Jubileum De uitgeverij bestaat tachtig jaar. In een jubileumboekje neemt Arjen Fortuin je mee door het pand van Van Oorschot.
Uitgeverij Van Oorschot bestaat tachtig jaar. En daarom hebben ze Arjen Fortuin gevraagd een jubileumboekje over dat illustere bedrijf te schrijven. Fortuin, die ook redacteur van NRC is, kent de uitgeverij als geen ander sinds hij in 2015 een proefschrift schreef over oprichter Geert van Oorschot.De titel van het boekje, Alsof het gedrukt staat, is goed getroffen, omdat hij slaat op de oude Geert, die grossierde in sterke verhalen, anekdotes en leugens. Daarom noemde Gerard Reve hem ‘een querulant met hysterische inslag’.
Toch stond dezelfde Geert van Oorschot aan de wieg van de mooiste uitgeverij van Nederland, waaraan ik mijn literaire ontwikkeling dank. Zo kreeg ik voor mijn twaalfde verjaardag deel 1 van Tsjechovs verzamelde werken in de Russische Bibliotheek. Het bezorgde me een ongekende leeservaring die mijn leven zou bepalen. Die Russische Bibliotheek voerde me naar Moskou, waar ik de levende literatuur binnenstapte. Als dank daarvoor ben ik nog altijd bereid om Geert postuum zijn zonden te vergeven.
Fortuin neemt je in Alsof het gedrukt staat mee door het uitgeverspand, waar de oude Geert met zijn tweede vrouw en kinderen op de bovenste etage woonde. Hij doet dat met Tsjechoviaanse ironie, waardoor je de indruk krijgt dat zo’n uitgeverij een aangenaam ongeregeld zooitje is.Dat laatste blijkt als hij op Herengracht 613 in Amsterdam naar binnengaat en de vijf treden afloopt die hem naar het souterrain voeren. Daar bevindt zich het Walhalla van de uitgeverij: de pakkamer, met zijn honderden boeken in stellingkasten en dozen. Of zoals Fortuin schrijft: „hier is de wereldliteratuur, of althans een substantieel deel ervan, met zijn volle gewicht gepasseerd.”
Het zijn vooral oudere titels die hij ziet liggen. Vaak van beroemdheden, maar ook van mindere schrijversgoden, zoals de psychiater dr. L. Polak, wiens De zin der vergelding in groten getale op de marmeren vloer drukt. Desondanks geniet Fortuin, want elke vierkante centimeter ademt er boek.
Op de bovenverdieping was het in de beginjaren elke dag feest. ’s Avonds werden er onder genot van veel drank plannen voor nieuwe boeken gesmeed. Ook liet Geert soms een goochelaar optreden, oftewel zijn jongere broer Adrie, die in mijn kindertijd op de televisie Sinterklaas speelde. Wel moesten de genodigden een bijdrage leveren voor de gemaakte onkosten, wat typisch Geert was.
Fortuin ontkomt er niet aan om anekdotes aan te halen die je ook in zijn proefschrift kunt lezen. Toch is dat geen straf, zo vermakelijk zijn ze. Dat geldt ook voor wat hij schrijft over Geerts ruzies met W.F. Hermans, die in 1949 zijn debuutroman De tranen der Acacia’s bij hem publiceerde en zich daarna door Geert financieel benadeeld voelde.Van het souterrain gaat Fortuin naar de bovenverdiepingen. Daar stuit hij op het nieuwtje dat Arnon Grunberg op zijn 19de zijn eerste schrijfsels bij Van Oorschot-redacteur Gemma Nefkens had aangeboden. Zij was onder de indruk van de woede die daaruit sprak, maar wilde eerst een verhaal met kop en staart van hem lezen. En aangezien dat niet kwam, vervaagde haar interesse. Een misser, zoals de oude Geert die met J.M.A. Biesheuvel had. Het maakt van dat uitgeven iets menselijks, met alle tekortkomingen die daarbij horen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC