De Belgische federale regering dreigt binnen het jaar te vallen. Als er voor Kerstmis geen sluitende begroting is, is het einde verhaal voor Bart De Wever, de eerste Vlaams-nationalistische premier van België. Waar wringt het schoentje?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Binnen vijftig dagen moet er een gat gedicht worden in de begroting, van liefst 10 miljard euro. Dat is al een uitgestelde deadline: de begroting had er eigenlijk vorige maand al moeten liggen, maar dat mislukte. Een ‘kernregering’ van de belangrijkste ministers ging daarop aan de slag, hun deadline verliep deze vrijdag.
In België werd al sceptisch gekeken naar deze poging: bewindslieden begonnen dinsdag pas met nieuwe onderhandelingen. De sceptici kregen gelijk: ook deze onderhandelingen liepen spaak. Het bracht De Wever in dubio: moest hij bij koning Filip zijn ontslag aanbieden?
De premier besloot nog één keer tot uitstel over te staan. Voor de laatste keer, zo zei hij donderdag zelf. ‘Onze situatie verdraagt geen uitstelgedrag meer. We moeten doorpakken. Daarom heb ik gevraagd: sire, geef mij vijftig dagen. Maar ik zeg er meteen bij dat die maximale periode niet zal worden verlengd.’
Het is een van De Wevers belangrijkste verkiezingsbeloften. De Wever had zich in de campagne gepresenteerd als de redder van België, die de staatsschuld naar beneden zou brengen. Zijn Vlaams-nationalistische N-VA werd er in juni vorig jaar de grootste mee.
De Belgische formatie, die zo’n acht maanden duurde, ging grotendeels over het huishoudboekje. De onderhandelingen duurden lang, De Wever legde twee keer zijn functie van formateur neer, het slotoverleg duurde 50 uur.
België moest een bezuiniging van 18 miljard euro doorvoeren om het begrotingstekort in 2030 onder de 3 procent van het bbp te krijgen, een eis van de Europese Commissie. Voorgaande kabinetten was het nooit gelukt de schuld te doen teruglopen. De Wever trok de kwestie uiteindelijk los van de overige formatieonderhandelingen en wist begin dit jaar de vijf partijen achter een ‘supernota’ te krijgen.
Er werd bezuinigd door onder meer het pensioenstelsel te hervormen, de belasting op winst uit beursaandelen te verhogen en te korten op de werkloosheidsuitkering. Critici waarschuwden toen al dat de terugverdieneffecten te optimistisch ingeschaald waren. Dat scenario komt nu uit.
De Belgische ‘Arizona’-coalitie is een bont gezellschap van politieke partijen. Vlaams-nationalisten, christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen moeten het eens worden. Vooral Georges-Louis Bouchez, leider van de Waalse liberalen en notoir onruststoker, krijgt van zijn coalitiegenoten de schuld in de Belgische media. ‘Bouchez zei eerder al dat het tot Kerstmis kon duren, en nu krijgt hij gewoon zijn zin’, hoort De Standaard van alle andere partijen. Bouchez stelt echter dat de Vlaamse sociaaldemocraten van Vooruit het probleem zijn.
Er liggen voorstellen op tafel om de btw te verhogen en de indexering van de lonen een jaar over te slaan. Bouchez zoekt het geld juist in hervormingen van de gezondheidszorg, maar dat is volgens andere partijen niet afdoende.
Dan gaat België volgend jaar in zonder functionerende regering. Dat heeft directe gevolgen voor de begroting: de eerste drie maanden van 2026 zal de regering moeten overschakelen op een noodbegroting van zogenoemde ‘voorlopige twaalfden’. Dat houdt in dat de staat iedere maand maximaal een twaalfde van het totaalbedrag van de vorige jaarbegroting mag besteden.
De Wever lijkt dat koste wat kost te willen voorkomen. ‘Geloof mij, niemand is meer ontgoocheld dan ikzelf’, zei hij donderdag in het parlement. Hij deed een smeekbede aan zijn coalitiepartners om gezamenlijk hun schouders eronder te zetten. ‘De begrotingsoefening is moeilijk. We zullen boven onszelf moeten uitstijgen om te tonen dat goed bestuur nog mogelijk is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant