Met GroenLinks valt prima samen te besturen, lokaal welteverstaan. VVD en CDA zijn koplopers in de huidige gemeentelijke besturen, maar PvdA, D66 en GroenLinks doen in veel gemeenten ook mee. Hier en daar werkt GroenLinks zelfs samen met de VVD. Velen (de media incluis) zien die samenwerking momenteel ook landelijk al helemaal voor zich — voor het landsbelang en politieke stabiliteit wordt er vaak aan toegevoegd.
Volgens een recente poll van EenVandaag (NPO1) ziet zelfs 96 procent van de GroenLinks-PvdA-kiezers een coalitie met de VVD zitten. Verbazingwekkend eigenlijk, want in 2017 liet de huidige partijleider van GL-PvdA, Jesse Klaver, de coalitie-onderhandelingen met de VVD nog klappen vanwege het migratiebeleid, waarna de ChristenUnie Klavers plaats in het kabinet-Rutte III innam.
Is GL-PvdA dan ineens zo veranderd dat regeren met de VVD nu wel prima moet lukken? Qua standpunten lijkt het gat met de VVD me alleen maar groter geworden. Op het gebied van migratie, maar ook wat betreft het Israël-beleid. En waar ik me het meeste zorgen om maak: de vijandigheid tegenover het bedrijfsleven die uit het verkiezingsprogramma van GL-PvdA spreekt. Terwijl alom wordt geklaagd over de snelle verslechtering van het vestigingsklimaat in Nederland, dient het bedrijfsleven voor Klaver en zijn geestverwanten vooral als pinautomaat. Op de kandidatenlijst van GL-PvdA staan maar weinig personen die het bedrijfsleven enigszins goed gezind lijken te zijn: Marjolein Moorman, Wimar Bolhuis en Hayte de Jong, veel verder kom ik niet.
Succesvol leiderschap hangt van veel dingen af, weet ik als headhunter voor grote bedrijven en organisaties. Persoonskenmerken, drijfveren, intelligentie, en sociale en communicatieve vaardigheden zijn allemaal belangrijk. Maar het wordt uiteindelijk niks zonder ervaring. Zonder ervaring met bestuur (waarbij uitvoeringskracht en verbindende vaardigheden cruciaal zijn) geparachuteerd worden in het (lands)bestuur is een recept voor mislukking. Iets wat we in het vorige kabinet bij verschillende ministers hebben zien gebeuren.
Ook om die reden ben ik verontrust over het gehamer op deelname van GL-PvdA aan een breed middenkabinet. Want de landelijke partij heeft na het vertrek van Frans Timmersmans totaal geen bestuurlijke ervaring meer. Illustere namen als Jeroen Dijsselbloem, Wouter Bos, Diederik Samsom en Lodewijk Asscher zijn al jaren geleden vertrokken.
Zelfs JA21 heeft meer bestuurlijke ervaring dan het huidige GL-PvdA, met onder meer ex-staatssecretaris Ingrid Coenradie. En Diederik Boomsma en Joost Eerdmans zijn landelijk weliswaar nooit bestuurder geweest, maar wel politiek gepokt en gemazeld. Daar komt bij: mocht JA21 meedoen aan een centrum-rechtse regering, dan zal de partij vanwege haar beperkte omvang hooguit twee ministers leveren.
Van de huidige partijleiders zijn alleen Rob Jetten en Dilan Yesilgöz minister geweest. Beiden hebben het in die functie niet slecht gedaan, zeggen top-ambtenaren en mensen uit het bedrijfsleven die ik spreek. Allebei hebben ze een sterk leervermogen, ze bleken in korte tijd in staat een complex ministerie te leiden, beleid te bedenken en de uitvoering door hun ambtenaren te controleren. Ook Henri Bontenbal, hoewel geen bestuurlijke ervaring, is wel in staat gebleken om de verschillende denkrichtingen binnen zijn partij te verenigen en de partij weer te laten meetellen.
Dat D66, VVD en CDA samen de ruggengraat moeten gaan vormen van het landsbestuur is evident. Ze kunnen het en getalsmatig kunnen ze geen van drieën gemist worden. Maar de bijna eensluidende roep om dat samen met GL-PvdA te doen, lijkt me weinig doordacht, nog los van het feit dat de VVD daar echt geen trek in lijkt te hebben.
Als een centrum-rechtse coalitie met JA21 niet lukt, lijkt het me zelfs een stuk verstandiger als de drie partijen van dit motorblok het gewoon met zijn drieën proberen. Eventueel met een of twee kleine partijtjes erbij, die afzien van belangrijke ministerposten. Maar ook een minderheidskabinet lijkt me een prima optie. Ik weet bijna zeker dat de kleine christelijke partijen en misschien ook BBB dat willen gedogen, ook in de Eerste Kamer. En het zou goed zijn voor het land als deze drie partijen acht jaar zitten.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC