is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Ik tik deze column in Google Docs, als onderdeel van de kantoorsoftware die we bij Volkskrant-uitgever DPG allemaal gebruiken. Bij scholen, universiteiten en overheden is het Microsoft dat hofleverancier is van dit soort pakketten.
Dat voelt in toenemende mate ongemakkelijk in Europa, dat zich bewust is van zijn afhankelijkheid van de Verenigde Staten. We gebruiken zowel privé als professioneel massaal de software van Google, Microsoft, Meta of OpenAI. Het punt is alleen: dit probleem voelt weinig urgent voor de gemiddelde Chief Information Officer die verantwoordelijk is voor de aanschaf van software. Software moet gewoon werken.
Logisch dus dat de overstap op een pakket van een onbekende en kleine aanbieder niet erg aantrekkelijk is. Iets abstracts als ‘digitale autonomie’ legt het dan snel af tegen ‘ik wil geen gedoe’. Als het voor privépersonen al erg ingewikkeld is om over te stappen van WhatsApp naar Signal, dan is het duidelijk dat dit voor bedrijven of overheden nog oneindig veel lastiger is.
Huib Modderkolk beschreef in de Volkskrant de innige vervlechting van de Nederlandse overheid met Microsoft eerder dit jaar treffend: ‘De overheid werkt met Microsoft, nieuwe mensen worden aangenomen vanwege hun kennis van Microsoft, en adviseren vervolgens Microsoft.’ Het resultaat: nog meer Microsoft.
Is dat erg? Ja. Dit bewees een veelbesproken incident bij het Internationaal Strafhof dit voorjaar. Hoofdaanklager Karim Khan kreeg toen ineens bij het inloggen van zijn e-mail de melding dat zijn account was geblokkeerd. Microsoft gaf daarmee uitvoering aan sancties die president Trump had ingesteld tegen het Strafhof – als reactie op de arrestatiebevelen tegen onder anderen de Israëlische premier Netanyahu.
Dit legde haarfijn bloot hoe de Verenigde Staten onder Donald Trump digitale technologie als pressiemiddel kunnen gebruiken tegen hun bondgenoten en hoe technologie een onderdeel is geworden van de geopolitiek. Hetzelfde laat overigens de ruzie tussen Nederland en China zien met de chips van Nexperia als inzet.
Nu komt het goede nieuws. Precies dit incident heeft tot een even gevoelige als dappere beslissing geleid bij het Strafhof om Microsoft de deur te wijzen. Volgens de Duitse financiële krant Handelsblatt vervangt de internationale instelling in Den Haag de werkpleksoftware van Microsoft door de Duitse oplossing Open Desk.
Dit alternatief voor Google of Microsoft is afkomstig van het Zentrum für Digitale Souveränität (Zendis), een bedrijf dat eigendom is van de Duitse federale overheid. Die naam zegt natuurlijk alles. De missie van Zendis is niet om zoveel mogelijk geld te verdienen, maar om ‘kritieke afhankelijkheden van individuele technologieleveranciers’ op te heffen.
Het verlies van zo’n achttienhonderd werkplekken zal Microsoft financieel geen pijn doen. Maar de Duitse krant wijst er terecht op dat de overstap van ‘grote symbolische waarde’ is. Het is een hoopvol lichtpuntje. Nu moet de software zich nog bewijzen bij het Strafhof. Als dat het geval is, kunnen er meer schapen de dam over.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant