De financiële situatie van de VVD is zo problematisch dat ‘de continuïteit van de partij onder druk staat’. Het landelijk bestuur overweegt daarom VVD-politici te verplichten een deel van hun salaris af te staan aan de partij.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Dat blijkt uit ‘een dilemmastuk’ en een financiële bijlage die vrijdag naar de leden is gestuurd. De VVD is in zwaar weer terechtgekomen, omdat het aantal zetels sinds 2012 is gedaald van 41 naar slechts 22 nu. De subsidie-inkomsten zijn mede daardoor flink gedaald. Ook heeft de partij te kampen met een dalend aantal leden. In 2024 waren dat er nog maar een kleine 21 duizend, een daling van 7 procent.
Vorig jaar was er al een financieel tekort van ruim 1,3 miljoen euro. Dit jaar wordt er, ondanks tal van bezuinigingen op onder andere het wetenschappelijk bureau van de VVD en ledenbijeenkomsten, opnieuw een verlies verwacht van bijna een miljoen euro.
‘De continuïteit van onze partij staat onder druk’, schrijft het partijbestuur aan de leden. Opties om de financiën te verbeteren zijn beperkt. De VVD-contributie is met 150 euro per jaar al de hoogste van alle partijen en de afgelopen jaren is er al voor 800 duizend euro gesneden in de kosten. Zelfs de traditionele Prinsjesdagborrel is geschrapt, schrijft het bestuur.
De nood is zo hoog dat de VVD nu een verplichte afdracht overweegt voor alle 1.450 ‘politieke ambtsdragers’ van de partij. De volksvertegenwoordigers en bestuurders zouden volgens het conceptvoorstel allemaal 3,5 procent van hun salaris moeten afstaan. Dat kan de partij structureel zo’n 2 miljoen euro per jaar opleveren.
Het partijbestuur erkent dat het om een illiberaal voorstel gaat. ‘Wat we voorstellen past eigenlijk niet binnen het liberale uitgangspunt van vrijheid en eigen verantwoordelijkheid’, zo staat in de stukken. ‘Toch zien we dat andere middenpartijen dit al vele jaren doen.’
Op basis van de jaarrekeningen die andere partijen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken hebben ingeleverd, laat het VVD-bestuur aan de leden zien hoeveel die partijen inhouden op de salarissen van hun ambtsdragers. Bij het CDA gaat het om 3 procent, bij D66 om 6 procent, bij de ChristenUnie om 10 procent en bij GL/PvdA kan het oplopen tot 13 procent. De SP spant al jaren de kroon: de afdracht bedraagt daar minimaal 48 procent van het salaris en kan oplopen 75 procent.
De voorgestelde afdrachtsmaatregel is extra pijnlijk omdat de VVD in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober campagne voerde met de slogan ‘rust in de portemonnee’. Voor de eigen politici dreigt nu juist koopkrachtverlies.
Uit de tabellen die het partijbestuur heeft bijgevoegd blijkt dat een VVD-wethouder in een gemeente van tussen de 60 duizend en 100 duizend inwoners jaarlijks zo’n 4.300 euro bruto zal moeten afdragen. Een deel van de gift is volgens de VVD fiscaal aftrekbaar, waardoor de nettobijdrage uitkomt op circa 2.800 euro. Voor een VVD-minister kan de bruto afdracht neerkomen op 6.600 euro.
De kans is aanwezig dat VVD-fractievoorzitter Dilan Yesilgöz en andere Kamerleden de dans voorlopig ontspringen. ‘We willen niet de spelregels veranderen tijdens het spel’, schrijft het VVD-bestuur.
De afdracht zal volgens het plan daarom pas van kracht worden bij toekomstige verkiezingen. Zoals het er nu voor staat, gaat de maatregel nog niet in bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar. In het huidige schema zijn het de Eerste Kamerleden en statenleden van de VVD die er na de Provinciale Statenverkiezingen in 2027 als eersten aan moeten geloven. Wanneer de volgende Tweede Kamerverkiezingen zijn, is nog ongewis.
Het voorstel zal eind deze maand bij een bestuurdersbijeenkomst van de VVD voor het eerst worden besproken. Eind december mag de ledenvergadering zich er vervolgens over uitspreken.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant