De spreeuw is de beste imitator van robotgeluiden uit de filmreeks Star Wars, dankzij zijn bijzondere stembanden. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden onder tien vogelsoorten. Papegaaien zijn juist slordig.
schrijft voor de Volkskrant over medisch onderzoek, psychologie en (neuro-)biologie.
Lange tijd namen biologen aan dat vogels het vooral van intelligentie moesten hebben met hun imitatievaardigheden. De bekendste Star Wars-robotgeluiden komen van R2-D2, een blauw blikje op wielen. Hij piept, kreunt, en pulseert soms met meerdere tonen tegelijk.
De Leidse promovendus Nick Dam zag daarin een kans, vertelt hij. ‘Ik zocht op internet naar filmpjes van papegaaien die muziek zoals van Beyoncé kunnen nadoen. Toen kwamen we een spreeuw tegen die R2-D2 imiteert, óók met die meerdere tonen door elkaar. Papegaaien imiteren heel anders, met maar één toon, dus dat was meteen interessant.’
Uiteindelijk vond Dam meer dan honderd opnames van vogels die dezelfde R2-D2-geluiden maken. Dat zijn er echt veel, vindt bioloog Juan Antonio Hernández Agüero van de Vrije Universiteit Amsterdam, die zelf vogelgeluiden in de stad heeft onderzocht.
‘Als onderzoeker heb je zelf meestal niet meer dan vijf à tien vogels tot je beschikking. Door te kijken naar vogels die mensen thuis houden, heb je veel meer metingen. Het enige probleem is dat je niet weet hoe de mensen thuis hun vogels trainen, maar die beperking nemen de onderzoekers netjes mee in hun conclusies.’
Spreeuwen zijn overduidelijk R2-D2-kampioenen, schrijven de wetenschappers in Scientific Reports. Dat ligt aan hun bijzondere lichaamsbouw, zegt Dam. ‘Ze hebben onafhankelijke controle over hun twee stembanden. Ze kunnen deze links anders laten trillen dan rechts, of er eentje helemaal dicht doen terwijl de ander openstaat.’
Dat heeft het effect dat de beestjes op twee plekken tegelijk in hun borstkas totaal verschillende geluiden produceren, en dat ook nog eens heel snel achter elkaar.
De slordigste R2-D2-imitatoren waren de slimste en grootste papegaaien. Preciezer waren juist de kleine vogeltjes met relatief kleine hersenen, zoals de grasparkiet en valkparkiet. Die hebben hersenen die ongeveer één gram wegen en zo klein zijn als een gepelde amandel.
Een verrassende vondst, vindt Dam. ‘Het kan zo zijn dat een vogel met een groot brein geneigd is meer nieuwe geluiden uit te proberen. Ze oefenen dan weinig met dat ene geluid en stoppen minder energie in precisie. Een klein vogelbrein onthoudt minder geluidjes en zal misschien vaker dezelfde geluiden veel vaker herhalen en oefenen.’
Dat kan kloppen, zegt Marisa Hoeschele van de Oostenrijkse Akademie der Wetenschappen (ÖAW), al voegt zij nog een mogelijkheid toe. ‘Papegaaisoorten met grote breinen zijn misschien ook wat speelser met nieuwe geluiden. Ze hoeven dus niet zo geïnteresseerd te zijn in precisie en imiteren spontaan geluiden. Grasparkieten niet, die moet je echt trainen, dus alleen om die reden zullen ze de geluiden vaker hebben herhaald.’
De Leidse groep hoopt het leven van papegaaien in gevangenschap te verrijken, zegt Dams collega Michelle Spierings. Met het zogeheten Bird Singalong Project staan ze al in contact met Nederlandse eigenaren. ‘Nu denken we eraan om te onderzoeken of een soort interactieve pop met knoppen en geluiden zou helpen. Het moet iets zonder scherm worden, want anders raken de papegaaien schermverslaafd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant