In dit blog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over de Tweede Kamerverkiezingen en de kabinetsformatie.
De definitieve uitslag van de verkiezingen is gelijk aan de prognoses en de voorlopige uitslag. Dat meldt de Kiesraad vanochtend. Na het controleren van alle tellingen blijft D66 de grootste partij in de Tweede Kamer.
De liberalen zijn met 26 zetels definitief de kleinste grootste partij in het parlement ooit. Ook de PVV krijgt in de nieuwe Kamer 26 zetels. De twee partijen liggen slechts 29.668 stemmen uit elkaar.
Door ongefundeerde verdachtmakingen van PVV-leider Wilders op X ontstond er kortstondig opschudding over de integriteit van de stembureaus. Wim Kuijken, de voorzitter van de Kiesraad, concludeerde vrijdag nog maar eens dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd die de betrouwbaarheid van de uitslag aantasten. De vele verzoeken om hertelling die de Kiesraad kreeg, hadden volgens hem ‘geen feitelijke grond’.
Dylan van Bekkum
Verkenner Koolmees is begonnen aan de gesprekken met de kleintjes onder de kleine partijen. Maar eerst was PvdD-leider Esther Ouwehand nog op bezoek. Zij wilde de verkenner naar eigen zeggen vooral inpeperen dat hij niet al te gemakkelijk mag aansturen op een regeringscoalitie met de VVD.
Zijn eerste opdracht is, wat haar betreft, onderzoeken hoe partijen zich verhouden tot de democratische rechtsstaat. ‘Volgens mij moet je het probleem helder op tafel hebben voordat je als een soort sportverslaggeving gaat kijken wie met wie zou kunnen.’ En: ‘Daar heeft de VVD behoorlijk wat huiswerk te doen.’ Zij houdt de partij van Dilan Yesilgöz medeverantwoordelijk voor wat het kabinet-Schoof in haar ogen heeft aangericht: ‘De haat is toegenomen, mensen zijn opgehitst, er is meer geweld.’
Intussen zit 50Plus-voorman Jan Struijs bij Koolmees aan tafel. De herrezen seniorenpartij profileert zichzelf al enige tijd als een factor die met twee zetels in de Tweede Kamer en één senaatszetel nog best belangrijk kan zijn bij het zoeken van meerderheden.
Alleen al daarom koestert Struijs zijn positie in het midden, liet hij donderdag weten. Hij positioneert zichzelf ‘echt midden op de middenstip’ en sluit vooralsnog dus niets uit. Veel zin om te regeren heeft hij overigens niet (‘Ik zit liever op de tribune bij Sparta’), maar als het landsbelang roept zegt hij ook niet bij voorbaat nee.
Raoul du Pré
Op de rechterflank van de Kamer is de hoop nog niet opgegeven dat er mogelijkheden ontstaan voor de vorming van een geheel rechts, uiterst rechts of radicaal-rechts kabinet.
SGP-leider Stoffer greep zijn bezoek aan verkenner Wouter Koolmees donderdagmiddag aan om nog eens te bepleiten dat de PVV niet wordt uitgesloten van regeringsdeelname. Hij wees er op dat de Tweede Kamer overwegend rechts georiënteerd is en dat het dus logisch zou zijn om eerst die kant op te kijken. ‘Het is van betekenis dat de PVV in zetelaantallen evenals D66 de grootste partij is, evenals het feit dat de meerderheid van de bevolking gestemd heeft op partijen die zich in het midden of rechts het midden bevinden.’
Getalsmatig zou het inderdaad kunnen lukken om een kabinet te vormen dat geheel rechts van het midden blijft. Maar helaas voor Stoffer: daar zijn dan wel VVD en CDA voor nodig en die partijen hebben Koolmees al laten weten dat de PVV voor hen buitenspel staat en daar ook blijft staan. Zij zijn ook niet bereid om een kabinet met de PVV te gedogen.
Voor de SGP houden de aspiraties om te regeren daarmee op, want in een coalitie met D66 - de grondlegger van de euthanasiewet en het homohuwelijk - heeft de SGP weinig te zoeken. ‘Ik zie daar grote drempels.’
Koolmees zal genoteerd hebben dat de SGP, na 107 jaar in de oppositie, waarschijnlijk nog een tijdje in de oppositie blijft.
Raoul du Pré
Dion Huidekooper, de nummer 26 op de kandidatenlijst van D66, wordt tot zijn grote verrassing en blijdschap volgende week tóch beëdigd als Tweede Kamerlid. Hoewel D66 bij de verkiezingen 26 Kamerzetels behaalde, leek Huidekooper even later toch buiten de boot te vallen door de ‘Stem op een Vrouw’-actie. De nummer 27 op de kieslijst, Marieke Vellinga-Beemsterboer, werd mede dankzij de steunactie voor vrouwelijke kandidaten met voorkeurstemmen gekozen ten koste van Huidekooper.
Maar ruim een dag later liet nummer 22 Koen Castelein, D66-wethouder in Hattem, de partij weten dat hij alsnog bedankt voor zijn Kamerlidmaatschap. De 36-jarige zegt in de Stentor dat hij zich niet realiseerde dat de 22ste positie een verkiesbare plek was, omdat D66 tot vlak voor de verkiezingen veel lager in de peilingen stond. Bij nader inzien kiest hij toch voor zijn jonge gezin. ‘Het ambt van Kamerlid is altijd een droom voor mij geweest, maar ik voel aan alles dat die droom nu nog te vroeg komt.’
‘Dat is een gelukje voor mij’, reageert Huidekooper (32), voormalig voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging en tegenwoordig adviseur Energie en Klimaat bij Energie Beheer Nederland. ‘Ik heb ongeveer 24 uur in de veronderstelling geleefd dat ik op de reservebank zou belanden. De verkiezingen waren al een achtbaan en de laatste week heb ik nog een paar extra loopings gemaakt.’
Yvonne Hofs
Slecht nieuws voor Denk-leider Van Baarle, die eerder vandaag nog de suggestie deed om de formatiemogelijkheden over de linkerflank eens te verkennen: de SP heeft geen zin.
Partijleider Jimmy Dijk zag in de campagne nog wel brood in een links kabinet dat zou worden aangevoerd door het CDA en GroenLinks-PvdA, maar zijn zoveelste verkiezingsnederlaag - sinds 2006 levert de SP bij elke verkiezing zetels in, heeft hem de lust doen vergaan. ‘Het is aan de winnaars van de verkiezingen en de grootste partijen om zo snel mogelijk een nieuw kabinet te vormen.’
Daarbij speelt mee, zo liet hij doorschemeren, dat niet het CDA maar D66 de grootste partij is geworden. En die partij, die ook voor een ‘linkse’ variant onmisbaar is, staat in sociaal-economisch opzicht ver af van de SP. De combinatie waar D66-leider Jetten op aanstuurt, een kabinet van D66, VVD, GroenLinks-PvdA en CDA is in Dijks ogen daarom ‘eigenlijk ook centrumrechts’.
Dijk heeft overigens niet het idee dat zijn opstelling voor Koolmees een grote tegenvaller is. ‘Het is niet reëel om te denken dat er een beroep op ons wordt gedaan.’
Raoul du Pré
De ChristenUnie wil een ‘stabiel landsbestuur’ maar spreekt vooralsnog geen voorkeur uit voor de samenstelling van een regeringscoalitie. Aan verkenner Wouter Koolmees liet partijleider Mirjam Bikker donderdag weten dat ‘Nederland te lang stilstaat’ en dat een nieuw kabinet zich dus zal moeten richten op de ‘grote problemen’, ‘in plaats van te morrelen aan zwaarbevochten vrijheden’.
Zelf ziet zij geen rol voor de ChristenUnie in een regering. ‘Gelet op de verkiezingsuitslag past ons bescheidenheid.’ Koolmees zal niettemin blij zijn met Bikkers aankondiging dat zij van plan is zich vanuit de Kamer ‘constructief’ op te stellen tegenover een nieuw kabinet. ‘Goede voorstellen zullen wij steunen, slechte vanzelfsprekend niet. Gedreven door geloof, met het verlangen om op te staan voor het goede, willen we Nederland dienen.’
Gezien het feit dat veel mogelijke regeringscoalities gaan steunen op een nogal wankel draagvlak in de Tweede en/of de Eerste Kamer, is dat voor Koolmees geen onbelangrijke mededeling.
Raoul du Pré
Na een dag waarin de grootste fracties bij verkenner Wouter Koolmees druk waren met het innemen van hun posities, is het woord donderdag aan de kleintjes. En dat zijn er veel: de nieuwe Tweede Kamer kent eigenlijk geen grote fracties meer (van de 54 zetels die het CDA ooit had, durft geen partij meer te dromen) maar slechts vijf middelgrote partijen en daaronder een groot gezelschap splinters.
Alleen FvD-lijstrekker Lidewij de Vos neemt donderdag, met zeven zetels, nog enige substantie mee. De rest van het gezelschap moet het doen met drie of minder zetels.
Niettemin wil Koolmees ook van hen horen hoe zij in de wedstrijd zitten. Al is het maar omdat mogelijke nieuwe coalities waarschijnlijk zijn aangewezen op de (gedoog)steun van een of meer kleine fracties die bereid zijn om een kabinet met enige welwillendheid te benaderen.
Denk-lijsttrekker Stephan van Baarle trapte de dag af en sprak, niet verrassend, zijn sterke voorkeur uit voor een zo links mogelijke coalitie. PVV en FvD zijn daarbij sowieso ‘categorisch’ uitgesloten. VVD en JA21 houdt hij ‘bij voorkeur’ buiten de deur. Over de SGP sprak hij zich niet uit, maar die partij heeft in een linkse coalitie weinig te zoeken.
De enige meerderheidsoptie die dan overblijft is een coalitie van D66, GL-PvdA, CDA, Denk, SP, PvdD, Volt. Dat telt op tot een meerderheid van 77 zetels. Denk zou, in dat geval, bereid zijn om mee te praten over het vormen van een regering. ‘Wij zijn bereid om bestuursverantwoordelijkheid te nemen.’
Raoul du Pré
JA21 staat open voor samenwerking met ‘partijen uit de groep PVV, D66, VVD, CDA, BBB of SGP’, zo heeft partijleider Joost Eerdmans gezegd. In zijn gesprek met verkenner Wouter Koolmees vandaag heeft hij zijn voorkeur uitgesproken voor een kabinet over rechts dat onder meer inzet op ‘aanzienlijke immigratiebeperking’, valt te lezen in zijn brief aan Koolmees.
Dankzij de verkiezingswinst van JA21 is de partij in beeld gekomen voor regeringsdeelname. De VVD heeft ingezet op een kabinet met JA21, CDA en D66, maar die optie heeft ‘niet de voorkeur’ van Eerdmans. Die combinatie heeft 75 zetels, terwijl Eerdmans graag een regering wil met een meerderheid in de Tweede Kamer. Tegelijkertijd is deze optie ‘niet onbespreekbaar’ voor JA21.
Over een mogelijke samenwerking tussen JA21 en D66 heeft Eerdmans gezegd dat de verschillen groot zijn, maar dat die ook overbrugd kunnen worden. Desgevraagd zei Eerdmans dat hij wel in gesprek zou willen met GroenLinks-PvdA, maar dat hij niet verwacht dat de twee partijen samen in een coalitie stappen. ‘We kunnen wel aan tafel zitten, maar de kans dat we daaruit komen is nihil.’
Van de partijen die Eerdmans noemt voor zijn gedroomde coalitie is de PVV door D66, VVD en CDA uitgesloten. De BBB heeft aan Koolmees te kennen gegeven dat vanwege de verkiezingsnederlaag ‘bescheidenheid’ past. Hoewel BBB-leider Caroline van der Plas eveneens een voorkeur heeft voor een regering over rechts, ziet de BBB daarin voor zichzelf ‘op dit moment’ geen plek, schrijft zij in haar brief aan Koolmees.
Na zijn gesprek met Van der Plas zit de eerste dag van de verkenningsfase er voor Koolmees op. Een tussenstand wilde hij nog niet geven. Daarvoor wil hij de gesprekken met de overige partijen op donderdag afwachten.
Thom Canters
De gesprekken tussen verkenner Wouter Koolmees en de fractievoorzitters van de grootste partijen zitten erop. De leiders van D66, VVD en PVV zetten in deze beginfase van de formatie hoog in, blijkt uit hun brieven aan de verkenner.
D66 wil een coalitie met een meerderheid in de Tweede Kamer en een ‘stevige basis’ in de Eerste Kamer. Partijleider Rob Jetten pleit daarom voor zijn gedroomde coalitie, een met D66, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA. ‘Dat is de stabiliteit en constructieve politiek waar Nederland nu om vraagt’, schrijft Jetten.
Van de VVD hoeft Jetten daar voorlopig geen medewerking voor te verwachten. VVD-leider Dilan Yesilgöz houdt in haar brief aan Wouter Koolmees vast aan haar veelgebezigde boodschap tijdens de campagne: de VVD wil niet in een kabinet met GroenLinks-PvdA. Een coalitie met die partij acht de VVD ‘niet in staat de problemen op te lossen waar veel Nederlanders al lange tijd zorgen over hebben’.
Yesilgöz voegt toe dat haar partij een kabinet met de partij, die sinds kort geleid wordt door Jesse Klaver, ook niet vanuit de Kamer zou steunen in een gedoogconstructie. Datzelfde geldt voor de PVV, die door de VVD categorisch wordt uitgesloten. In plaats daarvan vraagt ze de verkenner om te kijken naar varianten met ‘in elk geval’ de VVD, D66, CDA en JA21. Die partijen hebben samen 75 zetels en hebben dus minimaal één partij nodig voor een meerderheid.
Ook Geert Wilders heeft de wensenlijst van de PVV ingediend bij Koolmees. Hij erkent dat D66 ‘naar alle waarschijnlijkheid’ de grootste is geworden, maar vindt dat zijn partij, die waarschijnlijk evenveel zetels behaalt, moet deelnemen aan de onderhandelingen. De VVD, D66 en het CDA hebben de PVV allemaal op voorhand uitgesloten, zowel om ideologische redenen als om het feit dat hij degene was die de stekker trok uit het vorige kabinet.
Toch zegt Wilders geen enkele partij uit te sluiten en ‘met iedere partij’ te kunnen samenwerken in een coalitie. Als andere partijen de PVV blijven uitsluiten en samen een coalitie vormen, schrijft hij, ‘dan zullen wij vanuit de oppositie alles wat in onze macht ligt doen om hen ten volle en maximaal politiek te bestrijden’.
Jasper Daams
Wouter Koolmees begint om 9.30 uur aan zijn klus als verkenner. D66-leider Rob Jetten schuift als eerst aan voor een gesprek, waarna later op de dag nog zeven andere fractievoorzitters volgen. Aan de oud-minister de taak om te kijken waar mogelijkheden liggen voor een kabinet. Gezien de uitspraken die verschillende fractieleiders gisteren deden in de media, lijkt Koolmees voor een zware klus te staan.
Desalniettemin zei de NS-topman haast te willen maken, ‘omdat de samenleving daar om vraagt’. Volgende week dinsdag moet zijn verslag bij de Tweede Kamer liggen. Een dag later wordt de Kamer geïnstalleerd, en op donderdag 13 november debatteren de kersverse Kamerleden over de verkiezingsuitslag.
Jasper Daams
Het volledige schema vandaag:
09.30 uur: Rob Jetten (D66)
10.30 uur: Geert Wilders (PVV)
11.30 uur: Dilan Yesilgöz (VVD)
13.30 uur: Jesse Klaver (GL-PvdA)
14.30 uur: Henri Bontenbal (CDA)
15.30 uur: Joost Eerdmans (JA21)
16.45 uur: Lidewij de Vos (FvD)
17.45 uur: Caroline van der Plas (BBB)
Geert Wilders heeft D66-leider Rob Jetten gefeliciteerd met het feit dat zijn partij de grootste is geworden bij de verkiezingen. Daarmee erkent hij toch de voorlopige verkiezingsuitslag.
De PVV-leider ging de afgelopen dagen op de Trumpiaanse tour. Nadat de verkiezingsdienst van persbureau ANP had gemeld dat D66 niet meer in te halen viel, claimde Jetten de overwinning - ook al waren toen nog niet alle stemmen geteld. Wilders hield het er in eerste instantie bij dat de voorlopige uitslag van Kiesraad, die komende vrijdag wordt verwacht, gewoon moest worden afgewacht.
Vervolgens plaatste hij op X meerdere verdachtmakingen over het telproces, de onafhankelijkheid van stembureaus en de Kiesraad, zonder bewijs te leveren. Zijn felicitaties van vandaag lijken erop te wijzen dat er aan de ondermijning van Wilders vooralsnog een einde is gekomen. ‘Ik wilde vooral dat het onderzocht werd’, zei Wilders over de kwestie. ‘Maar de kans dat nog ongeveer 30 duizend stemmen onze kant op komen, is klein.’
Vrijdag stelt de Kiesraad de verkiezingsuitslag definitief vast. D66 en PVV halen in de voorlopige uitslag allebei 26 zetels, maar D66 heeft 28 duizend stemmen meer dan de PVV. Dat geeft Jetten vooral het initiatief in de verkenningsfase, die vandaag is begonnen met de aanstelling van Wouter Koolmees als verkenner.
Dylan van Bekkum
Dilan Yesilgöz blijft een coalitie waar de VVD en GL-PvdA beiden in plaatsnemen uitsluiten. Rob Jetten wil wél met de linkse partij. Dat bleek bij de inloop van een gesprek met alle lijsttrekkers en de Kamervoorzitter vanmiddag. De verkenner wordt zoals verwacht D66-coryfee Wouter Koolmees.
Gezien de verkiezingsuitslag ligt een coalitie van D66, VVD,CDA en nog een vierde partij voor de hand. Een variant waarin JA21 de vierde partij zou worden lag even op tafel, maar omdat D66 toch niet de laatste restzetel heeft gekregen, heeft die variant geen meerderheid in de Tweede Kamer (samen 75 zetels).
Yesilgöz pleit desalniettemin voor deze samenstelling, zonder toe te lichten hoe ze dat voor zich ziet. ’Hopelijk is de verkenning snel rond’, aldus de VVD-leider. Dat Jesse Klaver inmiddels de fractievoorzitter is van GL-PvdA, maakt voor haar niet uit. ‘Het ging niet om de heer Timmermans, maar om de inhoud.’
D66-leider Jetten zei, voor het eerst expliciet, dat hij graag met GL-PvdA in een kabinet stapt. ‘Maar daar heb ik ook andere mensen voor nodig’, zei hij, vermoedelijk doelend op Yesilgöz’ weigering.
CDA-leider Bontenbal noemde een coalitie met 75 zetels ‘ook een meerderheidscoalitie’. Als er gestemd moet worden over plannen van zo’n kabinet, zouden echter de ‘stemmen staken’ en er een herstemming moeten komen indien de gehele oppositie tegenstemt. Bontenbal zei te rekenen op de steun van kleinere partijen.
Dylan van Bekkum
Bij de Tweede Kamerverkiezingen is 43 procent van de verkozen Kamerleden een vrouw. Dat is het hoogste percentage sinds 1918, zo laat de stichting Stem op een Vrouw weten. In 1918 werd Suze Groeneweg tot eerste vrouwelijke Tweede Kamerlid verkozen.
De stichting baseert zich op de proces-verbalen van de uitslagen. Volgens de analyse zouden er in totaal 65 vrouwen in de Kamer zijn gekozen. Vijf vrouwen werden via voorkeursstemmen verkozen, vier bij GroenLinks-PvdA (Fatihya Abdi, Mikal Tseggai, Lisa Vliegenthart en Barbara Kathmann) en één bij D66 (Marieke Vellinga-Beemsterboer).
Vrouwen kunnen zich sinds 1917 verkiesbaar stellen. Sinds 1919 hebben ze ook het recht om te stemmen. De Kiesraad maakt vrijdag de officiële uitslag van de verkiezingen bekend.
ANP
D66 heeft NS-topman en oud-minister Wouter Koolmees op het oog voor de rol van verkenner in de kabinetsformatie. Dat zeggen bronnen tegen RTL Nieuws. Koolmees was namens D66 zeven jaar Tweede Kamerlid en was minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in kabinet-Rutte III.
Hoewel de officiële verkiezingsuitslag van de Kiesraad nog op zich laat wachten, lijkt D66 onder meer op basis van de prognose van ANP de grootste partij te worden. Daarmee krijgt de partij van Rob Jetten het initiatief in de formatie. Sinds de koning geen rol meer speelt in het proces betekent dat dat D66 een verkenner mag voordragen, die moet onderzoeken welke coalitie op draagvlak kan rekenen.
Morgen komen alle fractievoorzitters en Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma bijeen voor overleg, waarna de verkenner zal worden voorgedragen. Koolmees zou kandidaat zijn vanwege zijn ruime politieke ervaring, maar ook vanwege het feit dat hij enige afstand heeft tot de politiek. Sinds 2022 staat hij aan het hoofd van de NS.
Koolmees kan voor de tweede keer verkenner worden in een kabinetsformatie. Begin 2021 was hij dat al even, samen met VVD’er Tamara van Ark in aanloop naar Rutte III. De Tweede Kamer gaf toen echter de voorkeur aan een verkenner met meer afstand van de politiek. Later in het formatieproces keerde Koolmees wel terug als informateur.
Jasper Daams
Het nieuw gekozen GroenLinks-PvdA-Kamerlid Marjolein Moorman stelt zich niet kandidaat voor de opvolging van Frans Timmermans als fractievoorzitter. In haar podcast De Binnenkamer zegt ze dat Jesse Klaver haar voorkeur heeft voor de komende formatieperiode: ‘Voor mij is het heel helder. Ik heb ervaring met coalitievorming, maar Jesse zit al jarenlang in de Tweede Kamer. Het is logisch dat hij nu de fractie leidt,’ aldus Moorman.
Timmermans trok zich woensdagavond terug als partijleider toen de verkiezingsuitslag voor de fusiepartij bleek tegen te vallen. De fractie komt maandag om 11.00 uur bijeen om een nieuwe voorzitter te kiezen. Nu Moorman zich terugtrekt, lijkt de kans groot dat Klaver de functie zal vervullen. Van 2015 tot 2023 was Klaver fractievoorzitter van GroenLinks en daarna, tot december 2023, van de samengevoegde GroenLinks-PvdA-fractie.
Vorige week benadrukte Kamerlid Kati Piri dat het bij de bijeenkomst van morgen uitsluitend gaat om het aanwijzen van de fractievoorzitter voor de komende periode, en niet om de vraag wie bij de volgende verkiezingen lijsttrekker wordt.
Moorman, die vaak als mogelijke opvolger van Timmermans werd genoemd, is momenteel nog wethouder in Amsterdam, met onder meer onderwijs in haar portefeuille. Ze stond op de zesde plaats van de kandidatenlijst en wordt op 12 november officieel geïnstalleerd als nieuw Kamerlid.
Uma Kagenaar
De gemeente Rotterdam heeft vrijdag de plaatselijke uitslag voor de Tweede Kamerverkiezingen vastgesteld. D66 kreeg iets meer stemmen dan de PVV, maar Geert Wilders ontving meer stemmen dan Rob Jetten. Ruim 41.000 Rotterdammers brachten een stem uit op de PVV-leider, meer dan 32.000 op de D66-voorman.
Frans Timmermans, lijsttrekker van GroenLinks-PvdA, kreeg ruim 19.000 stemmen in Rotterdam, gevolgd door DENK-voorman Stephan van Baarle (bijna 18.000) en CDA-lijsttrekker Henri Bontenbal (ruim 17.000). De Rotterdamse oud-wethouder Vincent Karremans, nummer vier bij de VVD, kreeg bijna 12.500 stemmen. Hij deed het daarmee beter dan zijn lijsttrekker Dilan Yeşilgöz, die 10.000 Rotterdamse stemmen kreeg.
Van de Rotterdamse kandidaten voor de Tweede Kamer heeft Van Baarle de meeste stemmen gekregen in Rotterdam. Meer inwoners van de Maasstad kozen voor hem dan voor stadsgenoten Bontenbal (CDA) en Joost Eerdmans (JA21).
ANP
Als laatste gemeente heeft ook Venray de uitslag bekendgemaakt. In de Limburgse gemeente is de PVV met 20,1 procent van de stemmen de grootste, al krimpt de partij wel met bijna 8 procentpunt. Het landelijke verschil met D66, dat in Venray kon rekenen op ruim 15 procent, is nu nog ruim 14 duizend stemmen.
Alleen de briefstemmen (de stemmen van de Nederlanders uit het buitenland) moeten nog worden geteld. De verwachting is dat D66 daar meer stemmen behaalt dan de PVV en dus de grootste partij wordt. Rob Jetten nam eerder vandaag een voorschot op de verkiezingsuitslag. Nadat persbureau ANP had bericht dat D66 niet meer kan worden ingehaald, claimde hij de overwinning. PVV-leider Wilders zei de uitslag van de Kiesraad eerst af te wachten.
Vanwege een brand in het gemeentehuis liet de uitslag in Venray langer op zich wachten. Na een gedeeltelijke hertelling heeft de gemeente de cijfers nu gepresenteerd.
Jasper Daams
PVV-leider Geert Wilders erkent een overwinning van D66 nog niet. ‘De Kiesraad beslist, niet het ANP, wat een arrogantie om daar niet op te wachten’, schrijft hij op X. Daarmee verwijst hij naar de uitspraken van D66-leider Jetten, die eerder vandaag de overwinning claimde nadat persbureau ANP had bericht dat diens partij niet meer kan worden ingehaald.
Wilders blikte wel alvast vooruit op de mogelijke winst van D66. ‘Al wordt D66 de grootste, de PVV zal Nederland niet laten afbreken door Jetten cum suis’, schrijft hij. Nog voordat de verkenning is begonnen, belooft hij dat zijn partij zich zal verzetten tegen Jettens ‘links-liberale wanbeleid’.
Jasper Daams
Twitter bericht wordt geladen...
Op de briefstemmen uit het buitenland na, is het in Nederland alleen nog wachten op de uitslag in de Limburgse gemeente Venray. Medewerkers waren vrijdagochtend nog druk bezig met het tellen van stemmen. Venray verwacht ‘in de loop van vrijdagmiddag’ de uitslag bekend te kunnen maken, zo citeert persbureau ANP een woordvoerder van de gemeente.
Bij het tellen bleek dat de stemmen van een van de grotere stembureaus herteld moesten worden. ‘Dat gaat naar verwachting twee tot drie uur duren’, aldus de woordvoerder eerder op de middag. De telling in Venray liep vertraging op omdat in de nacht van woensdag op donderdag brand uitbrak in het gemeentehuis. Vrijwilligers moesten het tellen van de stemmen daarom staken.
Voor wie de winnaar wordt van de landelijke verkiezingen maakt de uitslag in Venray, waar de PVV bij de vorige verkiezingen de grootste werd met 27,9 procent van de stemmen, niet meer uit. In de tussenstand is D66 inmiddels niet meer in te halen.
De definitieve zetelverdeling laat nog wel op zich wachten. Daarvoor kan ook de uitslag van de stemmen uit het buitenland nog uitmaken. Die worden maandag verwacht.
Thom Canters
Dat D66 de grootste partij zal zijn, maakt dat de partij komende dinsdag ook een verkenner mag aanwijzen. ‘De verkenner moet in staat zijn niet alleen te handelen vanuit het feit dat D66 de grootste partij is, maar ook: hoe breng ik de partijen samen en hoe komt er zo snel mogelijk een kabinet’, zei Jetten. De D66-leider wilde nog niet expliciet vooruitlopen op zijn gewenste coalitiesamenstelling, maar liet daar tussen de regels wel iets over vallen.
Er zal zeer waarschijnlijk een kabinet worden gevormd door D66, VVD en CDA, die samen 66 zetels hebben (of 67, indien D66 nog een restzetel krijgt). Een logische vierde partner zou GL-PvdA kunnen zijn, of JA21.
Jetten zei dat een ‘stabiel en ambitieus’ kabinet moet kunnen bouwen op steun in ‘deze Kamer en de Eerste Kamer’. Een coalitie met GroenLinks-PvdA heeft in beide Kamers veel meer zetels dan een variant met JA21. Ook zei hij dat de kiezer had gekozen voor ‘een kabinet vanuit het midden’.
Dylan van Bekkum
Het kan D66 volgens leider Rob Jetten echt niet meer ontgaan: de partij is de grootste geworden bij de Tweede Kamerverkiezingen. ‘Dit is een historisch resultaat, daar ben ik trots op’, zei hij vrijdagmiddag tegen de aanwezige pers. ‘Maar het geeft ook een grote verantwoordelijkheid.’
De formele uitslag volgt pas over een week, en de voorlopige uitslagen uit Venray en de briefstemmers uit het buitenland laten ook nog op zich wachten. D66 heeft nu zo’n 15 duizend stemmen meer dan de PVV. Venray, waar een gedeeltelijke hertelling plaatsvindt na een brand in het gemeentehuis, was de PVV in 2023 gunstig gezind. Als dat nu opnieuw het geval is, kan de PVV ongeveer gelijk komen met D66.
De briefstemmers uit het buitenland zijn daarom het meest doorslaggevend. Historisch doet D66 het bij hen altijd een stuk beter, ook bij verkiezingen waar de partij over het algemeen slecht scoorde. Het is daarom veilig om te zeggen dat D66 vrijwel niets meer in de weg staat om de grootste partij te worden.
Persbureau ANP trok daarom vrijdag de conclusie dat D66 de grootste ging worden. ‘Ik heb groot vertrouwen in de ANP-diensten’, antwoordde Jetten op de vraag of hij niet beter op de definitieve uitslag of de briefstemmen kon wachten. Bovendien maakt D66 ook nog kans op een restzetel, waarmee de partij ook in zetels groter zou worden dan de PVV (27 om 26).
Of de PVV of D66 de meeste stemmen heeft, maakt in wezen niet heel veel uit. De PVV zal hoe dan ook buitenspel staan in de formatie, omdat Wilders door alle grote partijen is uitgesloten. Verschil is wel dat PVV als grootste partij het initiatief zou hebben om een verkenner aan te wijzen, die het proces zou kunnen vertragen. Anders mag D66 een verkenner aanwijzen, wat komende dinsdag zal gebeuren.
Dylan van Bekkum
Ook in de laatste week voor de verkiezingen bleek D66 de grootste adverteerder in de campagne te zijn. De partij van verkiezingswinnaar Rob Jetten besteedde in de week tot en met zondag 26 oktober ruim 3,4 miljoen euro, zo blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Nielsen.
De spotjes met Rob Jetten waren veelvuldig te zien op televisie, maar D66 adverteerde ook op billboards, radio en online. GroenLinks-PvdA gaf in de laatste week ook veel geld uit en passeerde de VVD als grote adverteerder.
Het bedrag dat politieke partijen voor hun campagne betaald hebben, ligt in werkelijkheid vermoedelijk een stuk lager. Nielsen gaat in zijn berekeningen uit van de tariefkaarten van televisiezenders en websites. Eventuele kortingen of individuele prijsafspraken worden buiten beschouwing gelaten. De cijfers bieden wel inzicht in de verhoudingen tussen verschillende partijen.
Volgens de website politiekereclames.nl, waar partijen hun budget over de campagne moeten doorgeven, heeft D66 dit jaar 2,2 miljoen euro gereserveerd. In dit overzicht staat de VVD op de tweede plek en GroenLinks-PvdA op de derde plek in de lijst van grootste adverteerders.
Xander van Uffelen
Nu de verkiezingen achter de rug zijn, loopt het Binnenhof zich warm voor de kabinetsformatie. De eerste belangrijke stap in dat proces wordt aankomende dinsdag om 16.00 uur genomen.
Dan ontvangt Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma de fractievoorzitters om de verkiezingsuitslag te bespreken. Doel van dat gesprek is om een zogenaamde ‘verkenner’ aan te wijzen.
De verkenner is een persoon die wordt aangewezen door de verkiezingswinnaar om de verschillende coalitiemogelijkheden te onderzoeken. Hij of zij gaat daarvoor in gesprek met de fractievoorzitters van álle partijen om te zien wie er samen in een coalitie wil.
Lees hier het hele nieuwsbericht van politiek verslaggever Natalie Righton.
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over de Tweede Kamerverkiezingen en de kabinetsformatie.
Lees hier het vorige liveblog over de verkiezingen terug.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant