Kleding kan een bron van frustratie zijn, vooral voor mensen met bijvoorbeeld autisme. Merken als het Nederlandse Nũro Wear spelen daar op in met écht comfortabele kleding, voorzien van geluiddempende capuchons en friemelspeeltjes.
schrijft voor de Volkskrant over mode.
Mode is misschien wel het prikkelrijkste veld dat er bestaat. Kledingwinkels alleen al zijn een wirwar van mensen, licht, muziek, kleuren, texturen en geluiden. De kleding zelf laat ons ook niet altijd met rust: stoffen, naden en labels kunnen ongenadig kriebelen of knellen. Voor velen zijn die ervaringen hooguit irritante ruis, maar bij mensen die extra gevoelig zijn voor prikkels kunnen al die opgestapelde stimuli leiden tot mentale kortsluiting.
Nu is er het een en ander mogelijk om die kortsluiting zelf te voorkomen. Er zijn talloze oplossingen om kleding draaglijker te maken: labels verwijderen, kleding strakker of wijder maken, mouwen afknippen of juist aanzetten. Steeds meer kledingmerken spelen zelf al in op die behoeften door kleding te ontwerpen die comfortabel aanvoelt én helpt om prikkels te dempen of te reguleren.
Een van die merken is de Nederlandse start-up Nũro Wear, die in september een eerste collectie heeft gelanceerd. Het merk werd opgericht door investeerder Robert Verwaayen, ontwerper Gidon Krot en Thomas Fiselier, kledingondernemer en voormalig autismebegeleider. Aanleiding voor het merk waren de kledingfrustraties van de autistische zoon van Verwaayen, vertelt Krot. ‘We zochten naar een manier om mensen als hem iets beters te bieden.’
Het resultaat was een hoodie met zachte naden en labels, een capuchon gevoerd met geluiddempend materiaal en in een steekzak een fidget, een klein vierkantje van synthetisch rubber waaraan de drager kan frutselen om spanning te verminderen, als een soort voorgefabriceerd snoeppapiertje-in-je-broekzak. De zoon van Verwaayen testte de eerste exemplaren van de hoodie. ‘Die hielpen hem echt om minder overprikkeld te raken’, zegt Krot.
De laatste jaren groeit de aandacht voor de kledingervaringen van mensen die autisme hebben, of op een andere manier neurodivers zijn. Op sociale media circuleren video’s waarin ervaringen worden gedeeld en lijstjes met tips. In het Victoria & Albert Museum loopt nog tot half februari de tentoonstelling Design & Disability, die onder meer aandacht besteedt aan design voor en door neurodivergente mensen.
Daarnaast verdiept een toenemend aantal onderzoekers en ondernemers zich in de ervaringen en behoeften van neurodivergente personen. Zij bekijken hoe met hen al in de ontwerpfase meer en beter rekening kan worden gehouden. Zelf waslabels afknippen, bijvoorbeeld, is wel effectief, maar niet altijd handig: daarmee gaat informatie over wasinstructies en materiaalsamenstelling verloren. Wat als die informatie op een andere manier in het kledingstuk kan worden verwerkt?
Een van die onderzoekers is Brittany Thorpe, die in 2024 afstudeerde aan de Willem de Kooning Academie. Samen met mensen uit de neurodiverse gemeenschap organiseert zij vanuit Nederland participatieve ontwerpsessies waarin gezamenlijk wordt gereflecteerd op de grootste irritaties en belangrijkste behoeften, en waarin prototypes worden ontwikkeld voor experimentele kledingstukken en accessoires die daaraan tegemoetkomen.
‘Voor velen wordt eigenlijk pas tijdens deze sessies inzichtelijk waar ze precies naar zoeken’, vertelt Thorpe. ‘Sommigen geven de voorkeur aan zachte stoffen en minimale knelpunten, anderen kampen juist met onderprikkeling, en hebben liever kleding die druk geeft op het lichaam – en op welke plek verschilt dan ook weer. Wat bovenal duidelijk werd’, zegt Thorpe, ‘is hoe groot de diversiteit aan ervaringen en behoeften is.’
Het spectrum aan merken wordt gelukkig ook steeds diverser. Naast Nũro Wear is er bijvoorbeeld het Belgische Blusss, dat naadloze kleding maakt, verzwaarde sjaals en fidgets die eruitzien als designsleutelhangers. Of het Britse Comfa, dat T-shirts produceert met ingebouwde fidgets bij de zoom. De truien van het eveneens Britse merk SAA Clothing zijn gemaakt van extra zachte stoffen, en dragen opdrukken als ‘minds of all kinds’ en ‘neurodiverse club’, waarmee de oprichters meer bewustzijn proberen te creëren rondom neurodiversiteit.
Bij Nũro Wear wordt juist niet gekozen voor die nadrukkelijke zichtbaarheid. ‘Er bestaan best veel ontwerpen waaraan je duidelijk kunt zien dat ze bedoeld zijn voor mensen op het neurodiverse spectrum’, vertelt Krot. ‘Wij wilden juist kleding maken met een meer gangbare uitstraling, om het stigma te verminderen.’
En om een bredere markt aan te spreken. ‘Wie heeft er tegenwoordig eigenlijk geen last van overprikkeling? De grens tussen wie er wel en niet op het spectrum zit wordt steeds wat dunner’, meent Krot. De kleding van Nũro Wear is wat hem betreft voor iedereen voor wie de wereld soms een beetje te fel en te luid is – voor wie gefocust wil werken achter de computer, bijvoorbeeld, maar nog wel collega’s wil kunnen verstaan.
Zo bezien is het eigenlijk gek dat ‘reguliere’ kledingmerken zo losjes omgaan met kriebelstoffen en jeuklabels. ‘De kledingindustrie houdt sowieso weinig rekening met de lichamelijke ervaringen van dragers’, zegt Thorpe. ‘Om dat te doen is het belangrijk om meer diverse mensen te betrekken bij het ontwerpproces. Het lastige is alleen dat de industrie zo snel gaat, dat daar veel te weinig tijd en ruimte voor is. Tenzij de industrie serieus vertraagt, blijft dat ingewikkeld.’
Tot die tijd zijn er de nichemerken, en daar staan de ontwikkelingen niet stil. Zo willen Krot, Verwaayen en Fiselier aan de slag met het integreren van meer technologische snufjes in hun ontwerpen. En zelf een label afknippen, of een mouw aanzetten, dat kan natuurlijk altijd nog.
Hoodie en broek, Nũro Wear
De hoodies van Nũro Wear zijn gemaakt van zachte fleece, met geluiddempende capuchons waarin materiaal is verwerkt dat ook voor opnamestudio’s wordt gebruikt. De capuchon heeft een uitvouwbare klep om visuele prikkels te verminderen. De fidget in de steekzak is voedselveilig, dus niet alleen geschikt om aan te frunniken, maar ook om op te kauwen, wat kan helpen bij spanningsregulatie. Bij de hoodies horen bijpassende broeken. De sets worden in Nederland geproduceerd.
Huggles, Ioana Caramiciu
Tijdens Dutch Design Week toonde TU Eindhoven-alumna Ioana Caramiciu haar collectie Huggles, gemaakt van stretchvelours met futuristische, 3D-geprinte opdrukken. Die geven de knuffelbare kussentjes niet alleen de flitsende uitstraling van een hippe bag chain, maar houden ook de stof op spanning, waardoor deze prettig plopt bij het knijpen. De Huggles werken als spanningsregulerende fidgets.
Euphonious Raincoat, Maureen Laverty
Veel neurodiverse mensen ergeren zich aan het harde geluid van knisperende plastic regenjassen, vooral in de natuur. De uit Ierland afkomstige ontwerper Maureen Laverty ontwikkelde in samenwerking met neurodivergente mensen prototypes voor katoenen jassen die zijn gecoat met was. Die coatings zorgen ervoor dat de geluiden van de jas, bijvoorbeeld als er regen op valt, zo goed mogelijk aansluiten bij geluiden uit de omgeving.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant