Negen dagen na de Tweede Kamerverkiezingen heeft de Kiesraad de definitieve uitslag vastgesteld. En die uitslag is écht betrouwbaar, benadrukt voorzitter Wim Kuijken tegenover de groeiende groep kiezers die dat openlijk betwijfelt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Na de bekendmaking van de voorlopige uitslag vroegen meer dan honderd wantrouwige Nederlanders de Kiesraad om een volledige hertelling van alle 10.640.324 uitgebrachte stemmen.
Kiesraad-voorzitter Wim Kuijken spreekt van ‘ongemotiveerde’ verzoeken op basis van het vermoeden ‘dat het niet klopte’. ‘Dergelijke meldingen en signalen hebben geen feitelijke grond’, voegt hij er ten overvloede aan toe.
De zeven leden van de Kiesraad maken de officiële verkiezingsuitslag vrijdagochtend in de grote hal van het Tweede Kamergebouw bekend. Kamervoorzitter Martin Bosma (PVV) neemt het eindverslag van de Kiesraad in ontvangst.
Twee dagen na de verkiezingen gooide Bosma’s partijleider Geert Wilders koren op de molen van de complotdenkers door Trumpiaans twijfel te zaaien over de eerlijkheid van het verkiezingsproces. Wilders herplaatste een aantal X-posts over vermeende misstanden op stembureaus.
‘Het regent van dit soort berichten uit het hele land. Geen idee of het allemaal waar is, maar goed als het zou worden onderzocht’, aldus zijn begeleidende commentaar.
Wilders’ insinuatie is Kuijken niet ontgaan. De allereerste zin uit zijn mond formuleert een keiharde stelling: ‘De uitslag van deze verkiezing is betrouwbaar’. Een paar minuten later zegt hij het nog een keer. ‘Dit is een uitslag waarvan we met zekerheid kunnen zeggen dat hij betrouwbaar is.’
Na afloop van de ceremonie wil Kuijken na enige aarzeling toch iets kwijt over Wilders’ verdachtmakingen. ‘Het is vervelend en verstorend als mensen zoiets roepen. De Kiesraad is onpartijdig en onafhankelijk. Alle signalen over mogelijke fouten worden door ons onderzocht. Daarmee hopen we iedereen ervan te overtuigen dat het in orde is. De uitslag in twijfel trekken is nergens voor nodig, want het verkiezingsproces is zo solide dat er niet mee gefraudeerd kan worden.’
De gemeente Rotterdam heeft in de ogen van de Kiesraad het wantrouwen aangewakkerd en krijgt daarom een veeg uit de pan. De Maasstad gaf op verkiezingsavond een voorlopige uitslag door aan het ANP, die de NOS daarna in de televisieuitzending liet zien.
Die uitslag was echter gebaseerd op 84 procent van de getelde stemmen. Rotterdam had dat onvolledige telresultaat alvast ‘omgerekend’ naar 100 procent om snel een uitslag door te kunnen geven, maar dat was voor de tv-kijkers niet duidelijk.
Hierdoor moest de Rotterdamse uitslag later, naarmate het stemmentellen vorderde, meermaals worden aangepast. ‘Dit heeft geleid tot onrust en misverstanden. Dat is onnodig en onwenselijk’, moppert Kuijken. De verkiezingsuitslag is volgens de Kiesraad betrouwbaarder dan ooit, omdat de telprocedure en bijbehorende controles in 2023 verder zijn aangescherpt. In veel gevallen leidde dit tot hertellingen waarbij fouten zijn hersteld.
Eén miskleun kon de Kiesraad echter niet repareren. In drie gemeenten lagen verkeerde stembiljetten in de stemhokjes. Daardoor moesten de betrokken stembureaus op grond van de Kieswet 262 stemmen ongeldig verklaren. Kuijken vindt dat ‘heel zuur’ voor de kiezers wier stem buiten hun schuld verloren ging.
Nederland is opgedeeld in twintig kieskringen. Niet alle partijen doen overal mee, en soms verschillen ook de kandidatenlijsten per kieskring. Daarom heeft elke kieskring zijn eigen stembiljet. Door een menselijke fout bij de biljettendrukkerij en/of de distributeur ontving de gemeente Westerwolde een aantal stembiljetten die voor Tilburg bestemd waren. De Limburgse gemeente Stein kreeg per ongeluk stembiljetten die voor Leiden bedoeld waren.
In de gemeente Drechtsteden werden negen stemmen ongeldig verklaard, omdat er een verkeerd potlood in een stemhokje lag. Dit was rood aan de buitenkant, maar het kleurde zwart. De Kiesraad geeft ook Amsterdam een tik op de vingers.
De gemeente zette het proces-verbaal met de definitieve uitslag pas donderdagavond online, ruim een week na de verkiezingsdag. Dat liet de Kiesraad erg weinig tijd om de hoofdstedelijke stemmentelling te controleren.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant