Een rechter heeft geoordeeld dat president Trump onrechtmatig heeft gehandeld door de Nationale Garde in te zetten in Portland. Dat deed Trump tegen de wens van het lokale, Democratische bestuur in. Bewijs voor de noodzaak ervan ontbreekt, aldus de rechter.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het sturen van de Nationale Garde naar door Democraten geleide steden als Portland, is sinds de zomer de inzet van een felle politieke en juridische strijd tussen Trump en de lokale bestuurders. Eind september gaf Trump leden van de Nationale Garde opdracht een centrum van immigratiedienst ICE te bewaken, waar protesten plaatsvinden tegen zijn hardhandige aanpak van migranten zonder geldige verblijfsdocumenten.
Naar het oordeel van rechter Karin Immergut, door Trump aangesteld, bestond daar geen wettelijke basis voor. De Democratische gouverneur van Oregon, Tina Kotek, had zich uitgesproken tegen het inzetten van de Nationale Garde in haar staat. Op basis van ‘het beschikbare bewijs’ over de protesten concludeert Immergut dat de president ‘zijn boekje te buiten is gegaan’ door aan Kotek voorbij te gaan.
Trump poogde het sturen van vierhonderd gardisten te rechtvaardigen door te beweren dat Portland werd ‘belegerd’ door ‘binnenlandse terroristen’ van antifa, de antifascistische beweging in de VS waar Trump alles wat hij als ‘radicaal links’ ziet onder schaart. Portland zou een ‘door oorlog verscheurde stad’ zijn.
Gouverneur Kotek verwierp die stelling. De sporadische confrontaties met de politie tijdens de protesten waren niets wat de lokale autoriteiten niet zelf aan zouden kunnen.
Rechter Immergut gaf de lokale autoriteiten daar begin oktober al gelijk in en ze vaardigde een tijdelijke blokkade uit op de inzet van de Nationale Garde. Na de uitspraak van vrijdag is dat bevel ‘permanent’. Volgens Immergut voldoet de situatie in Portland niet aan de gestelde voorwaarden om Trumps machtsgreep te rechtvaardigen.
Behalve naar Portland heeft Trump ook het bevel gegeven voor het sturen van de Nationale Garde naar Los Angeles, Washington D.C., Chicago en Memphis. Volgens hem gaat het om steden die overspoeld worden door misdaad, hoewel de criminaliteitscijfers daar dalen.
Anders dan gebruikelijk zet Trump het lokale gezag daarbij buitenspel. Iedere Amerikaanse staat heeft een eigen afdeling van de Nationale Garde, die over het algemeen in samenspraak tussen de gouverneur en de president ingezet wordt, bijvoorbeeld bij de bestrijding van natuurrampen. Dat geldt overigens niet voor de hoofdstad, die onderdeel is van een federaal district en geen eigen gouverneur heeft.
De Nationale Garde kan onder federaal gezag geplaatst worden als er sprake is van een buitenlandse invasie, (de dreiging van) een opstand of ‘als de wetten van het land niet kunnen worden gehandhaafd met de bestaande middelen’. Gardisten mogen bijvoorbeeld ingezet worden om federale gebouwen te beschermen, maar het is hen bij wet verboden om actief tegen Amerikaanse burgers op te treden bij bijvoorbeeld misdaadbestrijding.
Ook andere Democratische bestuurders hebben Trumps militaire machtsvertoon aangevochten in de rechtbanken. In Chicago heeft een rechter tijdelijk de beoogde inzet van gardisten geblokkeerd, op basis van dezelfde redenering als Immergut. Na een onsuccesvol beroep, heeft de regering-Trump het Hooggerechtshof verzocht zich over de zaak te buigen.
Een uitspraak in die zaak heeft mogelijk ook juridische gevolgen voor de andere rechtszaken, waaronder die over Portland. De verwachting is dat de regering-Trump beroep aan zal tekenen tegen het vonnis van Immergut.
Hoewel de gardisten in Los Angeles in juni daadwerkelijk op straat te zien waren, bij de grootschalige protesten in de stad tegen Trumps anti-immigratiebeleid, hebben verschillende rechters geoordeeld dat de president niet de bevoegdheid had hen in te zetten, en dat de gardisten tegen de wet handhavingstaken hebben uitgevoerd. Het beroep in die zaken loopt nog.
Tegen de troepeninzet in Memphis, die door de Republikeinse gouverneur van Tennessee wel is verwelkomd, loopt nog een zaak. De rechter heeft een verzoek van Democratische bestuurders om een tijdelijk verbod uit te vaardigen tegen de inzet van de gardisten niet ingewilligd, omdat niet duidelijk zou zijn welke onomkeerbare schade op dit moment wordt geleden. In Washington D.C. buigt een rechter zich nog over een verzoek de inzet te blokkeren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant