De Hongaarse premier Viktor Orbán was vrijdag in Washington om zijn ‘vriend’ Donald Trump om hulp te vragen en hem meer tijd te geven om los te komen van Russische olie. Dat lukte, Hongarije heeft een jaar lang vrijstelling gekregen van Amerikaanse sancties op het gebruik van Russische olie en gas.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Met het uitstel krijgt Orbán wat hij vooral wil: tijd om zijn kansen te vergroten om bij de parlementsverkiezingen in april opnieuw premier te worden. De ‘vriendendienst’ is niet eenzijdig. Behalve de uitzondering op de sancties, kwamen Trump en Orbán ook overeen dat Hongarije voor ongeveer 600 miljoen dollar aan vloeibaar aardgas zal kopen van de VS. Een te verwaarlozen hoeveelheid op wereldschaal.
Trump zei dat hij ook met de Hongaarse premier sprak over een mogelijk tegenbezoek aan Boedapest, en zelfs over een mogelijke nieuwe poging om in die stad een ontmoeting te hebben met de Russische president Vladimir Poetin. Eind oktober ging een geplande samenkomst van Trump en Poetin in Hongarije niet door: Trump zag er op het laatste moment geen heil in, maar hield de mogelijkheid van een toekomstige afspraak wel open.
Om zijn ‘vriend’ Orbán een steuntje in de rug te geven, vroeg Trump de Europese Unie meer respect te hebben voor Hongarije, ‘en vooral voor deze leider’. Europa zou wat meer begrip mogen tonen voor het afwijkende, harde Hongaarse immigratiebeleid, dat sterk lijkt op het uiterst omstreden beleid dat Trump zelf heeft ingevoerd.
De Amerikaanse president bevestigde voorafgaand aan Orbáns bezoek al tegen journalisten dat de Hongaarse premier naar Washington zou komen om hulp: ‘Hij komt vragen om een reddingsboei’, aldus Trump. Of hij hem die zou geven wilde hij toen nog niet zeggen.
Uitstel van sancties tegen Hongarije is essentieel voor Orbán. De Amerikaanse regering heeft een maand geleden sancties uitgevaardigd tegen Rosneft en Lukoil, de twee grootste oliebedrijven van Rusland.
De EU wil vanaf 2027 boetes uitdelen aan alle landen die zaken doen met Rusland. Hongarije heeft van de Europese Unie een tijdelijke ontheffing van Europese sancties gekregen, zodat het voorlopig goedkope Russische brandstof kon blijven kopen. Maar daaraan komt een einde in 2027. Hongarije is van alle lidstaten de grootste importeur van Russische olie en gas, en zou daarom door de sancties het hardst worden getroffen.
In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van april is dat geen prettig vooruitzicht voor Orbán. ‘Ze praten over Russisch gas, maar wat Orbán het meest interesseert zijn de verkiezingen’, aldus The Guardian. Uitstel zou hem niet alleen meer tijd, maar vooral een betere kans geven de verkiezingen te winnen, waarin hij vecht voor zijn vijfde termijn als premier. Het ziet er nu slecht uit voor Orbán: voor het eerst dreigt hij te gaan verliezen. De oppositie heeft in sommige peilingen al een voorsprong van meer dan 10 procent.
Orbán heeft thuis alles te verliezen: de Hongaarse economie stagneert, de kosten van levensonderhoud zijn ondraaglijk hoog geworden en bovendien duiken er steeds meer klachten op over wijdverbreide corruptie. Hij komt desondanks als ‘een vriend’ naar het Witte Huis, benadrukt Trump, die het altijd goed met hem heeft kunnen vinden.
Ooit was Orbán in Europa bijna de enige dwarse medestander van Trump en Poetin: hij werd zelfs een ‘Trojaans paard in de Europese Unie’ genoemd, dat ongewenste immigratiepolitiek, anti-lhbti-politiek en on-Europese Oekraïne-politiek in Brussel binnenbracht.
Orbán toont openlijk sympathie voor de Russische president, en net als Poetin en Trump (en in tegenstelling tot de EU) vindt hij dat Oekraïne gebied aan Rusland moet afstaan in ruil voor vrede.
Orbán heeft de wereld de afgelopen decennia bovendien hoogstpersoonlijk laten zien hoe je een democratisch land in een democratische omgeving kunt veranderen in een autocratie. Orbán regeert Hongarije al vijftien jaar als een alleenheerser: hij breekt er stelselmatig democratische instituties af, en brengt justitie en onderwijs onder zijn controle. Hij heeft daarmee bijna een blauwdruk voor het bewind van Trump zelf geschreven.
Ook in bestrijding van media vinden Trump en Orbán elkaar: onlangs is Hongarijes meest gelezen krant, Blikk, opgekocht door pro-Orbángroep Indamedia. De overname past in Orbáns beleid om kritische media met economische middelen de mond te snoeren.
Trump helpt hem aan de andere kant van de Atlantische Oceaan: het Amerikaanse radiostation Radio Free Europe heeft bekendgemaakt dat het zijn Hongaarse afdeling zal sluiten. RFE was ooit door de Amerikaanse overheid opgezet om democratische westerse idealen te verspreiden. De radiozender verkeerde al langer in zwaar weer doordat Trump bij zijn aantreden de subsidiekraan voor alle Amerikaanse media en hulporganisaties in het buitenland had dichtgedraaid.
Olie was vrijdag een van de belangrijkste onderwerpen van gesprek. Hongarije is voor 86 procent afhankelijk van brandstof uit Rusland. Terwijl andere Europese landen het gebruik van Russische olie en gas met tientallen procenten, en in veel gevallen helemaal tot nul hebben teruggebracht, heeft Hongarije de import van Russische olie en gas sinds het begin van de Russische invasie in Oekraïne alleen maar verder opgevoerd.
Het land gebruikt daarbij zijn geografische ligging als excuus: Hongarije ligt ingeklemd tussen andere Europese landen. Trump zei vrijdag dat hij gevoelig is voor dat argument (‘het land heeft geen zee en geen haven’) en dat hij daarom een uitstel voor Hongarije wilde overwegen. Maar critici wijzen op Tsjechië, dat evenmin een haven heeft en helemaal door land is ingesloten, en zijn gebruik van Russische brandstof toch bijna tot nul heeft gereduceerd.
Uitstel is daarom voor Hongarije van levensbelang. Maar op handelsgebied kan Hongarije de Verenigde Staten daar zo goed als niets voor teruggeven. De gasdeal stelt niet veel voor. Verder zou Hongarije voor 100 miljoen dollar nucleaire brandstof willen kopen voor zijn enige kerncentrale, brandstof die het tot nu toe uit Rusland betrekt.
Orbán zou volgens de analyses vooral hopen op handelsafspraken en investeringen waarmee hij thuis voor de dag zou kunnen komen. Ook hoopt hij op een bezoek van Donald Trump aan Boedapest, want ook daarmee zou hij in eigen land zijn internationale imago nog wat kunnen opvijzelen. Vóór de verkiezingen van april.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant