President Trump mocht leden van de Nationale Garde niet naar de stad Portland dirigeren, oordeelt de rechter. Hij deed dit tegen de wens van het lokale bestuur in, terwijl het bewijs voor de noodzaak van de inzet van gardisten ontbrak.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het sturen van de Nationale Garde naar door Democraten geleide steden als Portland, Los Angeles, Chicago en Washington D.C., is sinds de zomer de inzet van een felle politieke en juridische strijd tussen Trump en lokale bestuurders. Eind september gaf de president leden van de Nationale Garde opdracht in Portland een gebouw van immigratiedienst ICE te bewaken, na weken van protesten tegen Trumps hardhandige aanpak van migranten zonder geldige verblijfsdocumenten.
Naar het oordeel van rechter Karin Immergut – die door Trump werd aangesteld – bestond hiervoor geen wettelijke basis. De Democratische gouverneur van Oregon, Tina Kotek, had zich uitgesproken tegen het inzetten van de Nationale Garde in haar staat. Op basis van ‘het beschikbare bewijs’ over de protesten concludeert Immergut dat de president ‘zijn boekje te buiten is gegaan’ door Kotek voorbij te gaan.
Trump poogde het sturen van vierhonderd gardisten te rechtvaardigen door te beweren dat Portland werd ‘belegerd’ door ‘binnenlandse terroristen’ van antifa, de antifascistische beweging in de VS waar Trump alles onder schaart wat hij als ‘radicaal links’ beschouwt. Portland zou een ‘door oorlog verscheurde stad’ zijn.
Gouverneur Kotek verwierp die bewering. De sporadische confrontaties van demonstraten met de politie waren niet van dien aard dat de lokale autoriteiten de ordehandhaving niet zelf zouden aan kunnen. Rechter Immergut gaf de lokale autoriteiten daar begin oktober al gelijk in. Ze vaardigde een tijdelijke blokkade uit op de inzet van de Nationale Garde.
Dat gold ook voor de 200 gardisten uit Californië die Trump onder protest van de gouverneur van die staat, Gavin Newsom, naar Portland wilde sturen. Na de uitspraak van vrijdag is het bevel ‘permanent’ dat er geen gardisten naar Portland mogen gaan. Volgens Immergut voldoet de situatie in Portland niet aan de gestelde voorwaarden om Trumps interventie te rechtvaardigen.
Naast Portland heeft Trump ook het bevel gegeven voor het sturen van de Nationale Garde naar Los Angeles, Washington D.C., Chicago en Memphis. Volgens hem gaat het om steden die overspoeld worden door misdaad, ook al laten de cijfers zien dat de criminaliteit er juist daalt.
Anders dan te doen gebruikelijk zet Trump het lokale gezag daarbij buitenspel. Iedere Amerikaanse staat heeft een eigen afdeling van de Nationale Garde die over het algemeen in samenspraak tussen de gouverneur en de president ingezet kan worden, bijvoorbeeld bij de bestrijding van natuurrampen. Dat geldt overigens niet voor de hoofdstad Washington, die onderdeel is van een federaal district en geen eigen gouverneur heeft.
De Nationale Garde kan onder federaal gezag geplaatst worden als er sprake is van een buitenlandse invasie, (de dreiging van) een opstand of ‘als de wetten van het land niet kunnen worden gehandhaafd met de bestaande middelen’. Gardisten mogen bijvoorbeeld ingezet worden om federale gebouwen te beschermen, maar het is hen bij wet verboden om actief tegen Amerikaanse burgers op te treden bij bijvoorbeeld misdaadbestrijding.
Ook andere Democratische bestuurders hebben Trumps militaire machtsvertoon aangevochten in de rechtbanken. In Chicago heeft een rechter tijdelijk de beoogde inzet van gardisten geblokkeerd, op basis van dezelfde redenering als die van Immergut.
Na een onsuccesvol beroep in die zaak, heeft de regering-Trump het hooggerechtshof verzocht zich over de kwestie te buigen. Een uitspraak van dat hof heeft mogelijk ook juridische gevolgen voor andere rechtszaken, waaronder die over Portland. De verwachting is dat de regering-Trump eveneens beroep zal aantekenen tegen het vonnis van Immergut.
In Los Angeles waren gardisten in juni op straat te zien bij de grootschalige protesten in de stad tegen Trumps immigratiebeleid. Verschillende rechters hebben daarna geoordeeld dat de president niet de bevoegdheid had hen in te zetten, en dat de gardisten tegen de wet handhavingstaken hebben uitgevoerd. Het beroep in die zaken loopt nog.
Tegen de inzet van de Nationale Garde in Memphis, die door de Republikeinse gouverneur van de staat Tennessee wel werd verwelkomd, loopt nog een rechtszaak. De rechter heeft een verzoek van Democratische bestuurders om een tijdelijk verbod uit te vaardigen tegen de inzet van de gardisten niet ingewilligd, omdat niet duidelijk is welke onomkeerbare schade op dit moment zou worden geleden.
In Washington D.C. buigt een rechter zich nog over een verzoek om de inzet van de Nationale Garde in de hoofdstad te blokkeren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant