In de zoektocht naar een nieuwe regering heeft D66 de komende tijd de leiding, maar het numerieke overwicht van de partij is kleiner dan ooit. Nooit eerder had de grootste partij in de Tweede Kamer zo weinig zetels en was het verschil met de andere partijen zo klein.
is datajournalist van de Volkskrant. Hij analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Nadat de Kiesraad vrijdagochtend de definitieve verkiezingsuitslag had vastgesteld, was het eindelijk zeker: D66 is de grootste partij in de Tweede Kamer. Voor D66 is dat het beste verkiezingsresultaat in de partijgeschiedenis. Onder Hans van Mierlo (1994) en Sigrid Kaag (2021) behaalden de sociaalliberalen 24 zetels, onder Rob Jetten 26.
In het licht van de parlementaire geschiedenis is de prestatie van D66 bescheiden. De partij gaat de boeken in als de kleinste grootste partij. Tot dusver ging die bedenkelijke eer naar de VVD in 2010, die toen onder aanvoering van Mark Rutte met 31 zetels de grootste werd. D66 heeft nog niet de helft van het aantal zetels van de grootste partijen eind jaren tachtig (CDA en PvdA), toen meer dan 50 zetels niet ongewoon was.
De verkiezingsuitslag weerspiegelt de spannende strijd van de afgelopen campagne. Niet alleen het verschil tussen de twee grootste partijen (D66 en PVV) is historisch klein, dat geldt ook voor het gat met de nummers drie tot en met vijf (VVD, GroenLinks-PvdA en CDA). Slechts 8 zetels scheiden D66 van het CDA. Dat verschil is twee keer zo klein als in 2010. In de jaren zestig, zeventig en tachtig zaten er gemiddeld ruim 39 zetels tussen de nummer een en vijf in de verkiezingsuitslag.
In de aanstaande formatie zullen de partijen niet alleen overdenken wat regeringsdeelname hun oplevert, maar ook wat zij te verliezen hebben. Na de verkiezingsuitslag weten zij: het afbreukrisico blijft groot. De vier vorige coalitiepartijen (PVV, VVD, NSC en BBB) verloren gezamenlijk 36 van hun 88 Kamerzetels. Zo’n verlies is in historisch perspectief niet uitzonderlijk.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant