ter verdediging van Israël en ter bestendiging van de Amerikaanse aanwezigheid in de regio.”
Barrack bevestigde die zienswijze in september in een interview met het Emiratische nieuwsmedium The National News: „Gaan wij [het Libanese leger] bewapenen zodat het tegen Israël kan vechten? Ik dacht het niet. Je bewapent het zodat het tegen de eigen mensen kan vechten. Hezbollah en Iran zijn onze vijanden.”
Hezbollah-aanhangers op 12 oktober tijdens een herdenking van hun leider Hassan Nasrallah, die een jaar eerder bij een Israëlische luchtaanval werd gedood.
Dat de ontwapening van Hezbollah vrijwel alleen wordt geplaatst in de context van staatsvorming en soevereiniteit van Libanon, vindt Makdisi dan ook „op z’n best onnozel, op z’n slechtst kwade opzet”. Hij wijst erop dat de dagelijkse schendingen van de wapenstilstand door Israël voor veel mensen de weigering van Hezbollah om zich volledig te ontwapenen alleen maar rechtvaardigen. „Over welke soevereiniteit hebben we het als de VS namens Israël overeenkomsten dicteren waarin Libanon zich in feite overgeeft?”
Niet alle politieke leiders in Libanon zijn tegen het Amerikaanse plan, benadrukt analist Wood. Vooral tegenstanders van Hezbollah zien het als een kans om het land te bevrijden uit de greep van de militie. „Alleen hebben veel Libanezen het gevoel dat alle verplichtingen op hen rusten.”
Hun vrees is dat de VS het straks nalaten om Israël onder druk te zetten om ook zijn deel van de afspraak na te komen: door het terugtrekken van zijn troepen en het staken van de bombardementen, en door Libanon als soeverein land te behandelen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC