Het album Lux van de Spaanse popvernieuwer Rosalía, dat vrijdag verschijnt, is een meesterwerk vol mystiek, symboliek en knallende orkestmuziek. Is het eigenlijk nog pop? Zéker wel.
is redacteur popmuziek van de Volkskrant.
Een album in vier ‘movements’, gezongen in dertien talen, bij muziek die voert van knallende orkestmuziek tot Catalaanse rumba, schurende elektronische beats en verstilde fado; dat lijkt allemaal misschien wat overweldigend. Of net iets té ambitieus.
Maar het opmerkelijke van Lux, het vierde album van de Spaanse popvernieuwer Rosalía, is dat boven dit hele megalomane project eigenlijk een heel behapbaar filosofisch concept zweeft. Leer een ander kennen, zodat je jezelf beter kunt begrijpen.
Dat wilde Rosalía kennelijk graag, omdat de overspannen wereld om haar heen nog maar weinig houvast bood. En ook omdat de zangeres, die vooral na haar albumhit Motomami uit 2022 een mondiale popster werd, zich door die doorgedraaide wereld misschien iets teveel had laten meeslepen.
Op Lux zoekt de grote Rosalía de kleine Rosalía, in de spiegel die inspirerende vrouwen uit de wereldgeschiedenis haar voorhouden, van visionaire figuren als de Duitse Hildegard van Bingen tot de Franse filosoof Simone Weil.
Bij de voorbereidingen op haar album stond ze vaak voor een wereldkaart, vertelde ze pas, bij een presentatie van haar album in Mexico. Ze plakte volgeschreven post-its bij landen van Japan tot Oekraïne, waar heilige of mystieke vrouwen haar iets te vertellen hadden. In haar nieuwe liedjes vertelt Rosalía die verhalen na, soms in vreemde flarden tekst van Mandarijn tot Arabisch, Italiaans en Hebreeuws.
En Rosalía zoekt naar God, in haast pijnlijk mooie nummers die iedereen op een spiritueel spoor kunnen zetten. In Dios es un Stalker bijvoorbeeld ziet zij God als een stalker, die haar volgt als een schaduw en wiens adem ze als wind door haar haren voelt gaan: ‘Mi aliento es el viento/ Que te roza el pelo.’
Rond de verschijning van een nieuw Rosalía-album zijn de verwachtingen overdreven hooggespannen, en dat heeft zij aan zichzelf te danken. Want de zangeres lijkt per album een compleet nieuwe weg in te slaan en zichzelf maar weer eens opnieuw uit te vinden. Dat doet ze op Lux dus ook, op spectaculaire wijze.
Rosalia Vila Tobella, haar volledige naam, heeft van nature de neiging tegen gevestigde muziekopvattingen te schoppen. Als zij daarbij ook tegen de schenen van puristen trapt, dan is dat mooi meegenomen.
Rosalía studeerde flamenco en klassieke muziek aan een respectabel instituut in Barcelona. Maar vanaf haar eerste albums gooit ze tradities door elkaar en mengt ze flamenco met hiphop, of reggaeton met Colombiaanse cumbia en fel schitterende pop. Tot verdriet van bijvoorbeeld de bewakers van de dieptraditionele flamencokunst, die vonden dat Rosalía hun cultuur op het doorbraakalbum El Mal Querer (2018) te grabbel gooide.
Bij Lux is de eerbiedwaardigste aller muzieksoorten de pineut. De klassieke muziek, in vele variaties, is het fundament onder dit album, dat ondanks alle gewicht toch verbazend licht weet te blijven. Rosalía laat vaststaande vormen uit de flamenco spelen door koorstemmen en strijkers, afkomstig uit het oeuvre van Vivaldi of een minimalist als John Adams.
Haar feilloze stem, die nooit beter heeft geklonken dan op deze plaat, wordt soms opgejaagd door dreigende pauken. In het nummer Porcelana bijvoorbeeld, een soort reggaetonliedje uit een nachtmerrie, waarbij de beats en de bassen worden gespeeld door een kamerorkest, en Rosalía er nog even een stuk tekst in het Japans uitgooit.
Wat verknoopt Rosalía de orkestmuziek, gespeeld door het London Symphony Orchestra, knap met haar zuivere sopraan en flamencostem. In de openingsnummers Sexo, Violencia y Llantas en Reliquia bijvoorbeeld, waarin zij het wereldse aan het goddelijke verbindt en hemelse strijkers laat versmelten met stotterende beats. De stemmen komen aanzwellen als in een aria, maar het vuur van de flamenco zit er nog onder.
Bij ieder liedje sta je voor nieuwe verrassingen. In de single Berghain ontploft een kamerorkest bij een Vivaldi-achtig strijkerspandemonium. In La Perla zingt Rosalía over een foute man, ‘een emotionele terrorist en een wandelende rode vlag’, bij een meeslepende orkestrale wals vol pompend koper.
En in La Yugular, een van de absolute hoogtepunten van deze plaat, wervelt Arabische orkestmuziek bij de stem van Rosalía, die je hier weer even helemaal omver zingt. Haar muziek gaat misschien over de héle wereld, maar Rosalía stelt ons in dit nummer gerust. Het hele universum past in een splinter, zingt ze. En de Titanic past in de huls van haar lipstick. Een nummer om lang over na te denken.
En dat is dit hele album, dat voelt als een dikke pil aan wereldliteratuur, waarin je maanden kunt rondzwerven. ‘Is het eigenlijk nog popmuziek?’, werd Rosalía vorige week gevraagd, in een podcast van The New York Times. Volgens haar wel. De luisteraar kan best wat hebben, denkt ze. En de beste popmuziek komt voort uit vernieuwing en experiment, kijk naar grote voorgangers als Kate Bush en Björk.
Met Lux plaatst Rosalía zich in dit rijtje, en zal zij bewijzen dat pop nog steeds uitdagend mag zijn en vol mag zitten met mystiek, spiritualiteit én complexe muziekstructuren. Want de hele wereld zal het de komende weken hebben over dit magnifieke album, dat de gemiddelde popplaten van Rosalía’s popsterrencollega’s – we noemen geen namen – echt even doet verbleken.
Lux
Pop
★★★★★
Columbia/ Sony
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant