Chipindustrie De VS en China moeten snel tot een deal komen, vindt ASML-topman Christophe Fouquet. Ondanks de handelsoorlog en exportbeperkingen die de grootmachten elkaar opleggen, bereidt ASML zich voor op een groeispurt door AI.
Ceo van ASML Christophe Fouquet (50) december vorig jaar.
Gaat de AI-bubbel barsten? Beleggers kijken met argwaan naar de torenhoge waarderingen voor chipmaker Nvidia en grote Amerikaanse AI-bedrijven. Er is scepsis of de mega-investeringen in datacenters zich ooit terugbetalen.
Maar volgens Christophe Fouquet is er geen sprake van een bubbel in kunstmatige intelligentie. Hij is de topman van de Nederlandse chipmachinemaker ASML, de enige leverancier van de EUV-machines die nodig zijn om de meest geavanceerde AI-chips te kunnen maken. Deze chips zijn niet aan te slepen omdat er veel in AI geïnvesteerd wordt, en dat vertaalt zich in een grotere vraag naar ASML’s systemen. Het bedrijf, dat in het afgelopen kwartaal een omzet van 7,5 miljard euro boekte, rekent op een extra druk laatste kwartaal.
Fouquet: „Het gaat nu nog over servers en supercomputers voor AI. Maar dat is maar het topje van de ijsberg. Veel belangrijker worden alle toepassingen die jij en ik gaan gebruiken en kopen. Vanuit de industrie gezien is er dus geen sprake van een bubbel – we staan nog maar aan het begin.”
De beurskoers van ASML steeg het afgelopen half jaar met 50 procent, ondanks de handelsoorlog tussen de VS en China. Die loopt parallel aan de strijd om AI-dominantie, waarin ASML’s technologie een cruciale rol speelt.
De Chinese exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen raken de wereldwijde techindustrie. Dat wapengekletter met exportverboden hoort volgens Fouquet bij de voorbereiding op de handelsbesprekingen. „De Chinezen en de Amerikanen moeten met elkaar praten – daar zit iedereen op te wachten.”
In ASML’s lithografiesystemen– complexe kopieermachines voor chips – zitten duizenden magneten, zoals in de door VDL gemaakte ‘wafertafel’ waarop de siliciumschijven heen en weer zoeven als ze belicht worden met een chippatroon. Fouquet verwacht op korte termijn geen problemen door exportrestricties. „We hebben meer zekerheden in onze toeleveranciersketen ingebouwd, want dit is al een tijdje aan de gang. Door andere bronnen aan te boren zijn we niet volledig afhankelijk van China.”
NRC sprak Fouquet na de presentatie van de kwartaalresultaten, kort voor de ontmoeting tussen Trump en Xi in Zuid-Korea, vorige week. Daar beloofde China de exportregels op zeldzame metalen een jaar uit te stellen. Wat Trump op chipgebied teruggeeft, is nog niet duidelijk. Amerika legde de export van chips en chipmachines naar China aan banden, en Nederland volgde de VS in restricties voor ASML’s iets minder geavanceerde DUV-systemen. Daarnaast dringen Amerikaanse politici erop aan dat ASML stopt met het onderhoud van bestaande systemen in China, die chips blijven produceren.
Trump kijkt anders naar nationale veiligheid dan zijn voorganger Biden, ziet Fouquet: „De afgelopen maanden zien we een iets andere koers, bijvoorbeeld toen Nvidia-chips weer naar China mochten. De grens tussen nationale veiligheid en economische veiligheid was wat vervaagd, maar nu vertoont de logica meer flexibiliteit dan voorheen.”
Trump accordeerde deze zomer de export van Nvidia’s H20-chip naar China, een afgeknepen versie van een veel snellere AI-chip. Nvidia wil ook graag de nieuwe versie (‘Blackwell’) aan China leveren, maar dat is nog niet zeker.
De H20 wordt geproduceerd door TSMC, en de Taiwanese chipfabrikant gebruikt daarbij ASML’s EUV machines. Peter Wennink, de voormalige topman van ASML, benoemde eerder in NRC al de discrepantie in de Amerikaanse handelwijze: de VS verkopen zelf AI-chips aan China, maar verbieden dat andere landen chipmachines leveren waarmee China zulke chips zelf kunnen maken.
Chinese bedrijven werken aan eigen lithografiemachines, maar voorlopig kan China niet zonder ASML. „Toegang tot ASML’s machines staat zeker op de Chinese wensenlijst tijdens de besprekingen met de VS”, zegt Laila Khawaja van onderzoeksbureau Gavekal uit Hongkong.
De lithografiemachines zijn erop gericht om structuren zo klein mogelijk af te beelden, en zo meer transistors op hetzelfde oppervlakte te persen. Dat maakt chips efficiënter – belangrijk om het stroomverbruik van AI-datacenters binnen de perken te houden. Dat verklaart meteen waarom de Chinese overheid lokale datacenters korting op de elektriciteitsrekening wil aanbieden als ze Chinese chips gebruiken: omdat ze vervaardigd zijn met oudere lithografietechniek, verbruiken ze meer stroom dan westerse AI-chips.
Moderne AI-chips halen hun rekenkracht niet alleen uit geavanceerde lithografie, ze worden ook ‘in de hoogte’ gebouwd om meer transistors te bundelen. De chips zijn samengesteld uit meerdere chiponderdelen en geheugenblokken, die samen in één grote verpakking belanden. Normaal gesproken is er een strikte scheiding tussen de productie en nabewerking van chips, maar die grenzen vervagen omdat advanced packaging ook een nauwkeurig klusje is.
ASML, dat zich altijd toelegde op de productie van wafers, komt dit jaar met een machine voor het stapelen en verbinden van de losse elementen. Nu EUV aan de praat is – een proces dat ruim vijftien jaar duurde – is er in Veldhoven capaciteit om nieuwe markten te verkennen. „We doen dit niet om concurrenten te dwarsbomen. Onze klanten vragen erom”, zegt Fouquet. „Dat klinkt misschien wat arrogant, maar ook bij advanced packaging gaat het om snelheid en accuratesse. Dat is wat wij de afgelopen veertig jaar hebben gedaan. Door schaalverkleining worden de kosten per transistor lager, bij het opeenstapelen van chips is dat niet het geval. Dus wordt productiviteit belangrijker.”
Sinds hij anderhalf jaar geleden topman werd, probeert Fouquet ASML „robuuster” te maken in een sterk veranderende wereld. „Er gaat in de chipindustrie een hoop veranderen in de komende tien jaar.” Om „meer bandbreedte” in de bedrijfstop te creëren benoemde hij Marco Pieters tot technische directeur.
Zelf was Fouquet de drijvende kracht achter de investering van1,3 miljard euro in het Franse AI-bedrijf Mistral, in september. Mistrals kennis is nodig om de uitdijende hoeveelheid data te verwerken die vrijkomt bij het meten van chips tijdens de productie. „Ik ken Arthur Mensch (oprichter Mistral) al drie jaar, op het moment dat ze nog maar dertig mensen in dienst hadden. Ik vroeg hem toen al of hij wilde samenwerken, maar dat was nog wat te spannend, omdat ze net begonnen waren.”
Volgens Fouquet is er een goede match tussen de technici van ASML en Mistral. „We roepen overal dat AI de wereld gaat veranderen. Het zou dan toch wel heel erg gek zijn als AI ASML niet verandert?”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC