De geforceerde zoektocht naar meerderheden begint een sta-in-de-weg te worden voor het stabiele kabinet dat veel partijen nastreven.
Er is een leven voor en een leven na de verkiezingsuitslag. Dit keer hadden veel lijsttrekkers een campagne lang hun mond vol van de noodzaak van een stabiel, betrouwbaar en daadkrachtig landsbestuur. Nu de kruitdampen optrekken, blijkt dat lang niet iedereen ook dacht aan de mogelijkheid dat zoiets politieke compromissen vergt.
De parade van kleine partijen die verkenner Wouter Koolmees donderdag aan zich voorbij zag trekken, moet hem moedeloos hebben gestemd. Het regende bezwaren. Denk wil een coalitie met geen enkele rechtse fractie, waardoor er weinig opties overblijven. De SGP heeft grote bedenkingen bij verkiezingswinnaar D66. SP-leider Dijk zit er zo’n beetje hetzelfde in en noemde een kabinet van D66, CDA, VVD en GL-PvdA ‘eigenlijk ook centrumrechts’. PvdD-aanvoerder Ouwehand greep de gelegenheid aan om haar weerzin tegen de VVD te benadrukken, maar maakte ook geen aanstalten om zich aan te sluiten bij een centrumlinkse coalitie. 50Plus-voorman Struijs zag zichzelf sowieso niet regeren: ‘Ik zit liever op de tribune bij Sparta.’
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Aangezien PVV en FvD ook zijn veroordeeld tot de oppositiebankjes is de conclusie helder: welk kabinet er ook aantreedt, een groot deel van de Kamer staat klaar om het vanaf dag één de wind van voren te geven.
In dat vijandige landschap zal er toch iets op de been moeten komen en het is zeker dat zo’n kabinet al met 3-0 achterstaat als het weer een half jaar gaat duren. Dat scenario dreigt wel nu de VVD zich nog wat dieper heeft ingegraven in het verzet tegen samenwerking met GL-PvdA. Er waren tijden dat de VVD dan gewoon met het mes tussen de tanden ging onderhandelen, maar dat is kennelijk geen optie meer. Zou de VVD-top zich realiseren dat een land onbestuur wordt als zelfs alle partijen die voorheen prima zakelijk samenwerkten elkaar melaats verklaren?
Voor D66 dreigt het hoogst onaantrekkelijke scenario dat het door die opstelling van de VVD wordt opgesloten in een sterk naar rechts overhellend kabinet met een coalitiepartner (JA21) die zeer eurosceptisch is, die zich principieel verzet tegen Jettens ‘onhaalbare en onbetaalbare klimaatdoelen’ en die in het stikstofdossier op één lijn zit met de BBB.
Het geforceerd zoeken naar meerderheden begint zodoende een forse sta-in-de-weg te worden. Denk aan hoe het had kunnen aflopen met het toch veelbelovende NSC als die partij gewoon als gedoogpartner van PVV, VVD en BBB in de Kamer was gebleven om daar op de rechtsstaat te passen.
Ook een minderheidskabinet heeft nadelen. Maar de generatiegenoten Jetten, Bontenbal en Klaver moeten elkaar in de woningbouw, op het klimaat- en stikstofbeleid, in immigratiezaken en in hun buitenlandse koers vrij makkelijk kunnen vinden, zonder onuitlegbare compromissen.
Het moment nadert waarop ze het gewoon maar eens moeten proberen. Dat bespaart het land een nieuwe hemeltergende formatie. En elke oppositiepartij die hen snel na hun aantreden naar huis stuurt, zal zelf ook terug moeten naar de kiezers om uit te leggen dat het weer niks is geworden met dat stabiele bestuur. De meeste partijleiders zullen die gok voorlopig nog even niet willen wagen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant