Karin Bos en Maarten Perquin | directeuren Achmea Achmea maakte zich schuldig aan discriminatie door een bedrijf met alleen vrouwen meer verzuimpremie te vragen, aldus het College voor de Rechten van de Mens. De verzekeraar zegt op dit moment niet als enige de premies te kunnen aanpassen. „Vrouwen verzuimen wel echt meer, en dat loopt op.”
Karin Bos (links), divisiedirecteur schade & inkomen, en Maarten Perquin (directeur inkomen). Bos: "Het hoge verzuim kun je niet alleen het probleem van de vrouw maken. Het is een maatschappelijk probleem."
Waarom ligt het werkverzuim onder vrouwen nou hoger dan bij mannen? Aan het einde van een gesprek met NRC vraagt divisiedirecteur schade & inkomen bij verzekeraar Achmea Karin Bos het zich hardop af. „Dat kun je niet alleen het probleem van de vrouw maken. Het is een maatschappelijk probleem.”
Aanleiding voor het gesprek met Achmea is een uitspraak in augustus van het College voor de Rechten van de Mens. Die besliste in een zaak aangespannen door de Utrechtse koffieondernemer Dagmar Geerlings dat de verzekeraar bij de premiestelling van een verzuimverzekering ten onrechte onderscheid had gemaakt op grond van geslacht.
Geerlings ontdekte het verschil toen ze enkele jaren terug voor haar personeelsleden een verzuimverzekering wilde afsluiten. Dat is een verzekering die een werkgever bij ziekte van personeel helpt om het loon door te betalen − wat bedrijven in Nederland maximaal twee jaar verplicht zijn te doen. Vooral voor kleinere bedrijven als Dagger Coffee van Geerlings is zonder zo’n verzekering een dergelijke doorbetaling een zware financiële last.
Bij Achmea kon Geerlings de premie die ze moest betalen zelf berekenen op de website. Wat bleek: als ze aangaf zes vrouwelijke werknemers te hebben, was de premie ruim 960 euro per maand. Met alleen mannen lag de premie 230 euro lager. Geerlings vond dat heel gek, en stapte naar het college.
Achmea meende bij de premievaststelling onderscheid op basis van geslacht te mogen maken, omdat het niet om een individuele verzekering ging waarbij onderscheid op basis van sekse niet is toegestaan. En omdat vrouwen een hoger verzuim hebben − in 2024 volgens het CBS een verschil van 45 procent − dacht de verzekeraar een hogere premie van de werkgever te mogen vragen. Het college ging daar niet in mee: Achmea discrimineert en daar is geen verzekeringswettelijke uitzondering voor.
De vraag binnen Achmea de afgelopen maanden was: wat te doen met de uitspraak? Die is weliswaar niet bindend, maar „wel gezaghebbend” zegt divisiedirecteur Bos. En dus wil de verzekeraar in actie komen. Maar niet door nu direct de premies van haar verzuimverzekering aan te passen. Bos: „Het probleem daarvan is dat we niet de enige zijn die op deze manier de premies vaststellen. Het is heel gebruikelijk dat sekse als risicofactor wordt meegewogen. Wij kunnen het daarom niet als enige nu aanpassen, dan krijg je een ongelijk speelveld.”
Directeur inkomensverzekeringen Maarten Perquin: „Als wij als enige nu direct stoppen met onderscheid maken in premies voor mannen en vrouwen, worden de premies voor bedrijven met overwegend mannen hoger, en voor die met overwegend vrouwen lager. En omdat dit ook een zeer prijsgevoelige markt is, is onze verwachting dat wij dan veel meer bedrijven krijgen met alleen vrouwen. En dat bedrijven met vooral mannen juist naar concurrenten gaan.”
Perquin: „Op zich natuurlijk niet. Maar omdat het verschil in verzuim tussen en mannen en vrouwen echt heel groot is, zullen wij structureel meer moeten uitkeren aan vergoedingen dan dat er premie binnenkomt. Waardoor de premie weer omhoog moet en we nog verder achter raken ten opzichte van concurrenten. Dat is niet houdbaar.”
Wat wil Achmea dan wel doen? Ervoor zorgen dat de niet-bindende uitspraak van het college wordt omgezet in bindende jurisprudentie of wijzigingen in de wetgeving. Waardoor alle verzekeraars hun beleid moeten aanpassen.
De verzekeraar wil daartoe onder meer het college vragen een civiele procedure te starten. Bos: „Uit zo’n procedure volgt een bindende juridische uitspraak van een rechter, die kan dienen als nieuwe werkwijze voor de sector als geheel.” Daarnaast gaat de verzekeraar in gesprek met de sector, voor zover dat mededingingsrechtelijk mag, en met toezichthouders en de betrokken ministeries.
Bos: „Maar misschien wel het allerbelangrijkste is dat we als maatschappij gaan kijken naar het onderliggende probleem. En dat is dat het verzuim oploopt, en het verschil tussen mannen en vrouwen daarin ook nog eens groter wordt. Dat is wat we moeten aanpakken.”
Dat is het moment in het gesprek waarop Bos zichzelf de vraag stelt: wat is toch de oorzaak? Ze probeert meteen zelf antwoord te geven: „We weten het niet precies. Er zijn wel hypotheses. Een is dat we veel meer in een participatiemaatschappij zijn veranderd. Mantelzorg is intensiever, ouderen blijven langer thuis wonen. Zorg voor kinderen is er altijd. Die druk lijkt vooral bij vrouwen terecht te komen.
„Je ziet dat vrouwen nog steeds meer parttime werken dan mannen en dat het verzuim bij parttimers hoger ligt. Dat zou een factor kunnen zijn: dat als je parttime werkt, je ook nog wel even de kinderen kan doen én de mantelzorg. Waardoor er veel belasting ontstaat.”
Ook speelt volgens Bos mee dat in de sectoren waarin veel werkdruk is, zoals zorg en onderwijs, procentueel meer vrouwen werken. „En dan heb je ook nog dat ziektes bij vrouwen zich anders manifesteren dan bij mannen. Waardoor ziektes vaker minder serieus worden genomen bij vrouwen. Daar is nu wel meer aandacht voor, maar dat kunnen allemaal oorzaken zijn van een verhoogd ziekteverzuim.”
Verzekeraars spelen een belangrijke rol in het terugdringen van verzuim, benadrukt Achmea. Door preventie. Perquin: „De veelal kleinere bedrijven die bij ons dit soort verzuimverzekeringen afsluiten, proberen we hierin te ondersteunen. Die hebben geen HR-managers. Daar kunnen wij echt een verschil maken.” Daarnaast investeert de verzekeraar in Femmeup, een start-up die zich richt op het voorkomen van verzuim door vrouwgerelateerde klachten.
Maar dat vrouwen zo veel druk ervaren door zorg en mantelzorg, is niet een probleem dat alleen bij de werkgever of verzekeraar ligt. Bos: „Ook niet alleen bij de vrouw. Het is echt een maatschappelijk probleem. Ik heb altijd fulltime gewerkt, mijn man werkte minder, en toch werd ik altijd weer gebeld als er iets was met de kinderen op school. Dat is best moeilijk te doorbreken.”
Achmea grijpt de uitspraak van het college dan ook om aan het onderwerp onder de aandacht te brengen in Den Haag, bij andere verzekeraars en bij het algemeen publiek. Bos: „Als het je lukt dit probleem op te lossen, dan is eigenlijk dat onderscheid op sekse ook veel minder relevant, voor ons als verzekeraar. Want dan hoef je dat niet te maken, als het ziekteverzuim gelijk is.”
Bos: „Als feminist zou ik zeggen: ja. Ik denk ook echt dat we richting sekseneutrale tarieven gaan. Maar in de afweging zit niet alleen solidariteit. Je wilt ook heel goed het specifieke risico dat je verzekert inschatten.”
Perquin: „Solidariteit is een groot goed. Maar we moeten tegelijk ook een premie vragen die past bij het risico dat iemand loopt. Kijk naar leeftijd. Dat is ook een risicofactor die we meewegen. Bij autoverzekeringen denk ik niet dat het zou worden geaccepteerd dat als statistisch gezien een achttienjarige veel meer ongelukken heeft, die dan dezelfde premie zou betalen als een vijftigjarige. Maar dat is precies wat we willen weten na de uitspraak van het college: wat mag wel, en wat mag niet?”
Het College voor de Rechten van de Mens laat in een reactie weten „altijd open te staan voor een gesprek” en op de hoogte te zijn van het verzoek van Achmea hiertoe. „Het college is van oordeel dat om vrouwen niet op achterstand te zetten in de arbeidsmarkt, het belangrijk is dat de premiestelling voor mannelijke en vrouwelijke werknemers gelijk is”, voegt een woordvoerder daaraan toe.
Dagmar Geerlings, de eigenaar van Dagger Coffee die de zaak aanhangig maakte, had vrijdagochtend een gesprek met Achmea over wat de verzekeraar nu gaat doen. „De eerste reactie, toen ik bij ze meldde hoe gek ik het premieverschil vond tussen mannen vrouwen, was niet zo positief. Maar dit gesprek wel. Ik heb nu wel het idee dat ze goed over nadenken en actie willen ondernemen”, aldus Geerlings. Ze snapt dat nu als enige de premie aanpassen niet kan, en hoopt dat het civielrechtelijke pad een oplossing biedt. Zelf kan ze via die weg waarschijnlijk geen zaak aanspannen tegen Achmea, omdat ze uiteindelijk geen klant is geworden. „Ik zou graag daarom inzicht krijgen in de premie die ik nu betaal, bij ASR. Maar omdat die in tegenstelling tot Achmea met tussenpersonen werken, en de mijne dat inzicht niet wilt geven, is dat nog niet gelukt.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen